Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 16 lipca 2002 r [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, po rozpatrzeniu zażalenia S. K., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] 2002 r znak [...], orzekające o " odmowie wyrażenia zgody na dokonanie czynności prawnych na nieobowiązujących oznaczeniach nieruchomości odpowiadającej parceli katastralnej Nr [...] byłej gminy katastralnej - [...] ". W podstawie prawnej postanowienia organu odwoławczego powołano przepisy art. 138 paragraf 1 pkt 1 w zw.z art. 144 kpa, ogólnie ustawę z dnia 17 maja 1989 r, Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz.U. z 2000 r Nr 100, poz 1086 z późn.zm.) oraz Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454).
W uzasadnieniu postanowienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wskazano następujące okoliczności faktyczne i motywy prawne rozstrzygnięcia.
Prezydent Miasta, rozpatrując wniosek S. K. o " wyrażenie zgody na dokonanie czynności prawnych na materiałach archiwalnych katastralnych dotyczących parceli katastralnej, L.kat. [...] gm.kat. [...], wchodzącej obecnie w skład działki ewidencyjnej Nr [...] położonej w obrębie 92 jedn. ewid. [...]", postanowieniem z dnia [...] 2002 r odmówił " wydania zgody ".
Odmowę wyrażenia zgody uzasadniał brakiem celowości wnioskowanych działań oraz brakiem podstaw prawnych.
W zażaleniu na to postanowienie S. K. podniosła, że jako współspadkobierca po właścicielu nieruchomości stanowiącej działkę L.kat [...]chce założyć dla niej nową księgę wieczystą gdyż wykaz L.hipoteczny Lwh [...], którym ta działka była objęta, utracił moc prawną.
Podejmując postanowienia z dnia 16 lipca 2002 r, utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, ustalił na podstawie analizy stanu prawnego nieruchomości gruntowej obj.Lwh.302. Wróblowice, że stanowi ona część działek ewidencyjnych, a m.in. Nr [...] i [...] położonych w obrębie geodezyjnym Nr [...], a zatem, że " wyodrębnienie parceli gruntowej 232/2 może nastąpić w formie przewidzianej prawem, uwzględniającej zbiory danych " o których mowa w art. 20 ustawy z 17 maja 1989 r Prawo geodezyjne i kartograficzne.
Uznał organ II instancji, że zaskarżone postanowienie zachowuje normy prawne wynikające z tej ustawy oraz przepis paragrafu 45 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
Zarazem wskazano, że problem wyodrębnienia z działek ewidencyjnych, działki odpowiadającej działce L.ha [...], przy braku sporu co do jej granic, można rozwiązać w trybie przepisów paragrafów 45-47 powołanego Rozporządzenia, przez złożenie dokumentacji " techniczno-prawnej ", stanowiącej podstawę zmian ewidencyjnych.
W przypadku sporu co do przebiegu granic, a więc sporu co do zasięgu własności " omawiana kwestia " winna być rozstrzygnięta w postępowaniu rozgraniczeniowym.
Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy na powyższe postanowienie wniosła S. K..Nie wskazując naruszonego przepisu prawa, skarżąca podnosiła, że jest jednym ze spadkobierców po W. i A. K., a w skład spadku wchodziła m.in. działka L.kat. [...], wchodząca w działkę ewid. [...] zaś zaskarżone rozstrzygnięcie uniemożliwia jej regulację stanu prawnego, przez założenie księgi wieczystej dla tej działki w miejsce zamkniętego Lwh.Przy skardze, przedstawiła skarżąca postanowienie Sądu Okręgowego z dnia [...] 2002 r sygn. [...], którym uchylono postanowienie Sądu Rejonowego z [...] 2002 r oddalające wniosek o założenie księgi wieczystej dla działek Nr [...]i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania, oraz wezwanie Sądu Wieczysto-Księgowego z dnia [...] 2002 r o usunięciu braków wniosku z dnia [...]. 2002 r przez " przedłożenie w terminie 3 miesięcy zaświadczenia Wydziału Geodezji Urzędu Miasta obejmującego zgodę na założenie księgi wieczystej dla nieruchomości oznaczonej L.kat [...] b.gm.kat. [...] pod rygorem oddalenia wniosku ". Nadto powoływała się skarżąca na inne postanowienie Sądu Okręgowego z [...] 1999 [...], dotyczące wniosku o założenie w identycznej sytuacji księgi wieczystej dla działki L. kat. [...] obj.
