Uzasadnienie
wyroku z dnia 5 września 2006r.
Decyzją z dnia 14 lipca 2003r. nr [...], Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] utrzymał w mocy decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...].05.2003r. nakazującą Przedsiębiorstwu [...] "[...]" sp. z o.o. w [...] zapewnienie prawidłowego oznakowania produkowanych i wprowadzanych do obrotu kosmetyków, tj. [...] i [...]. W podstawie prawnej tej decyzji powołano się na art. 12 ust. 2 w związku z art. 37 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz art. 138 §1 pkt 1 kpa. W uzasadnieniu wskazano, że umieszczane na opakowaniach przedmiotowych kosmetyków informacje o działaniu leczniczym przedmiotowych kosmetyków naruszają art. 2 ust. 1 Ustawy o kosmetykach. Opisane efekty powinny być bowiem udokumentowane badaniami klinicznymi, a preparaty wskazujące na zastosowanie w celach leczniczych powinny być zarejestrowane jako środki farmaceutyczne, a nie jako kosmetyki.
W skardze na tę decyzję Przedsiębiorstwo [...] "[...]" sp. z o.o. w [...] zakwestionował zasadność nałożonych na niego obowiązków oraz zarzucił niewłaściwość organu wydającego zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Powołując się na treść art. 13 ust. 1 ustawy o kosmetykach w związku z art. 1, art. 2, art. 4 i art. 27 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz art. 3 ustawy o Inspekcji Handlowej, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji jako wydanych z naruszeniem przepisów o właściwości. Skarżący zarzucił też naruszenie procedury administracyjnej poprzez brak możliwości zapoznania się strony z dowodem (opinią PZH).
W odpowiedzi na skargę organ administracyjny wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji. Odnosząc się do zarzutu niewłaściwości organu stwierdzono, że właściwość Państwowej Inspekcji Sanitarnej w zakresie warunków zdrowotnych produkcji i obrotu kosmetykami a w szczególności kontrola przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne wynika z zadań Państwowej Inspekcji Sanitarnej określonych w art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz art. 13 ust. 1 ustawy o kosmetykach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271), sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga w niniejszej sprawie została złożona w 2003r., a więc przed dniem 1 stycznia 2004r., podlega więc rozpoznaniu zgodnie z wyżej wskazaną zasadą.
W ocenie Sądu podniesione w skardze zarzuty co do niewłaściwości organu są uzasadnione. Zaskarżona decyzja została wydana przez organy inspekcji sanitarnej i dotyczy oznakowania kosmetyków. W ustawie o Państwowej Inspekcji Sanitarnej przewidziano, że do jej zakresu działania należy m.in. kontrola przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne dotyczące "warunków zdrowotnych produkcji i obrotu kosmetykami". Ta ogólna kompetencja organów Inspekcji Sanitarnej została uszczegółowiona w przepisie mającym charakter lex specialis. Z treści art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 30 marca 2001r. o kosmetykach (Dz.U. nr 41, poz. 473 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania zaskarżonej decyzji wynikało mianowicie, że "Nadzór nad przestrzeganiem przepisów ustawy sprawuje na zasadach i w trybie określonym w odrębnych przepisach Inspekcja Sanitarna i Inspekcja Handlowa w zakresie znakowania, zafałszowań i prawidłowości obrotu".
Z przepisu tego wynikał zatem podział kompetencji pomiędzy dwa organy sprawujące nadzór nad przestrzeganiem przepisów ustawy o kosmetykach, tj. pomiędzy Inspekcję Sanitarną i Inspekcję Handlową. Samo sformułowanie ustawowe zasad dotyczących tego podziału kompetencji nie było może najszczęśliwiej skonstruowane z powodu niefortunnego szyku wyrazów, niemniej jednak odczytać z niego należało zasadę, że w zakresie znakowania, zafałszowań i prawidłowości obrotu właściwa jest Inspekcja Handlowa, natomiast w pozostałym zakresie nadzór sprawują organy Inspekcji Sanitarnej na zasadach i w trybie określonym w odrębnych w odrębnych przepisach, a więc zwłaszcza w ustawie o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Powyższy sposób interpretacji potwierdza też aktualne brzmienie cytowanego przepisu, w którym przestawiony został szyk wyrazów po to, aby zasada w nim uregulowana nie budziła już żadnych wątpliwości.
Po nowelizacji ustawą z dnia 30 października 2003r. (Dz.U. nr 208, poz. 2019) obowiązującą od 23 grudnia 2003r., cytowany przepis art. 13 ust. 1 ustawy o kosmetykach brzmi: "Nadzór nad przestrzeganiem przepisów ustawy sprawuje na zasadach i w trybie określonym w odrębnych przepisach Państwowa Inspekcja Sanitarna oraz w zakresie znakowania, zafałszowań i prawidłowości obrotu Inspekcja Handlowa".
Taki podział kompetencji pomiędzy organy sanitarne i handlowe nie pozbawia organów Inspekcji Sanitarnej możliwości działania w przypadku stwierdzenia naruszenia przez producenta kosmetyków zasad sanitarnych, niemniej jednak organy sanitarne mogą użyć innych środków prawnych niż dotyczące sposobu oznakowania produktów w celu zapobieżenia zagrożeniu życiu czy zdrowiu, w szczególności np. mogą nakazać wycofanie z obrotu kosmetyku powodującego zagrożenie życia lub zdrowia (art. 27 ust. 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej).
W ocenie Sądu zatem w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów o właściwości organu, zaskarżoną decyzję bowiem oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji wydały organy Inspekcji Sanitarnej, podczas gdy właściwymi w tej sprawie były organy Inspekcji Handlowej. Sąd nie stwierdził jednak nieważności przedmiotowych decyzji, a jedynie je uchylił z tego powodu, że brzmienie przepisu art. 13 ust. 1 ustawy o kosmetykach w chwili podejmowania zaskarżonej decyzji nie było jednoznaczne i mogło rodzić wątpliwości interpretacyjne.
W ocenie Sądu zasadne są też zarzuty skargi dotyczące wadliwości przeprowadzonego w niniejszej sprawie postępowania administracyjnego. Skarżący nie miał możliwości zapoznania się ze zgromadzonymi w sprawie materiałami, w niniejszej sprawie naruszono bowiem obowiązek pouczenia strony o prawie zapoznania się z aktami sprawy i złożenia końcowego oświadczenia. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądu administracyjnego (por. m.in. wyrok NSA z 5 kwietnia 2001r., II SA 1095/00, LEX nr 53441 oraz wyrok NSA z 17 lipca 2003r., SA/Bd 1271/03, ONSA 2004/2/83) brak w aktach sprawy końcowego oświadczenia strony oraz dowodu, że organ prowadzący postępowanie pouczył stronę o przysługującym jej prawie, uzasadnia wniosek, że organ naruszył obowiązek ustalony w art. 10 §1 kpa.
Stwierdzone przez Sąd naruszenia prawa materialnego oraz prawa procesowego w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 litera a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stanowi podstawę do uchylenia decyzji obu instancji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.