Uzasadnienie
Decyzją z dnia 8.07.2003 r. [...] Wojewoda utrzymał w mocy orzeczenie Starosty z dnia [...] 2003 r. [...] o odmowie uznania M.W. za osobę bezrobotną.
W uzasadnieniu decyzji, powołując się na przepis art.2 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tj. Dz.U. z 2003 r Nr 58 poz.514), Wojewoda uznał, ze M.W. ze względu na odbywanie pozaetatowej aplikacji prokuratorskiej nie pozostaje w pełnej dyspozycyjności urzędu pracy i tym samym nie spełnia warunku przyznania statusu osoby bezrobotnej jakim jest zdolność i gotowość do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu obowiązującego w danym zawodzie lub służbie. W ocenie organu drugiej instancji podjęcie aplikacji prokuratorskiej pozaetatowej nie jest (wbrew stanowisku pierwszej instancji) tożsame z nawiązaniem stosunku pracy, jednakże zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 września 2002 r w sprawie aplikacji sądowej i prokuratorskiej pozaetatowej (Dz.U. Nr 154 poz. 1283) aplikant obowiązany jest uczestniczyć w zajęciach szkoleniowych (§ 6 pkt 2), odbywa aplikację dwa dni w tygodniu, na jego wniosek, zajęcia praktyczne mogą być łączone (§12 ust. 1), a także ma obowiązek zawiadomienia prezesa sądu okręgowego o podjętym zatrudnieniu lub zajęciu (§ 13 ust....).
Powyższe obowiązki powodują w ocenie organu drugiej instancji istotne ograniczenie gotowości do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu. Ponadto M.W. aplikację odbyła w K., poza miejscem zamieszkania co dodatkowo zmniejsza dyspozycyjność i gotowość podjęcia zatrudnienia.
W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego M.W. wniosła o uchylenie decyzji zarzucając naruszenie przepisu art.2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (w/w) poprzez błędne ustalenie zakresu znaczeniowego wyrażenia " zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie ". Zdaniem skarżącej art.2 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu nie wymienia pełnej dyspozycyjności wobec urzędu pracy jako przesłanki do uznania, iż dana osoba jest zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu obowiązującego w danym zawodzie lub służbie.Pełna dyspozycyjność nie jest wymagana zatem do uznania danej osoby za bezrobotną, gdyż ustawa mówi wyłącznie o zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu.
Według skarżącej fakt podjęcia od 1.10. 2001 r. pozaetatowej aplikacji, której zakończenie przewidziane jest we wrześniu 2004 r., nie stanowi przeszkody w ubieganiu się o przyznanie statusu osoby bezrobotnej.
Określenie "zdolność gotowość do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie lub służbie "jest pojęciem nieostrym, gdyż przy różnych możliwościach i sposobach świadczenia pracy (jak np. poza siedzibą pracodawcy), nie można z góry wykluczyć zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu tylko z tego powodu, że aplikant ma obowiązek uczestniczenia dwa dni w tygodniu w zajęciach. Świadczy o tym brzmienie art.2 ust. 1 pkt 2 lit. g wg, którego za osobę bezrobotną nie może być uznany ten kto uczy się w szkole w systemie dziennym. Oznacza to, a contrario, że za bezrobotną może być uznana osoba ucząca się w systemie zaocznym, pomimo, iż także obowiązana jest do uczestnictwa w zajęciach. Obowiązek zawiadomienia w przypadku aplikantów prokuratorskich pozaetatowych, prokuratora okręgowego o podjętym zatrudnieniu lub zajęcia, pozostaje bez wpływu na zdolność i gotowość do podjęcia zatrudnienia, gdyż nie chodzi w tym przypadku o zgodę, lecz tylko powiadomienie.
Bez znaczenia jest fakt odbywania aplikacji poza miejscem zamieszkania, gdyż możliwości korzystania ze środków komunikacji pozwalają na rozwiązanie tej kwestii.
Skarżąca domaga się uwzględnienia wyrażonej w związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28.06.1982 r. SA (Wr 245/82 ONSA 1982/1 poz.62) tezy, że " prawidłowość ustalenia stanu faktycznego zgodnie z regułami postępowania dowodowego - wyjaśniającego oraz dokonania przez organy administracji swobodna ocena, czy stan ten odpowiada przyjętemu w normie prawnej znaczenia wyrażenia nieostrego podlegają kontroli sądu administracyjnego, ponieważ użycie w normie prawnej wyrażenia nieostrego nadaje mu znaczenie prawne, a nie tylko faktyczne, przedmiotem zaś kontroli sądowej jest zgodność zaskarżonych decyzji z prawem ".
Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Istotę skargi i jej rozstrzygnięcia stanowi ustalenie zakresu zastosowania przepisu art.2 ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w myśl którego, za osobę bezrobotną może być uznana osoba nie zatrudniona i nie wykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie z zastrzeżeniem lit.g), nie ucząca się w szkole w systemie dziennym, zarejestrowana we właściwym dla miejsca zameldowania (stałego lub czasowego)powiatowym urzędzie pracy. Mianowicie chodzi o ustalenie i ocenę czy obowiązki związane z aplikacją prokuratorską pozaetatową wynikającą z § 6 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie aplikacji sądowej i prokuratorskiej (w/w) eliminują możliwość zastosowania w stosunku do niej tego przepisu tj. uznania jej za osobę bezrobotną w rozumieniu ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, przy czym kluczowe są pojęcia zdolność i gotowość do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu".
