Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 29 października 2013 roku w przedmiocie nałożenia opłaty legalizacyjnej skarżący J. C. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych.
We wniosku skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną J. C. oraz czworgiem dzieci: M. ur. [...] września 2002 r., A. ur. [...] grudnia 1996 r., M. ur. [...] lutego 1991 r. i A. ur. [...] listopada 1994 r. Ich miesięczny dochód wynosi 1.812 zł i stanowi go wynagrodzenie za pracę żony w wysokości 1.600 zł oraz zasiłek rodzinny na dzieci w wysokości 212 zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi dom oraz nieruchomość rolna wielkości ok. 5 ha. Strona nie posiada ona zasobów pieniężnych, ani cennych przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro.
Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy J. C. podniósł, iż sytuacja materialna rodziny jest trudna. Na utrzymaniu skarżącego pozostaje czworo dzieci. Dwoje starszych są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku, młodsze uczą się w szkole średniej i podstawowej. Dochody uzyskiwane przez żonę ledwo starczają na życie. Skarżący prowadzi gospodarstwo rolne i z niego utrzymuje rodzinę (tj. dostarcza ono płodów rolnych na wyżywienie). Rodzina zmuszona jest korzystać z pomocy społecznej.
Do wniosku skarżący załączył kopię decyzji GOPS w M. z dnia 7 listopada 2013 roku o przyznaniu zasiłku rodzinnego w wysokości po 106 zł na dzieci A. C. i M. C. na okres od 1 listopada 2013 roku do 31 października 2014 roku oraz jednorazowych dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego po 100 zł na każde z dzieci.
Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje:
Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem instytucja prawa pomocy winna być stosowana jedynie w przypadkach wyjątkowych, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania.
Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe.
W ocenie orzekającego skarżący uwiarygodnił w sposób wystarczający, że nie posiada środków na pokrycie kosztów sądowych w zainicjowanym postępowaniu. Jedynym źródłem dochodu J. C. jest prowadzone gospodarstwo rolne, z którego płody rolne wykorzystywane są do utrzymania rodziny. Małżonka wnioskodawcy, zatrudniona na umowę o pracę, uzyskuje minimalne wynagrodzenie w wysokości 1.600 zł. Na utrzymaniu małżonków C. pozostaje czworo dzieci, w tym dwoje uczących się w szkołach i dwoje bezrobotnych bez prawa do zasiłku. Sytuacja materialna rodziny nie jest łatwa, o czym świadczy fakt korzystania przez nią z pomocy społecznej w formie zasiłków rodzinnych w wysokości 212 zł miesięcznie.
Skarżący nie dysponuje oszczędnościami, ani przedmiotami wartościowymi, które mogłyby zostać spieniężone. Nie jest on zatem w stanie ponieść kosztów sądowych we własnym zakresie bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny.
Przedstawiona sytuacja pozwala na stwierdzenie, że skarżący spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.