Uzasadnienie
Pismami z daty [....] 2002 roku A. S., M. S., A. K., D. K., B. B., H. G., P. G. złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. nr [...] z dnia [...] 1997 roku orzekającej o wprowadzeniu zmiany w operacie ewidencji gruntów dla obrębu [...] byłej dzielnicy administracyjnej polegającej na zmianie powierzchni i oznaczenia bez zmiany konfiguracji działki nr 52 o pow. 0,1101 ha na działkę nr 52/1 o pow. 0,1102 ha, a następnie o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości położonej w obrębie [...] byłej dzielnicy administracyjnej objętej KW [...] składającej się z działki nr 52/1 o powierzchni 0,1102 ha na działki nr 52/2 o powierzchni 0,0397 ha i nr 52/3 o powierzchni 0,0705 ha. Zdaniem wnioskodawców decyzja ta obarczona jest wadą powodującą jej nieważność - "bowiem została ona wydana z naruszeniem obowiązującego prawa". Według nich zatwierdzenie podziału w opisanej decyzji nastąpiło z naruszeniem wymogu §12 ust. 4 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie /Dz.
U. z 1999 r., nr 15, póz. 40 ze zmianami/ mówiącego o odległości budynku od granicy działki. Ponadto przy dokonaniu podziału nie zachowano wymaganej odległości dla budynku istniejącego w chwili wydania decyzji, bowiem wynosi ona zaledwie około 1 metra, co po wybudowaniu nowego budynku całkowicie naruszy prawa mieszkańców budynku nr [...] przy ul. [...].
W dniu [...] 2003 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wydało decyzję nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności wyżej wymienionej decyzji Prezydenta Miasta K. nr [...] z dnia [...] 1997 roku, wskazując na prawidłowość powyższej decyzji oraz na brak przesłanek wymienionych w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Kolegium stwierdziło zatem, że przedmiotowa decyzja jest prawidłowa, bowiem nie doszło przy jej wydaniu do rażącego naruszenia prawa. Kolegium wskazało także, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji nie można brać pod uwagę argumentacji dotyczącej odległości budynku od granicy działki, bowiem zarzuty te nie dotyczą podziału działki.
W ustawowym terminie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wnieśli A. S., M. S. oraz B. B. podnosząc, że ich zdaniem art. 10 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie. Zdaniem wnioskujących podział został zatwierdzony przez urzędnika w sposób "nierozważny". Strony wyraziły również swoje obawy co do przyszłości zagospodarowania przedmiotowej działki.
Decyzją z dnia [...] 2003r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. działając na podstawie art.10 ust.1 pkt 3 ustawy z dnia 29.04.1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz art.156 § 1 pkt 2 w zw. z art.158 § 1 k.p.a. oraz art.127 § 3 i art.138 § 1 ust.1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. z [...] 2003r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta nr [...] z dnia [...] 1997 roku. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że instytucja stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej stanowi wyjątek od ogólnej zasady stabilności decyzji i znajduje zastosowanie tylko wówczas, gdy decyzja jest dotknięta w sposób niewątpliwy wadami określonymi w art.156 § 1 k.p.a., a więc wyjątkowo ciężkimi, uniemożliwiającymi sanowanie nieprawidłowej decyzji. Przypadek określony w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a więc wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa zachodzi tylko wówczas, gdy z prostego zestawienia obowiązujących przepisów i wydanej na ich podstawie decyzji jasno wynika, że zachodzi między nimi oczywista nie dająca się pogodzić sprzeczność.
Kolegium nie przychyliło się do zarzutów, że art. 10 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie ma tutaj zastosowania. Ponieważ przepis ten odnosił się bezpośrednio do zagadnienia podziału działek i wymagał by podział ten był zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Decyzja Prezydenta Miasta K. była prawidłowa, spełniała bowiem przesłanki z art. 10 ust 1 ustawy, a więc podział nieruchomości był zgodny z Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego Miasta K. (Uchwała Nr [...] Rady Narodowej Miasta K. z dnia [...] 1988r. w sprawie miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego Miasta K.).
Co do twierdzeń stron dotyczących ewentualnego sposobu zagospodarowania /zabudowania/ działki w przyszłości, co może negatywnie wpłynąć na ich nieruchomość, Kolegium stwierdziło, że kwestie te nie mają związku z przedmiotową decyzją, ale jak wskazano w decyzji Kol. Odw.[...], będą miały znaczenie i będą brane pod uwagę w przypadku starania się, przez właściciela przedmiotowych działek, o decyzję o pozwoleniu na budowę. Stroną tego postępowania będą również wszyscy sąsiedzi nieruchomości objętej wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę.
Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2003r. zaskarżyli do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w K. A. S., B. B., M. F., K. S., D. K., A. K., M. B. i "z pełnomocnictwa" S. B.. W uzasadnieniu swojej skargi skarżący podnieśli, że decyzja Prezydenta Miasta K. nr [...] z dnia [...] 1997 roku została wydana z naruszeniem art.10 ust.1 ustawy z 29.04.2985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, bowiem "przy podziale działki 52/1 na 52/2 i 52/3 nie uwzględniono cytowanych przepisów, które mówią, że podział ma polegać na wydzieleniu poszczególnym właścicielom domów wraz z gruntem niezbędnym do prawidłowego korzystania z tych domów." Skarżący wskazali, że nie mają możliwości prawidłowego korzystania z domu, bowiem nie uwzględniono wymogów, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z 14.12.1994r. Nie zgadzają się ze stanowiskiem Kolegium, że "podziału działki dokonano zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego, jako że plan ten mówi o tym co na danym terenie może być zbudowane a nie jak zbudowane."
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji.
Zgodnie z brzmieniem art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Postanowieniem z dnia [...] 2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. odrzucił skargę S. B. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Sąd Administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego, nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi (art. 3 § 1 i art. 134 § 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.
W postępowaniu administracyjnym będącym przedmiotem rozpoznania przez Sąd doszło do szeregu uchybień.
Po pierwsze w postępowaniu tym traktowano jako stronę osobę zmarłą i do niej też skierowano decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2003r., nr Kol. Odw. [...] oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2003r., nr Kol. Odw. [...]. Jak wynika z oświadczenia B. B. złożonego na rozprawie w dniu [...] 2006r. M. B. zmarła we wrześniu 2002r. Podkreślić przy tym należy, iż żadna z pozostałych stron postępowania (w tym współwłaściciel lokalu nr 6 - B. B.) nie poinformowała organu prowadzącego przedmiotowe postępowanie administracyjne, iż M. B. nie żyje.
Co więcej również z wypisu z rejestru gruntów uwzględniającego stan na dzień [...] 2003r. wynika, że jednym ze współwłaścicieli działki nr 52/2 położonej przy ul. [...] w K. jest M. B. w 1374/10000 części. Celem uniknięcia w przyszłości wprowadzania w błąd podmiotów korzystających z danych zawartych w ewidencji, Kolegium winno zawiadomić organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków, iż zachodzi prawdopodobieństwo, że dane zawarte w ewidencji dotyczące działki nr 52/2 obr.[...] mogą być nieaktualne, a także o ewentualnym naruszeniu art.22 ust.2 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez nie wykonanie wynikającego z jego treści obowiązku (i doprowadzenia w drodze egzekucji administracyjnej do jego wykonania) oraz rozważenia wszczęcia stosownego postępowania z art.48 pkt 5 cyt. ustawy.
W postępowaniu nie brali udziału (nie zostali zawiadomieni o toczącym się postępowaniu, ani nie skierowano do nich decyzji administracyjnych wydanych w przedmiotowej sprawie) K. S. oraz M. F., którzy nabyli lokal mieszkalny nr 5 oraz udział w działce nr 52/2 wynoszący 1356/10000 w dniu [...] 2002r. Natomiast brała udział w postępowaniu M. N. i skierowano do niej wydane w toku postępowania decyzje administracyjne, a która swój lokal mieszkalny oraz udział w działce nr 52/2 sprzedała w dniu [...] 2002r., a więc jeszcze przed wniesieniem pism (z [...] 2002r.), które uruchomiły postępowanie administracyjne prowadzone w trybie nadzwyczajnym.
Po drugie Kolegium nie zawiadomiło stron o wszczęciu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. nr [...] z dnia [...] 1997 roku.
Wreszcie z treści zaskarżonej decyzji wynika, że została ona wydana wskutek wniesienia i rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez B. B., A. S. i M. S. Tymczasem pod wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] 2003r. podpisała się wyłącznie A. S., a brak jest podpisu M. S. Brak ten w żaden sposób nie został uzupełniony.
Podstawowe jednak znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy miała kwestia stwierdzenia czy organ administracyjny mógł prowadzić postępowanie administracyjne w trybie nadzwyczajnym (o stwierdzenie nieważności) z wniosku A. S., M. S., A. K., D. K., B. B., H. G. i P. G. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. nr [...] z dnia [...] 1997 roku orzekającej o wprowadzeniu zmiany w operacie ewidencji gruntów dla obrębu [...] byłej dzielnicy administracyjnej K. polegającej na zmianie powierzchni i oznaczenia bez zmiany konfiguracji działki nr [...] o pow. 0,1101 ha na działkę nr 52/1 o pow. 0,1102 ha, a następnie o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości położonej w obrębie [...] byłej dzielnicy administracyjnej K. objętej KW [...] składającej się z działki nr 52/1 o powierzchni 0,1102 ha na działki nr 52/2 o powierzchni 0,0397 ha i nr 52/3 o powierzchni 0,0705 ha.
Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. to znaczy gdy:
- 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości,
- 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa,
- 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną,
- 4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie,
- 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały,
- 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą,
- 7) zawiera wadę powodującą j ej nieważność z mocy prawa.
Stwierdzenie nieważności decyzji, z wyżej wymienionych przyczyn, może nastąpić w postępowaniu wszczętym na żądanie strony lub z urzędu, jeżeli organ sam poweźmie wiadomość o wadliwości decyzji lub też zostanie wniesiony sprzeciw prokuratora bądź też, gdy uzasadnione żądanie wniosła działająca na prawach strony organizacja społeczna (art. 157 § 2 k.p.a.). Stroną uprawnioną do wniesienia wniosku, jest każda strona postępowania, w którym wydano wadliwą decyzją, a w wypadku istnienia przyczyny wymienionej w art. 156 § 1 pkt 4, wniosek może wnieść osoba do której skierowano decyzją.
W przedmiotowej sprawie złożony wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. Nr [...] z dnia [...] 1997r. nie pochodzi od stron postępowania ani też od osób do których skierowano decyzję. W czasie wydawania decyzji jedyną stroną postępowania o zatwierdzenie projektu podziału działki nr 52/1 była Spółka Akcyjna [...] w K. - właściciel tejże działki - wnioskująca o zatwierdzenie przedłożonego projektu podziału.
Wnioskodawcy nie byli stronami postępowania, w wyniku którego Prezydent Miasta K. wydał decyzję z [...] 1997r., ani też decyzja ta nie była do nich skierowana. Swój interes prawny skarżący wywodzą z faktu, iż aktualnie są współwłaścicielami działki nr 52/2. Nie byli jednak współwłaścicielami działki nr 52/1, która uległa podziałowi na działki nr 52/2 i 52/3 zarówno w toku postępowania administracyjnego, jak i w chwili wydawania decyzji z [...] 1997r. Nabycie współwłasności działki nr 52/2 miało miejsce po jej wydzieleniu z działki nr 52/1 na mocy ostatecznej decyzji administracyjnej. Interes prawny współwłaścicieli dotyczyć może zatem zdarzeń dotyczących wyłącznie działki nr 52/2. Kupując lokal mieszkalny w budynku nr [... ] przy ul. [...] j oraz nabywając stosowny udział we współwłasności działki nr 52/2 weszli z tego tytułu w stosowne prawa i obowiązki związane z tą nieruchomością i tylko z nią – a nie całej nieruchomości stanowiącej poprzednio działkę nr 52/1. Nieruchomość składająca się z działki nr 52/2 w momencie zakupu miała określone granice, powierzchnię, położenie w terenie. Kupującym (wnioskodawcom) dane te były znane.
Nabywca jednej z działek, powstałej w wyniku zatwierdzenia decyzją ostateczną podziału działki pierwotnej, a będącej później przedmiotem obrotu prawnego, nie ma interesu prawnego w złożeniu wniosku o stwierdzenie nieważności tej decyzji zatwierdzającej podział działki pierwotnej i tym samym nie jest "stroną" w rozumieniu art. 157 § 2 k.p.a.
Wnioskodawcy nie mieli zatem interesu prawnego do wniesienia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] 1997r. i żądania prowadzenia postępowania administracyjnego w trybie nadzwyczajnym. Można jedynie mówić, że wnioskodawcy mieli co najwyżej interes faktyczny w przedmiotowej sprawie. Ich wniosek winien zatem załatwiony poprzez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w/w ostatecznej decyzji. Wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego, a w konsekwencji wydanie decyzji administracyjnej, na podstawie wniosku nie pochodzącego od strony postępowania (tj. nie mającej interesu prawnego) jest niedopuszczalne i skutkuje stwierdzeniem nieważności decyzji wydanych w takim postępowaniu.
Podsumowując stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały w sposób uzasadniający zastosowanie art.156 § 1 pkt 4 k.p.a., a tym samym na podstawie art.145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało stwierdzić ich nieważność.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.