Uzasadnienie
II S.A./Kr 1941/00
Postanowieniem z dnia 7 czerwca 2000 r. [....] Komendant Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej, na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 4 lipca 1994 r. Prawo budowlane, oraz art. 106 § 1 § 5 kpa, w związku z wystąpieniem F.H.U "[....] " M.G. w sprawie odbioru pod względem zabezpieczenia przeciwpożarowego stacji gazowej w W., postanowił zgłosić sprzeciw w sprawie przekazania stacji do eksploatacji.
W uzasadnieniu postanowienia podał, że:
- - nie zachowano wymaganych odległości zbiorników z gazem od granicy sąsiedniej działki, co stanowi naruszenie § 133 ust. 1 i 2 rozporządzenia MPiH z dnia 30 sierpnia 1996 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych...,
- - nie zachowano wymaganej odległości dystrybutora do budynku handlowego, co stanowi naruszenie § 133 ust. 1 w/w rozporządzenia,
- - brak jest zadaszenia nad stanowiskiem tankowania pojazdów, co stanowi naruszenie § 111 i § 134 w/w rozporządzenia,
- - nie została zachowana odległość od budynku mieszkalnego co stanowi naruszenia § 133 ust. 1 i 2 rozporządzenia.
Wyjaśnił też organ, że zgodnie z art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej rozpoczęcie eksploatacji obiektu może nastąpić wyłącznie wtedy, gdy zostaną spełnione wymagania przeciwpożarowe oraz sprzęt, urządzenia pożarnicze i ratownicze oraz środki gaśnicze zapewnią skuteczną ochronę przeciwpożarową.
W zażaleniu od tego postanowienia M.G. zarzuciła, że lokalizacja stacji została ustalona decyzją o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, a następnie zatwierdzona decyzją o pozwoleniu na budowę. Projekt zaś był uzgodniony z rzeczoznawcą ds. p.poż. A.M.
Postanowieniem z dnia 3 lipca 2000 r. znak; [....] [....] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w K., na podstawie art. 27 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej i art. 138 § 1 w zw. z art. 144 kpa postanowienia organu I instancji utrzymał w mocy.
W uzasadnieniu wyjaśnił, że w przypadku stacji paliw wymagania ochrony przeciwpożarowej zawarte są w rozporządzeniach: MSW z dnia 3 listopada 1992 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, oraz MPiH z dnia 30 sierpnia 1996 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi dalekosiężne do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie. Zgodnie z § 133 ust. 1 cyt. rozporządzenia stanowisko tankowania pojazdów samochodowych oraz zbiorniki gazu płynnego winny być zlokalizowane w odległościach nie mniejszych niż:
- - 10 m od budynku stacji paliw,
- - 10 m od krawędzi drogi lub granicy działki,
- - 20 m od budynków mieszkalnych, użyteczności publicznej i zamieszkania zbiorowego,- 20 m od innych budynków i lasu,
- - 1,5 m wysokości słupa od elektrycznej linii napowietrznej.
Odległości te, z wyjątkiem ostatniej, mogą być zmniejszone pod warunkiem zastosowania ściany oddzielenia pożarowego o odpowiedniej odporności.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M.G. powtórzyła zarzuty odwołania. Podała, że projekt zagospodarowania będący załącznikiem decyzji o pozwoleniu na budowę, został opatrzony pieczęcią biegłego ds. przeciwpożarowych. W rzeczywistości odległość zbiorników od budynku mieszkalnego wynosi 16 m, a odległość dystrybutora od sklepu 15 m, przy czym na stacjach benzynowych sklepy lokalizowane są w odległości min. 10 m. Podała też, że ściana oddzielenia od strony budynku mieszkalnego została zaprojektowana i wykonana, oraz że lokal sklepowy ma stanowić zaplecze handlowe jej stacji.
[....] Komendant Wojewódzki Straży Pożarnej wniósł o oddalenie skargi powtarzając motywy swego rozstrzygnięcia. Dodał, że inwestor zastosował ścianę oddzielenia przeciwpożarowego, ale tylko od strony granicy z sąsiednią działką, natomiast budynek mieszkalny i budynek sklepu nie zostały osłonięte. Wyjaśnił, że § 133 ust. 1 rozporządzenia określa na 10 m minimalną odległość zbiorników i dystrybutora od budynku stacji paliw, czyli budynku technologicznie z nią związanego - miejsca gdzie pobiera się opłaty, wystawia rachunki, a także prowadzi sprzedaż akcesoriów motoryzacyjnych, będącego w gestii jednego użytkownika. Powyższa definicja stacji paliw została zawarta w § 2 pkt 2 rozporządzenia MPiH z dnia 30 sierpnia 1996 r. Zgodnie z nią stacja paliw nie obejmuje sklepu ogólnodostępnego, nie związanego technologicznie z dystrybucją gazu, będącego w gestii innego użytkownika i dlatego ma zastosowanie wymóg zachowania odległości 30 m, którą można zmniejszyć do 15 w przypadku osłonięcia zbiorników i dystrybutora ścianą oddzielenia.
Odnosząc się do zarzutu uzgodnienia projektu zagospodarowania terenu przez rzeczoznawcę, organ II instancji podał, że projekt ten nie odpowiadał stanowi rzeczywistemu: nie uwidoczniono na nim otworu okiennego i drzwiowego w ścianie budynku sklepu od strony stacji.
