Uzasadnienie
W dniu [...] grudnia 2007r. J. L. złożył wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] wydaną w przedmiocie zasiłku celowego.
Skarżący domaga się ustanowienia adwokata z uwagi na swoją trudną sytuację finansową, brak jakichkolwiek dochodów.
Zdaniem Sądu, wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką, bratem, bratową oraz trójką małoletnich bratanków. Z oświadczenia zawartego w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż aktualnie rodzina utrzymuje się z renty matki skarżącego oraz dochodu z pracy dorywczej brata wnioskodawcy. Sam skarżący nie osiąga żadnych dochodów. Zarówno z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy jak i oświadczenia dołączonego na wezwanie Sądu przez skarżącego nie wynika, w jakiej wysokości rentę otrzymuje matka strony, ani jaki jest dochód jego brata z tytułu pracy dorywczej.
Skarżący wyjaśnia jedynie, iż brat jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Nie podaje ponadto, czy bratowa osiąga jakieś dochody, z wyjaśnieniem ich źródeł i wysokości. Przedstawia jedynie zaświadczenie z Urzędu Skarbowego świadczące o tym, iż w 2005 roku on sam nie uzyskał żadnego dochodu i nie był osobą prowadzącą działalność gospodarczą.
Z akt sprawy wynika, iż wnioskodawca nie posiada na własność żadnych nieruchomości, ma jedynie dożywotnią, nieodpłatną służebność zamieszkiwania w budynku mieszkalnym będącym częścią składową działki w miejscowości G. Skarżący nie wykazuje oszczędności ani cennych ruchomości.
Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.
Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny.
Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy.
Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, wnioskodawca nie wykazał w sposób skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia adwokata z wyboru bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Zdaniem Sądu, zarówno z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy jak też z dokumentów dołączonych na wezwanie Sądu w celu uzupełnienia tegoż formularza, nie wynika jakie faktycznie dochody ma rodzina wnioskodawcy. Nie została podana wysokość renty matki skarżącego ani wysokość dochodu jego brata z tytułu pracy dorywczej. Nie wyjaśnił, pomimo wezwania Sądu, czy bratowa osiąga dochody, a jeśli tak to jakiej są one wysokości. Wykazał jedynie, iż prowadzi wspólnie z bratem i jego rodziną oraz swoją matką wspólne gospodarstwo domowe, nie wykazując żadnych dochodów członków rodziny.
Skarżący nie wyjaśnił też jakie są obciążenia budżetu domowego. W obecnej zatem sytuacji Sąd nie ma możliwości faktycznego rozeznania w sytuacji majątkowej skarżącego i członków jego gospodarstwa domowego, ponieważ skarżący nie dostarczył żądanych informacji.
Zgodnie z art. 246 par. 1 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek zaś utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Sąd uznał, iż w przedmiotowej sprawie nie zostały uwiarygodnione przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w formie ustanowienia kwalifikowanego zastępcy procesowego w sprawie.
Sąd pragnie także dodać, iż przy ustanawianiu adwokata bądź radcy prawnego z urzędu bada się, na mocy przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jedynie sytuację ekonomiczną wnioskodawcy, a nie merytoryczną zasadność przyznania pełnomocnika prawnego. W tym miejscu należy jednakże podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem wnikliwie bada sprawę, bez względu na fachowość, treść i konstrukcję samej skargi sporządzonej przez stronę skarżącą nie posiadającą wykształcenia prawniczego. Z uwagi zatem na regulację zawartą w art. 134 a także art. 140 cyt. ustawy – nie mają uzasadnienia obawy strony, że bez udziału profesjonalnego pomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w toczącym się postępowaniu.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270).