Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] 2002 roku wydaną na podstawie art. 104,107,108,163 k.p.a. w związku z art. 1,2, 2a ust l pkt.6,art. l Oa pkt.l l b,art.33g,art.40,art.43ust l,ust 2a i art.45 ustawy z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej (Dz.U. nr 64 z 1998 r. z późn. zm.) Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] stwierdził, że:
- 1) świadczenia wypłacane z tytułu częściowego pokrycia kosztów utrzymania dziecka- J. K. w rodzinie zastępczej F. O. i B. M. nie przysługiwały od dnia [...] 1999r.,
- 2) uchylił decyzję z dnia [...] 2001 r. przyznającej rodzinie zastępczej pomoc pieniężną na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka J. K.,
- 3) uznał za nienależnie pobrane świadczenia w okresie od dnia [...].1999 r. do [...].2001 r. w kwocie [...] zł
- 4) wezwał do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał. iż w trakcie przeprowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, iż dnia [...].1998 r. Sąd Rejonowy [...] w [...] Wydział III Rodzinny i Nieletnich wydał postanowienie, w którym zwolnił F. O. i B. M. z pełnienia funkcji rodziny zastępczej i jednocześnie Sąd zarządził umieszczenie małoletniej J. K. w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w [...]. Postanowienie powyższe uprawomocniło się z dniem [...] 1998 r., zatem od dnia [...] 1998r nie przysługiwało F. O. i B. M. prawo do otrzymywania świadczeń z tytułu pełnienia funkcji rodziny zastępczej. Organ I instancji wskazał, iż F. O. nie poinformowała, organu o tym, że przestała wraz z mężem pełnić funkcję rodziny zastępczej dla małoletniej J. K. i dlatego w świetle art. 2a ust. 1 pkt 6 ustawy o pomocy społecznej orzekł o obowiązku zwrotu pobranych nienależnych świadczeń.
Od powyższej decyzji złożyła odwołanie F. O. i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i pozytywne załatwienie sprawy. W uzasadnieniu podniosła, iż nic nie wiedziała o tym,aby Sąd zwolnił ją od pełnienia funkcji rodziny zastępczej dla bratanicy J. K., podając, że nigdy o takim postępowaniu nie została przez Sąd powiadomiona oraz nie dostała postanowienia, na które powołuje się organ I instancji. Odwołująca się opisała poważne kłopoty jakie sprawiała małoletnia J. K., oraz wskazała, iż sama prosiła aby jej bratanicę przyjęto do Ośrodka Wychowawczego z uwagi na problemy wychowawcze. F. O. podała także, iż jako opiekun prawny małoletniej płaciła co miesiąc po [...] zł opłat związanych z pobytem J. K. w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym, dawała także bratanicy kieszonkowe [...] zł miesięcznie oraz kupowała niezbędne dla nastolatki rzeczy, zabierała na każde święta, ferie, wakacje. Odwołująca się podkreślała swoją bardzo ciężką sytuację materialną oraz zdrowotną oraz podała, iż z B. M. prowadzi odrębne gospodarstwa domowe.
Podała także,że dnia [...].2001 r., otrzymała pismo z Sądu zwalniające jaz obowiązku opiekuna prawnego, z uwagi na pełnoletniość J. K. Decyzją z dnia [...] 2002 roku wydaną na podstawie art.138& 1 pkt. 1 k.p.a w związku z art. 2a ust 6, art. 45 ustawy z dnia 29.11.1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998r. nr 64 poz.414 z późn. zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu organ II instancji wskazał,iż F. O. i B. M., zostali ustanowieni postanowieniem Sądu Rejonowego [...] w [...] z dnia [...].1998 r. do sygn. akt [...] rodziną zastępczą dla małoletniej J. K. jednocześnie na mocy tegoż postanowienia F. O. stała się opiekunem prawnym małoletniej J. K. Postanowieniem tym, F. O. została także zobowiązana do składania sprawozdań z wykonywania obowiązków rodziny zastępczej dwa razy w roku, począwszy od dnia [...].1998 r.
Kolejnym postanowieniem z dnia [...].1998 r. F. O. i B. M. zostali zwolnieni z pełnienia funkcji rodziny zastępczej. Małoletnia J. K. została umieszczona w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w [...] z dniem [...].1998 r.
Zdaniem organu II instancji twierdzenia odwołującej jakoby nic nie wiedziała o zwolnieniu j ą przez Sąd z pełnienia funkcji rodziny zastępczej w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego są nieprzekonywujące. Sama bowiem F. O. przyznała, iż z końcem 1998 r. małoletnia J. K. została umieszczona w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w [...], zatem już sam ten fakt świadczy o tym, iż przestała zapewniać bieżąca pieczę nad małoletnią do czego jako rodzina zastępcza jest zobowiązana.. Odwołująca podczas przeprowadzanego u niej w domu wywiadu środowiskowego dnia [...].1999 r. (k. [...]), podała pracownikowi socjalnemu, iż jej bratanica J. K. ma swój oddzielny pokój, podała także, że prowadzi wspólnie gospodarstwo domowe wraz z mężem i bratanicą. Wywiad ten F. O. podpisała osobiście. Zatem odwołująca się nie poinformowała już wtedy pracownika socjalnego o tym, iż J. K. nie przebywa u niej w domu lecz w Ośrodku Wychowawczym, czym wprowadziła pracownika w błąd.