Stwierdził też organ, że Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej stosownie do art. 26 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej, oraz art. 56 ust. 1 ustawy Prawo budowlane jest uprawniony do wydania postanowień w zakresie ochrony przeciwpożarowej do użytkowania obiektów.
W związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. ustaw: z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych i z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny, na podstawie przepisów ustawy ostatnio wymienionej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:
Postępowanie administracyjne, w wyniku którego doszło do wydania zaskarżonego postanowienia, zostało zainicjowane pismem M.G. z z dnia 22 maja 2000 r., adresowanym do Komendy Powiatowej Straży Pożarnej, w którym zawarte zostało, "w nawiązaniu do art. 56 Prawa Budowlanego" zgłoszenie do użytkowania stacji gazu.
Przepis art. 56 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane określa tryb uzyskiwania przez inwestora, który obowiązany jest do uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu, stanowiska wymienionych tam organów. O wyrażenie takiego stanowiska występuje inwestor. Zgodnie zaś z ust. 2 art. 56 nie zajęcie przez organ stanowiska w terminie 14 dni jest równoznaczne z "nie zgłoszeniem sprzeciwu lub uwag". Dopiero po zakończeniu opisanej procedury inwestor może skutecznie wystąpić do właściwego organu o udzielenie pozwolenia na użytkowanie obiektu. Stosownie bowiem do przepisu art. 57 ust. 3 Prawa budowlanego oświadczenia o braku sprzeciwu lub uwag ze strony organów wymienionych w art. 56 stanowić mają załącznik do wniosku o pozwolenie na użytkowanie /przy czym za równoznaczne z takimi oświadczeniami jest wykazanie bezskutecznego upływu terminu z art. 56/.
Zgodnie z art. 106 § 1 i § 5 kpa jeżeli wyraźny przepis prawa materialnego warunkuje wydanie decyzji w określonej sprawie zajęciem stanowiska przez inny organ, decyzję można wydać dopiero po zajęciu stanowiska przez ten organ w formie zaskarżalnego postanowienia. Podobieństwo określeń użytych w w/w przepisach prawa budowlanego i w art. 106 kpa nie oznacza tożsamości trybów, w jakich zadania organów są realizowane. Przepis art. 106 kpa statuuje tryb współdziałania organów administracji w toczącym się postępowaniu. Istotą takiego współdziałania jest to, że o zajęcie stanowiska przez organ współdziałający występuje nie strona postępowania, a organ załatwiający sprawę. Muszą przy tym istnieć przepisy prawa materialnego, które organ "główny" zobowiązują do uzyskania stanowiska organu współdziałającego i które temu ostatniemu dają kompetencję do zajęcia stanowiska w formie przewidzianej przepisem art. 106 § 5 kpa.
W rozpoznawanej sprawie zawiadomienie o zakończeniu budowy zostało złożone przez inwestora, a nie przez organ uprawniony do udzielenia pozwolenia na użytkowanie. Zgodnie bowiem z przepisami Prawa budowlanego to zadaniem inwestora jest podjęcie starań o uzyskanie "stanowiska" organu i w celu dołączenia go do wniosku o pozwolenie na użytkowanie. Nie tylko jednak brak żądania zajęcia stanowiska pochodzącego od organu "głównego" decyduje o rażącej wadliwości zaskarżonego postanowienia. Przede wszystkim do wydania postanowienia w tym trybie nie upoważniał organów Straży Pożarnej żaden przepis prawa materialnego. W szczególności takiej podstawy nie stanowi wskazany przez organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę przepis art. 26 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej. Zgodnie z tym przepisem Komendant powiatowy Państwowej Straży Pożarnej, w razie stwierdzenia naruszenia przepisów przeciwpożarowych uprawniony jest do nakazania wykonania lub zakazania wykonywania określonych czynności w drodze decyzji administracyjnej. Treść zaskarżonego postanowienia i okoliczności w jakich zostało ono wydane nie mają nic wspólnego z tym przepisem.
Jak wyżej wskazano, tryb współdziałania organów z art. 106 kpa musi wynikać z wyraźnego przepisu prawa materialnego, uzależniającego wydanie merytorycznej decyzji od zajęcia stanowiska przez organ współdziałający w drodze postanowienia, a procedowanie przez organy odbywa się w ramach konkretnej, zawisłej już przed organem załatwiającym, sprawy. Wydanie więc w sprawie niniejszej przez organ straży pożarnej, w związku z zawiadomieniem inwestora o zakończeniu budowy, postanowienia trybie art. 106 § 1 i 5 kpa było niedopuszczalne, a wadliwości tych nie dostrzegł organ II instancji.
Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa (art. 6 kpa), z urzędu więc winny przestrzegać swojej właściwości i zakresu kompetencji. Postanowienie organu wydane bez podstawy prawnej dotknięte jest wadą kwalifikowaną, a zatem nieważne (art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 126 kpa).
Sąd administracyjny sprawując w zakresie swej właściwości kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem nie jest związany granicami zarzutów skargi. Dostrzegając kwalifikowaną wadliwość kontrolowanego oraz poprzedzającego go postanowienia stwierdził nieważność tych dwóch rozstrzygnięć na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Podkreślić należy, że poza oceną Sądu pozostać musiała w tej sytuacji kwestia stanowiąca przedmiot sporu pomiędzy stronami tj. zasadności braku ze strony organów straży pożarnej akceptacji dla przystąpienia do użytkowania obiektu.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy.