Uzasadnienie
Orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 2003 r., na podstawie art. art. 3 ust. 1 pkt 3, 4 ust. 3, 6 ust. 1 pkt 1, 6b ust. 1 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123 poz. 776 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o rehabilitacji zawodowej i społecznej (...)) oraz § 26 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 21 maja 2002 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. Nr 66, poz. 604) Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w N. postanowił Z. J. zaliczyć do lekkiego stopnia niepełnosprawności.
W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano, że analiza dokumentacji medycznej, bezpośrednie badania i przeprowadzone wywiady przez skład orzekający pozwoliły uznać Z. J. za osobę o lekkim stopniu niepełnosprawności, zdolną do podjęcia zatrudnienia, nie wymagającą pomocy innych osób, zgodnie z art. 4 ust. 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
Z orzeczeniem tym nie zgodziła się Z. J. wnosząc od niego odwołanie.
Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności [...] Urzędu Wojewódzkiego w K. po rozpatrzeniu tego odwołania postanowieniem z dnia 30 czerwca 2003 r., znak: [...], na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej (...) i art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 9 poz. 26 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie - k.p.a.) stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia wskazał, że orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 2003 r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w N. zaliczył Z. J. do lekkiego stopnia niepełnosprawności.
Orzeczenie to zostało doręczone w dniu 17 kwietnia 2003 r. Zgodnie z treścią art. 129 § 2 k.p.a. i § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 21 maja 2002 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności termin do wniesienia odwołania wynosi 14 dni. W tym przypadku termin do wniesienia tego środka zaskarżenia upływał z dniem 2 maja 2003 r., który, mimo, że dla wielu osób był dniem wolnym nie był jednak dniem ustawowo wolnym od pracy.
Odwołanie pomimo prawidłowego pouczenia zawartego we wspomnianym orzeczeniu zostało złożone 3 dni po terminie. Z. J. nie wniosła wniosku o jego przywrócenie. W takim stanie rzeczy odwołanie jest bezskuteczne. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony stanowi rażące naruszenie prawa.
Skargę na powyższe postanowienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie wniosła Z. J. Podniosła okoliczności związane z niemożnością złożenia odwołania w dniu 2 maja 2003 r. Jak podnosi skarżąca w drzwiach organu wisiała kartka informująca, że 17/3-121/03, dzień 2 maja jest wolnym od pracy. Nikt nie poinformował ją o uchybieniu terminu. Przesłanie natomiast odwołania pocztą nie wchodziło w grę z uwagi na konieczność załączenia do niego dokumentacji lekarskiej.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności [...] Urzędu Wojewódzkiego w K. podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.).
W świetle art. 1 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, w tym w zakresie -legalności decyzji administracyjnych (art. 1 i art. 3 p.p.s.a.). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, dlatego też kontroli legalności dokonują również z urzędu.
Skarga jest zasadna, ale nie z przyczyn w niej wywiedzionych.
W myśl art. 66 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej (...), w sprawach nieunormowanych jej przepisami, stosuje się przepisy k.p.a. Do przepisów k.p.a. odsyła także § 18 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki społecznej z 21 maja 2002 r., w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności stanowiąc, że ma on zastosowanie do postępowania przed powiatowymi i wojewódzkimi zespołami w zakresie nieuregulowanym w tym rozporządzeniu.
Na gruncie przepisów k.p.a. jest powszechnie uznawany i utrwalony w doktrynie i w orzecznictwie pogląd, iż do koniecznych elementów decyzji oraz postanowień należy - oprócz oznaczenia organu, określenia strony lub stron i rozstrzygnięcia - także podpis osoby występującej jako organ lub w jego imieniu, a przy organach kolegialnych - podpisy wszystkich członków organu kolegialnego.
Wyjątki od tej zasady podpisywania decyzji i postanowień przez wszystkich członków organu kolegialnego i upoważnienie przewodniczącego takiego organu do podpisywania decyzji i postanowień w imieniu organu kolegialnego muszą mieć wyraźne umocowanie ustawowe. Brak takiego umocowania rodzi obowiązek podpisywania takich aktów administracyjnych przez wszystkich członków organu kolegialnego biorących udział w ich wydawaniu.
Powyższa zasada odnosi się tak samo do przypadków umocowania przewodniczącego organu kolegialnego do samodzielnego wydawania (w zastępstwie organu kolegialnego) i do podpisywania postanowień o charakterze procesowym. Przypadki takie muszą być w sposób wyraźny uregulowane w przepisach prawa. Nie można stosować wykładni rozszerzającej przyznając przewodniczącemu organu kolegialnego nowych kompetencji proceduralnych. Nie ma tez znaczenia jego szczególna pozycja w powiatowym lub wojewódzkim zespole.
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki społecznej z 21 maja 2002 r., w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności posługuje się jednolitym pojęciem orzeczenia - zarówno do orzeczeń o stopniu niepełnosprawności o charakterze merytorycznym jak i dla orzeczeń o charakterze proceduralnym.
Orzeczenia te podpisuje przewodniczący powiatowego zespołu do spraw niepełnosprawności; są one wydawane w l instancji. W § 13 tego rozporządzenia zawarte są elementy orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Zgodnie z § 12 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 13 rozporządzenia musi być ono podpisane przez wszystkich członków składu orzekającego.
Nie oznacza to jednak, że wymogi te nie obowiązują w odniesieniu do innych orzeczeń nie wymienionych w § 12 rozporządzenia.
Postępowanie odwoławcze regulują z kolei § 16 i 17 cytowanego rozporządzenia. Tryb orzekania określony w rozporządzeniu w odniesieniu do postępowania przed powiatowym zespołem, stosuje się odpowiednio do postępowania przed wojewódzkim zespołem.
Przewodniczącemu wojewódzkiego zespołu przysługują, więc tylko te "samodzielne" kompetencje, jakie przyznano przewodniczącemu powiatowego zespołu. Przewodniczący wojewódzkiego zespołu nie jest, zatem uprawniony w zakresie uregulowanym rozporządzeniem do orzekania o niedopuszczalności odwołania z powodu uchybienia terminu jego wniesienia.
Sprawy stwierdzenia niedopuszczalności odwołania są uregulowane w sposób szczególny. Powoduje to stosowanie przepisów k.p.a., zgodnie z § 18 tego rozporządzenia. Z tych uregulowań wynika konieczność podpisania tego typu postanowień przez wszystkich członków składu kolegialnego. W myśl, zatem § 19 rozporządzenia przez przewodniczącego i co najmniej przez dwóch członków zespołu (por. uchwała 7 sędziów NSA, OPS 8/00, publik, w ONSA 2001/2/51).
W rozpatrywanej sprawie zaskarżone postanowienie zostało podpisane przez przewodniczącego i jednego członka zespołu orzekającego.
Organem właściwym jest organ orzekający we właściwym składzie osobowym.
Skoro zaskarżone postanowienie nie zostało podpisane przez wymaganą przepisami prawa liczbę osób wchodzących w skład wojewódzkiego zespołu orzekającego, to stanowi to naruszenie przepisów o właściwości (art. 19 k.p.a.), które organy z urzędu zobowiązane są przestrzegać.
Powyższe skutkuje stwierdzeniem nieważności postanowienia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia 30 czerwca 2003 r., znak: [...], stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Wyczerpuje to, bowiem przesłankę, o której jest mowa wart. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.
Z tych też względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w punkcie l sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) z. Dz. U., z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U., Nr 153, poz. 1271 ze zm.).
O kosztach natomiast orzekł w punkcie II sentencji wyroku, na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U., z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U., Nr 153, poz. 1271 ze zm.).