Lwh [...], która również weszła w skład dz. ewid. [...]. Z uzasadnienia tego postanowienia wynika, że skarżąca przedstawiła w postępowaniu wieczystoksięgowym dokument wydany przez Urząd Miasta Wydział Geodezji " obejmujący zgodę na dokonanie czynności prawnych w nieobowiązujących materiałach katastralnych dotyczących pgr.Lkat. [...]...".Przy uzupełniającym skargę piśmie, przedłożyła skarżąca kolejne wezwanie Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego z dnia [...].2003r Dz.Kw [...] do usunięcia braków wniosku o założenie księgi wieczystej dla parceli kat. [...] przez przedłożenie "zaświadczenia.... obejmującego zgodę na założenie księgi wieczystej dla nieruchomości oznaczonej L.kat [...] b.gm.kat. [...]"
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podkreślając, że podkreślając, że podstawę oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej stanowi wyrys z mocy ewidencji gruntów i wypis z rejestru gruntów, a stan prawny dz. ewid. [...], w skład której wchodzi m.in. część parcel [...]jest, nieuregulowany, zaś uregulowanie stanu prawnego wymaga wydzielenia poszczególnych przedmiotów własności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:
Skargę wniesiono do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 1 stycznia 2004 r i postępowanie przed tą datą nie zostało zakończone. Zgodnie zatem z art.97 paragraf 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.), sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Stosownie do przepisu art. 3 paragraf 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 paragraf 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Zgodnie z przepisem art.134 paragraf 1 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonana na tej płaszczyźnie kontrola zaskarżonego postanowienia, prowadzi do konstatacji, iż skarga jest uzasadniona, aczkolwiek z przyczyn innych niż przytoczone na jej poparcie.
We wniosku z dnia [...] 2002 r, którego uściślenia organ nie żądał, skarżąca domagała się " wydania zgody na dokonanie wpisów dotyczących parceli na oznaczeniach katastralnych ".
Organ I instancji w postanowieniu z dnia [...].2002 r określił to żądanie jako zmierzające do " wydania zgody na dokonanie czynności prawnych na nieobowiązujących oznaczeniach katastralnych ". Zarazem odmowne postanowienie oparto na przepisie art. 219 kpa. Przepis ten umieszczony jest w dziale VII kpa - wydawanie zaświadczeń - i stanowi, że odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej, przez osobę ubiegającą się o nie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.
W świetle przepisów art. 217 paragraf 1 i 2 zaświadczenie stanowi urzędowe potwierdzenie określonych faktów lub stanu prawnego. Zgodnie z przepisem art. 217 paragraf 1 zaświadczenie wydaje się na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Zaświadczenie wydaje się na żądanie w dwóch sytuacjach objętych paragrafem 2 pkt 1 i 2. W pierwszej z nich wydaje się zaświadczenie, jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa, a w drugiej, gdy ubiegający się o potwierdzenie określonych faktów lub stanu prawnego wykaże swój interes prawny.
W tej drugiej sytuacji, organ obowiązany jest wydać zaświadczenie (art.218), gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów, bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu.
Zgodnie z przepisem paragrafu 5 ust.1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 lipca 1986 r w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych założonych przed dniem 1 stycznia 1947 - oraz utraty mocy prawnej takich ksiąg (Dz.U.Nr 28, poz. 141), z dniem 1 stycznia 1989 r utraciły moc prawną i uległy zamknięciu z urzędu tzw. księgi dawne w tym założone wykazy hipoteczne na warunkach określonych przepisami tego rozporządzenia. Dawne księgi, które utraciły moc prawną zachowują znaczenie dokumentów (paragraf 6 ust.1), a zakładanie nowych ksiąg wieczystych dla nieruchomości, których księgi wieczyste utraciły moc następujące według przepisów dotyczących ksiąg wieczystych dla nieruchomości, których księgi zaginęły (paragraf 7 ust. 1).
