Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek S. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, uzupełniony pismem z dnia 13 lutego i 22 marca 2013 r., w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] dnia 19 października 2012 r.
We wniosku tym skarżąca oświadczyła, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jej miesięczny dochód z tytułu pobieranego świadczenia emerytalnego i dodatku pielęgnacyjnego wynosi 1.193,77 zł. W składa majątku skarżącej wchodzi dom o pow. 60 m2 oraz działka o pow. 1925 m2. Innego majątku o wartości powyżej 3.000 euro skarżąca nie wskazała.
Na uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, iż jest osobą starszą. ma 77 lat, niepełnosprawną, nie mającą doświadczenia w prowadzeniu spraw sądowych. Z racji wieku i schorzeń nie jest w stanie samodzielnie reprezentować się przed sądem. Nie posiada też wiedzy niezbędnej do prowadzenia sprawy, w szczególności w kwestiach związanych z prawem wodnym. Przede wszystkim jednak nie jest w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia pełnomocnika i kosztów sądowych bez uszczerbku w utrzymaniu siebie. Z posiadanej emerytury musi uregulować opłaty związane z utrzymaniem domu, zakupem leków, leczeniem, rehabilitacją.
W ocenie referendarza informacje przedstawione przez skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające do oceny jej rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej, w związku z czym działając na zasadzie art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pismem z dnia 6 lutego i 14 marca 2013 r. wezwano ją do przekazania w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania następujących informacji:
- - udokumentowanie miesięcznych wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem, w tym kserokopii rachunków i faktur za media za ostatni okres rozliczeniowy a także telefon, ubezpieczenia, podatek od nieruchomości, wydatki na żywność, leki. W przypadku zaległości z tytułu tych opłat za media należy przedstawić aktualne zaświadczenia z właściwych organów potwierdzających te okoliczność.;
- - przedstawienie historii rachunku bankowego za ostatnie trzy miesiące ewentualnie w razie braku rachunku odcinka pobieranego świadczenia za miesiąc styczeń 2013 r.;
- - wyjaśnienie czy dom wymieniony w pkt 7 wniosku stanowi tylko i wyłącznie jej własność;
- - oświadczenie czy skarżąca korzysta z pomocy opieki społecznej, jeśli tak to w jakim zakresie;
- - oświadczenie jakiego rzędu kwotą partycypują w kosztach utrzymania domu córka skarżącej i wnuczka skarżącej;
- - jak jest powierzchnia mieszkalna domu stanowiącego jej własność;
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca w piśmie z dnia 13 lutego 2013 r. oświadczyła, iż nie zalega z płatnościami za media. Dom wymieniony w pkt 7 stanowi tylko jej własność. Nie korzysta z pomocy społecznej. Do pisma dołączyła następujące dokumenty: kserokopię rachunku za energię elektryczną za miesiąc luty w kwocie 126,08 zł kserokopię pokwitowania za czyszczenie przewodów kominowych i wentylacyjnych na kwotę 30,00 zł, kserokopię faktury VAT za dostawę wody na kwotę 156,27 zł za styczeń 2013 r., polisa ubezpieczeniowa domu, kserokopię odcinka zapłaty za wywóz odpadów, kserokopię pisma Urzędu Miejskiego w R. w sprawie ustalenia wysokości podatku od nieruchomości za rok 2013, dwie faktury za zakupów leków z grudnia 2012 i lutego 2013 r. Pondto skarżąca w piśmie z dnia 22 marca 2013 r. dodatkowo wyjaśniła, iż córka i wnuczka z rodziną partycypują w kosztach utrzymanie domu i na poczet wszystkich opłat (około 300, 00 zł miesięczni) przekazują łącznie kwotę 200 zł. Nadto rokrocznie zakupują we własnym zakresie olej napędowy do ogrzania całego domu.
W 2012 r. przeznaczyli oni na zakup oleju kwotę 2,099 zł. Pokrywają oni również koszt bieżących napraw domu oraz koszty remontów. Rocznie przeznaczają na ten cel 2.000 zł. Do pisma dołączona została kserokopia faktury VAT na zakup oleju za zakup oleju opałowego, na kwotę 2.099 zł
Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,(Dz. U. nr 153, poz.1270) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowaniu lub w jego toku. Prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W przedmiotowej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz zważył co następuje:
Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 cyt. ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Należy zwrócić uwagę czym jest instytucja prawa pomocy. Prawo pomocy to inaczej prawo ubogich. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną (do takich osób zalicza się bezrobotnych, osoby pozbawione środków do życia), bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjonalne (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek dla siebie, bądź rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005 r. sygn. akt FZ 794/04, niepubl.).
W przedmiotowej sprawie po dokonaniu analizy informacji wynikających z oświadczeń skarżącej jak i przekazanych przez nią dokumentów, referendarz sądowy uznał, iż zachodzą szczególne okoliczności, określone w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.. pozwalające na skuteczne ubieganie o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Skarżąca osiąga w miesiącu stały dochód w postaci świadczenia emerytalnego wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w wysokości 1.082,22 netto. Z dochodu tego musi opłaci rachunki za media w 1/3 części, podatek od nieruchomości. Pozostała część tj. około 900 zł przeznacza na leki, rehabilitację i żywność. Mając na względzie relację cen do dochodów skarżącej pozostała na utrzymanie kwota jest niewielka, a sytuacji finansowej skarżącej nie poprawia nawet pomoc rodziny w utrzymaniu domu. Dlatego biorąc pod uwagę powyższe orzekający uznał wniosek skarżącej za w pełni zasadny.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).