Uzasadnienie
W dniu 24 czerwca 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek skarżącego A.Z, o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, uzupełniony pismem z dnia 20 lipca 2010 r., w sprawie skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 2009 r.
We wniosku tym skarżący oświadczył, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z konkubiną E.O. i jej synem R.P.. Ich miesięczny dochód wynosi [...] zł i stanowi go dochód z prowadzonej działalności gospodarczej przez R.P., syna konkubiny skarżącego. Skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Konkubina skarżącego prowadzi działalność gospodarczą, ale nie osiąga z niej żadnego dochodu.
Według oświadczenia w skład majątku skarżącego wchodzi współwłasność w ½ części mieszkania spółdzielczego. Innego majątku ruchomego ani nieruchomości skarżący nie posiada.
Na uzasadnienie wniosku skarżący podał, iż jest po dwóch zawałach serca. Pomimo kilkukrotnego składania wniosków do ZUS o przyznanie prawa do renty, decyzje ZUS były odmowne.
W piśmie z dnia 20 lipca 2010 r. skarżący wyjaśnił, iż jest zarejestrowany od dnia 22 grudnia 2005 r. jako osoba bezrobotna, bez prawa do pobierania zasiłku. Nigdy nie korzystał z pomocy opieki społecznej, nie otrzymywał żadnych zasiłków. Nie posiada rachunków bankowych, ani lokat. Do pisma dołączone zostały kserokopie następujących dokumentów: zeznania podatkowego za rok 2009 r. R.P., deklaracji podatkowej VAT za kwiecień 2010 r. E.O. wraz z informacją, że deklaracje za maja i czerwiec 2010 r. są identyczne, lecz nie zostały złożone, deklaracje VAT za miesiąc maj 2010 r. R.P., wezwanie do zapłaty z dnia 8 kwietnia 2010 r. na kwotę 641,86 zł, wezwanie do zapłaty na kwotę 403,94 zł a także karta informacyjna z leczenia szpitalnego skarżącego z dnia [...] maja 2010 r. Skarżący przedstawił również zestawienie miesięcznych wydatków obejmujące opłaty za media w wysokości 1.396 zł zał. nr 5 do pisma) a także wydatki związane z życiem codziennym – zakup leków, żywność, zwierzęta domowe, środki czystości, na kwotę 2.650 zł. Łączne miesięczne obciążenia stanowią kwotę 4.046 zł.
Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz. U. nr 153, poz.1270) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowaniu lub w jego toku. Prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W przedmiotowej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.
W tym miejscu należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzić do wypadków, których zdobycie przez stronę środków na finansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Strona występująca o przyznanie prawa pomocy jest obowiązana uprawdopodobnić, że spełnia kryteria przyznania prawa pomocy. Oznacza to, że jest zobowiązana wykazać z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, że poniesienie kosztów sądowych wiązać się będzie z uszczerbkiem koniecznym utrzymania dla niej i jej rodziny.
Jak wynika z oświadczenia dołączonego do wniosku miesięczne wydatki skarżącego i jego rodziny związane z utrzymaniem wynoszą 4.046 zł oznacza to, że przekraczają one o 1.546 zł wykazany przez skarżącego miesięczny dochód jego rodziny. Jest to znaczna kwota biorąc pod uwagę, że część wykazanych wydatków miała charakter szacunkowy (koszty wyżywienia, ubrań). Skarżący nie wyjaśnił skąd uzyskuje środki na pokrycie różnicy między dochodem a wydatkami. Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, iż skarżący w złożonym oświadczeniu przedstawił jedynie okoliczności świadczące o złej sytuacji finansowej rodziny, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, iż dysponuje on lub członkowie jego rodziny nieujawnionymi źródłami dochodu, które mogą być przeznaczone no pokrycie kosztów sądowych w sprawie.
Należy też zwrócić uwagę czym jest instytucja prawa pomocy. Prawo pomocy to inaczej prawo ubogich, a do takiej kategorii osób z pewnością nie można zaliczyć skarżącej z jej majątkiem i miesięcznymi dochodami. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną (do takich osób zalicza się bezrobotnych, osoby pozbawione środków do życia), bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjonalne (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.).
Z kolei przez uszczerbek dla siebie, bądź rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005 r. sygn. akt FZ 794/04, niepubl.).
Reasumując przedstawiona przez skarżącego sytuacja finansowa nie uzasadnia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika.
W opinii Sądu strona decydując się na wszczęcie postępowania sądowego winna poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dopiero gdyby oszczędności te okazały się niewystarczające może zwrócić się o pomoc do państwa..
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 1 i 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 257 § 2pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).