Pojęcie zdolności do podjęcia zatrudnienia odnieść należy do przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162 póz. 1118 z późn.zm.) tj. w opozycji do sformułowanego w art. 12 tej ustawy pojęcia niezdolności do pracy. W tym celu kierownik powiatowego urzędu pracy może skierować bezrobotnego na badanie lekarskie (art. 2 ust.3 - ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu). Podkreślić należy, że jak wynika z akt, zdolność do pracy skarżącej nie budzi żądnych wątpliwości i nie jest kwestionowana.
Wyjaśnienia natomiast wymaga, w przypadku skarżącej kwestia " gotowości do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu... ", przy czym na uwadze Sądu pozostaje fakt, iż skarżąca w okresie od 2.01.1998 r. do 20.09.2001 r., 21.09.2001 - 28.02.2002, 1.03.2002 r. - 31.01. 2003 r. zatrudniona była w wymiarze pełnego etatu w Kancelarii Adwokackiej w S. jako doradca prawny.
Zagadnienie czasu pracy uregulowane zostało w Dziale Szóstym ustawy z dnia 26 czerwca 1974 Kodeks pracy (w skrócie K.p.) tekst jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 21 poz. 94 ze zm.). Zasadą ogólną wyrażona w art. 128 § 1 jest, że czas pracy to czas, w którym pracownik pozostaje w dyspozycji pracodawcy w zakładzie pracy lub innym miejscu wyznaczonym do wykonywania pracy. Obowiązujący pracownika wymiar czasu pracy i okresy rozliczeniowe zostały uregulowane wart. 129-131 K.p.
Zasadą jest, iż czas pracy nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w pięciodniowym tygodniu pracy przyjętym w okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 4 miesięcy. Jednakże o sposobie rozliczenia czasu pracy w ramach ustalonych wyżej wymienionymi przepisami decyduje nie pracownik, lecz pracodawca, co jednoznacznie zostało określone w art. 128 § 1 K.p poprzez użycie sformułowania "czasem pracy jest czas, w którym pracownik pozostaje w dyspozycji pracodawcy ".
Gotowość do podjęcia pracy w pełnym wymiarze czasu obowiązującego w danym zawodzie lub służbie, wiąże się zatem z dyspozycyjnością.
Niewątpliwie określone § 6 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości (w/w) obowiązki aplikanta - nawet przy uwzględnieniu możliwości ich łączenia na wniosek aplikanta (§ 12 ust. 1 rozporządzenia w/w) znacznie ta dyspozycyjność ograniczają, co wyklucza możliwość zastosowania art.2 ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, który wymaga gotowości do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Dyspozycyjność wobec urzędu pracy oznacza zatem tyle co gotowość do przyjęcia oferty pracy na zasadach określonych - co do czasu pracy, przez pracodawcę - oczywiście w ramach określonych w/w przepisami Kodeksu pracy.
Argument skarżącej, iż definicja legalna osoby bezrobotnej eliminuje jedynie osoby uczące się w systemie dziennym co a contrario oznacza, że za osobę bezrobotną może być uznany ten, kto pobiera naukę w systemie zaocznym lub wieczorowym, nie może odnieść zamierzonego skutku, gdyż co zauważa sama skarżąca, osoba taka jedynie "może" być uznana za bezrobotną.W przypadku takim gotowość do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu podlega ocenie organu, podczas, gdy w wypadku osób uczących się w systemie dziennym ustawodawca z góry eliminuje jeż kręgu osób bezrobotnych w v rozumieniu ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
Trafnie została także przytoczona na użytek skargi teza wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 28.06.1982 r. - powołana na wstępie. Jednakże zdaniem Sądu, organ drugiej instancji dokonał właściwej analizy nieostrego zdaniem skarżącej pojęcia gotowości do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu, poprzez powołanie się na zakres obowiązków aplikanta pozaetatowego, od którego wymagane jest uczestniczenie przez dwa dni w tygodniu w zajęciach teoretycznych i praktycznych, przy czym tylko termin zajęć praktycznych może być " ruchomy " (§ 12 ust. 1 rozporządzenia). Dwa dni w tygodniu oznacza ograniczenie przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy - do trzech dni i to takich, których wybór nie należy do pracodawcy - co nie jest zgodne z zasadami określonymi Kodeksem pracy. Na koniec należy zauważyć stan faktyczny zaistniały w sprawie niniejszej a związany z niewątpliwym faktem odbywania przez skarżącą aplikacji prokuratorskiej pozaetatowej w okresie od 1.10. 2001 r. (do 09. 2004 r.) i rozwiązanie stosunku pracy z dniem 31.01.2003 za wypowiedzeniem przez pracodawcę podlega raczej kwalifikacji z art. 2 ust. 1 pkt 15 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w którym jest mowa o osobie " poszukującej pracy ". Jednakże ta kwestia nie jest objęta zakresem niniejszego postępowania, a jedynie podkreślenia wymaga to, że nie fakt poszukiwania pracy decyduje o statusie osoby bezrobotnej, lecz właśnie między innymi dyspozycyjność jako konsekwencja warunku sine qua non przyznania statusu osoby bezrobotnej którym jest gotowość. do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy.
Dokonana wyżej analiza przepisu art.2ust.1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu nie dostarcza podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem przepisów prawa materialnego. Kontrola sądowa nie wykazała się także uchybień postępowania, które mogłaby mieć istotny wpływ na jego wyniki.
Skoro sądowa kontrola zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, dokonana w zakresie wskazanym przez przepis art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 w skrócie p.p.s.a.) nie dała podstaw do jej uchylenia, skargę należało oddalić na podstawie art.151 p.p.s.a.