Uzasadnienie
W dniu 19 grudnia 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek skarżącego M.S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, uzupełniony pismem z dnia 11 stycznia 2012 r., w sprawie skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] października 2011 r.
We wniosku tym skarżący oświadczył, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i pełnoletnią córką. Ich wspólny miesięczny dochód wynosi 6.192 zł i stanowi go świadczenie rentowe skarżącego w wysokości [...] zł, wynagrodzenie za pracę skarżącego w wysokości [...] zł, świadczenie emerytalne żony skarżącego w wysokości [...]zł, wynagrodzenie za pracę żony w wysokości [...] zł oraz wynagrodzenie za pracę córki M.S. w wysokości [...]
Według oświadczenia w skład majątku skarżącego wchodzi dom o pow. 75 m2 oraz nieruchomość rolna o pow. 3231 m2 (we współwłasności z bratem).
Z dołączonych do pisma uzupełniającego z dnia 11 stycznia 2012 r. rachunków wynika, iż skarżący ponosi stałe miesięczne wydatki na gaz w wysokości 213,48zł, wywóz śmiecie – 39,42 zł, energię elektryczną – 187,87 zł, za wodę i ścieki – 226,51 zł, podatek od nieruchomości – 88 zł, usługi telekomunikacyjne – 59,90 zł, telefon komórkowy – 35,00 zł. Skarżący wyjaśnił także, iż poniósł koszt opłaty za węgiel w wysokości 1.200 zł co daje nam kwotę miesięczną 100 zł. Miesięczny koszt leczenia zony skarżącego (osteoporoza) to średnio kwota 38,75 zł. Suma stałych obciążeń w miesiącu wykazana przez skarżącego to kwota 988,96 zł. Skarżący spłaca kredyt, którego miesięczna rata wynosi 180zł.
Do pisma dołączone zostały następujące dokumenty: oświadczenia skarżącego, iż nie korzysta z pomocy opieki społecznej i nie jest właścicielem pojazdu mechanicznego oraz wyciągi z kont bakowych skarżącego i jego żony, obejmujące okres od października do grudnia 2011 r. a także kserokopie faktur potwierdzających fakt leczenia żony skarżącego w Centrum Medycznym, ul. [...]
Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,(Dz. U. nr 153, poz.1270) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowaniu lub w jego toku. Prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym.
W przedmiotowej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
W tym miejscu należy wyjaśnić czym jest instytucja prawa pomocy. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną (do takich osób zalicza się bezrobotnych, osoby pozbawione środków do życia), bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjonalne (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek dla siebie, bądź rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005 r. sygn. akt FZ 794/04, niepubl.).
Analizując przedstawione przez skarżącego zestawienie miesięcznych wydatków i odnosząc je do uzyskiwanych dochodów sąd uznał, iż poniesienie przez niego kosztów postępowania, nie spowoduje uszczerbku w koniecznym utrzymaniu dla skarżącego i jego rodziny. Skarżący, jak i jego żona, i córka posiadają stałe miesięczne dochody. Stałe miesięczne obciążenia stanowią 1/6 część deklarowanej kwoty miesięcznego dochodu rodziny. Jak wynika z analizy przedstawionych wyciągów bankowych trudna sytuacja materialna jaką deklaruje skarżący, która stanowić ma uzasadnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie stoi na przeszkodzie, aby żona skarżącego przeznaczała znaczne sumy miesięcznego dochodu na zakupy, które z pewnością nie mają charakteru koniecznych i niezbędnych do prawidłowej egzystencji (zakup odzieży i obuwia sklepy[...] zł), (249,00 zł, 74,90zł, zwrot 349,00 zł) (575,00 zł),e-bielizana(179,00 zł), (736,00 zł), (69,99 zł), I (39.92 zł),, (242,82 zł),(239,00 zł), (379,00 zł), (179,97zł).
Zdaniem sądu są to wydatki, które w obliczu trudnej sytuacji finansowej ogranicza się do minimum, tymczasem w przypadku żony skarżącego wszelkie wolne środki przeznaczone są na zakup odzieży i butów markowych firm. Wydatki te z pewnością nie maja pierwszeństwa przed kosztami sądowymi.
Biorąc pod uwagę przedstawiona sytuacje finansową sąd nie przychylił się również do wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
Reasumując instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i może być stosowna tylko do osób pozostających w bardzo trudnej sytuacji materialnej (ubóstwo), a strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie, gdyż koszty te są rodzajem daniny publicznej. W powyższej sytuacji zwolnienie skarżącego od ponoszenia kosztów sądowych i kosztów ustanowienia pełnomocnika oznaczałoby bezzasadne przerzucenie ich ciężaru na budżet państwa, a w ostatecznym efekcie - na współobywateli, jako podatników.
W ocenie Sądu przedstawiona przez skarżącego sytuacja finansowa, wykazany majątek, miesięczny dochód nie uzasadnia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 1 i 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).