Zarazem z przepisów tego Rozporządzenia wynika, że dla tych nieruchomości, dla których w założonych dla nich księgach wieczystych dokonywano po dniu 31 grudnia 1946 r wpisów w działach odpowiadających obecnym działom, drugiemu, trzeciemu i czwartemu, urządza nowe księgi wieczyste, z tym, że podstawę wpisów w dziale I nowej księgi (obejmującym opis i oznaczenie nieruchomości) stanowi mapa ewidencyjna i rejestr (paragraf 4 pkt 5, w zw. z paragrafem 5 ust.1).
W dacie rozpoznawania wniosku obowiązywała ustawa z dnia 6 lipca 1982 r o księgach wieczystych i hipotece (tj. Dz. U. z 2001 r Nr 124, poz.13361 z póżn. zm.) oraz wydane na jej podstawie Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r w sprawie potwierdzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów (Dz. U. Nr 102, poz.1122 z późn. zm.) Zarówno przepis art. 26 ust.1 tej ustawy, jak i przepisy paragrafu 28 ust.1 i paragrafu 31 Rozporządzenia, stanowią, że podstawę oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej stanowią dane z ewidencji gruntów i budynków, w postaci wyrysu z mapy ewidencyjnej gruntów lub mapy zasadniczej sporządzonych na podstawie przepisów o ewidencji gruntów i budynków oraz wypis z rejestru gruntów lub wyciąg z wykazu zmian gruntowych, chyba, że przepisy działu tego rozporządzenia stanowią inaczej.
Zgodnie z przepisem paragrafu 28 ust.3 Rozporządzenia, dokumenty stanowiące podstawę oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej, winny być zaopatrzone w klauzulę właściwego organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków, że przeznaczone są do dokonywania wpisów w księgach wieczystych.
Również przy zakładaniu ksiąg wieczystych dla nieruchomości, która nie miała urządzonej księgi wieczystej, lub której księga wieczysta zaginęła, podstawę jej oznaczenia stanowią dane z ewidencji gruntów i budynków, a do wniosku o założenie takiej księgi winny być dołączone dokumenty stanowiące podstawę oznaczenia nieruchomości według ewidencji gruntów i budynków (paragrafy 23 ust.2, w zw, z paragrafem 19 i 20 Rozporządzenia).
Żaden przepis prawa nie zawiera regulacji pozwalającej przy zakładaniu ksiąg wieczystych, na odstępstwo od wymogu oznaczenia nieruchomości na podstawie danych z ewidencji gruntowi budynków, jeśli dane takie istnieją. W szczególności, żaden przepis prawa materialnego, nie przydaje organom prowadzącym ewidencję gruntów kompetencji do wyrażenia "zgody" na oznaczenie w zakładanej księdze wieczystej nieruchomości danymi katastralnymi nieodpowiadającymi danym z aktualnej ewidencji gruntów i budynków i budynków.
Pomijając okoliczność, że przedłożenie dokumentów zawierających opis nieruchomości nie ma charakteru czynności prawnej, w rozumieniu przepisów tytułu IV - czynności prawne - kodeksu cywilnego, organ I instancji bezpodstawnie przyjął, iż wyrażenie takiej zgody jest przedmiotem postępowania o wydanie zaświadczenia, bez uprzedniego wyjaśnienia rzeczywistej treści wniosku.
W trybie przepisów Działu VII kpa regulujących wydanie zaświadczeń, dopuszczalne jest tylko potwierdzenie istnienia na czas wydania zaświadczenia określonego stanu faktycznego (faktu) lub stanu prawnego, a nie kreowanie tego stanu w formie zaświadczenia.
Z tych względów nie mogła przy rozstrzyganiu sprawy mieć doniosłości prawnej okoliczność, że - jak to wynika z przedłożonego przy skardze uzasadnienia postanowienia Sądu Okręgowego z dnia [...]1999 ([...] - dla celów założenia księgi wieczystej, wydano dokument obejmujący " zgodę na dokonanie czynności prawnych w nieobowiązujących materiałach katastralnych dotyczących parceli katastralnej L.kal. [...] obj.Lwh [...] b.gm.kat. [...]". Nie jest też wiążące dla organów administracji w tej sprawie, niczym nieumotywowane, a pozostające w sprzeczności z wyżej wskazanymi przepisami, zawarte w uzasadnieniu tego postanowienia stanowisko, że wpis parceli L.kat. [...] w nowozakładanej księdze wieczystej mógł nastąpić w oparciu o nieobowiązujące materiały katastralne.
Rozstrzygnięcie organu II instancji, poprzedza znajdujące się w aktach sprawy (k.
16) wezwanie sądu wieczysto-księgowego z dnia [...].2002. Dz. Kw [...], o przedłożenie zaświadczenia z Wydziału Geodezji UM obejmującego zgodę na założenie kw dla nieruchomości oznaczonej L.kat.232/2 b.gm.kat. [...].
Treść tego wezwania na tle powyższego stanu przepisów dotyczących zakładania ksiąg wieczystych i oznaczania w nich nieruchomości nie jest jasna. Organ II instancji w świetle przepisów art.138 paragraf 1 i 2 w zw. z art. 144 kpa jest organem merytorycznym.
Utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia organu I instancji oznaczało akceptację przyjętego przez ten organ przedmiotu postępowania, którym miało być wyrażanie " zgody " w formie zaświadczenia.
Nie zostało zatem w sprawie dostatecznie wyjaśnione, czy przedmiotem wniosku skarżącej było, wydanie dokumentów geodezyjnych i wypisu z rejestru opatrzonych stosowną klauzulą organu prowadzącego ewidencję gruntów, że przeznaczone są do dokonania wpisów w księgach wieczystych w trybie art. 24 paragraf 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, czy też żądanie mające w istocie inną treść.
Z dotychczasowych ustaleń organów wynika, że b. działka kat [...] wchodzi częściowo w działki ewidencyjne [...] i [...] według aktualnej ewidencji.Ewentualne objęcie jedną działką ewidencyjną, z istoty swej stanowiącą, w świetle paragrafu 9 ust.1 powołanego Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia [...] 2001 r w sprawie ewidencji gruntów i budynków obszar gruntu jednorodny pod względem prawnym, wydzielony z otoczenia liniami granicznymi, różnych b. działek katastralnych nie będących przedmiotem tych samych spraw, stanowi błąd ewidencji.
Usunięcie takiego błędu w ewidencji przez dokonanie stosownych zmian na mapie ewidencyjnej i w rejestrze gruntów, może warunkować wydanie dla celów założenia księgi wieczystej wyrysu z mapy ewidencyjnej i wypisu z rejestru gruntów opisującego działkę ewidencyjną, odpowiadającą byłej parceli katastralnej [...].Usunięcie błędu ewidencji gruntów następuje zaś w trybie zasad przewidzianych dla aktualizacji i wymiany danych ewidencyjnych. O zasadach, trybie i podstawach wprowadzania zmian w ewidencji, w tym na podstawie opracowań geodezyjnych i kartograficznych, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjno-kartograficznego i zawierających wykazy zmian ewidencyjnych, skarżąca w dalszym toku postępowania winna być stosownie do przepisów art. 8 i 9 kpa poinformowana.
W świetle powyższego zaskarżone rozstrzygnięcie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji, zapadły z naruszeniem przepisów art. 7 i 77 kpa, bez uprzedniego wyjaśnienia przedmiotu postępowania administracyjnego, względnie bez wyjaśnienia jednoznacznie treści żądanego zaświadczenia mającego potwierdzić określony stan faktyczny lub prawny.
Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 paragraf 1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270). Mając na uwadze treść uchylonych postanowień, brak było przesłanek do zastosowania przepisu art. 152 ustawy. Orzeczenie w przedmiocie zwrotu kosztów oparto na przepisie art. 200 powołanej ustawy.