Ponadto Organ II instancji wskazał, iż postanowieniem z dnia [...].1998 r. odwołująca się została zobowiązana do składania dwa razy do roku sprawozdań z wykonywania obowiązków rodziny zastępczej oraz z sprawozdań z opieki. Skoro Sąd zwolnił ją od pełnienia funkcji rodziny zastępczej, to również niewątpliwie nie wzywał odwołującej się do składania sprawozdań z wykonywania obowiązków rodziny zastępczej, co niewątpliwe musiało wskazywać, iż nie stanowi już rodziny zastępczej dla J. K. W związku z powyższym mając na uwadze treść art. 2 a ust. 1 pkt 6 ustawy o pomocy społecznej organ II instancji uznał, iż orzeczenie organu I instancji jest prawidłowe bowiem F, O, nie poinformowała o istotnych zmianach wpływających na zasadność pobieranego świadczenia, a zatem na podstawie art.45, art. 43 ust 2a ustawy o pomocy społecznej organ I instancji może bez zgody stron, uchylić i decyzję administracyjną na niekorzyść Jeżeli nastąpiły zmiany w sytuacji osobistej osób otrzymujących świadczenia z pomocy społecznej.
Skargę na powyższą decyzję w dniu [...] 2002 roku złożyła F. O. i wniosła o zmianę decyzji organu I i II instancji.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła ponownie, iż do dnia złożenia skargi nie otrzymała żadnego pisma z Sądu Rejonowego jak i pisma z Opieki Społecznej o zwolnieniu jej z obowiązków rodziny zastępczej w związku z umieszczeniem J. K. w Ośrodku Wychowawczym w [...] przy ul. [...].
Skarżąca ponadto podniosła, iż przez trzy lata opieki włożyła więcej wysiłku,czasu i pieniędzy na dojazdy do Ośrodka Wychowawczego. Szczegółowo przedstawiła czas przebywania u niej w domu na przepustkach podopiecznej J. K. i poniesionych na jej rzecz kosztów.Ponadto podniosła, iż podczas wizyty pracownika socjalnego podpisała kilka oświadczeń, które według pracownika socjalnego miały być jedynie formalnościami. Przedstawiła także swoją ciężką sytuację osobistą i materialną.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi.W uzasadnieniu organ II instancji podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z przepisem art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz.1271 oznaczoną dalej p.p.s.a.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dlatego też właściwym do rozpoznania skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Zgodnie z treścią art.3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawuj ą kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi / art. 134p.p.s.a..)
Sądowa kontrola obejmuje zgodność z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej w dacie jej wydania.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].2002 roku jak i poprzedzająca ją decyzja Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...].2002 r. zostały wydane w oparciu o obowiązujące, w dacie ich wydania, przepisy prawa materialnego - ustawę z dnia ustawy z dnia 29.11.1990 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 1998 r. nr 64 póz. 414 z póz. zm.). Również postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone bardzo wnikliwie i na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego organ I jak i II instancji poczynił prawidłowe ustalenia.
W przedmiotowej sprawie została zawarta w dniu [...].1998 roku umowa o pomocy pieniężnej nr [...] z tytułu umieszczenia J. K. w rodzinie zastępczej F. O. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego [...] w [...] z dnia [...].1998r., a następnie zgodnie z warunkami tej umowy działając na podstawie &16 Rozporządzenia.Rady Ministrów z dnia 21.10.1993 roku w sprawie rodzin zastępczych przyznano postanowieniem z dnia [...].1998r. pomoc pieniężną F. O. na częściowe pokrycie kosztów utrzymania (umowa k. [...] akt adm., postanowienie k. [...] akt adm). Paragraf [...] tej umowy stanowił, iż umowa o pomocy pieniężnej zostaje rozwiązana z dniem wydania postanowienia Sądu o rozwiązaniu rodziny zastępczej. Postanowieniem Sądu Rejonowego [...] w [...] z dnia [...] 1998 roku zwolniono F. O. i B. M. z pełnienia funkcji rodziny zastępczej i zarządził umieszczenie J. K. w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym.
Do placówki tej J. K. została przyjęta w dniu [...].1998 roku (pismo Dyrektora Ośrodka k [...] akt adm). W związku z powyższym zdaniem Sądu jak słusznie podkreślił organ II instancji skarżąca wiedziała,iż podopieczna została umieszczona w placówce, albowiem jak sama twierdziła o to czyniła starania,a ponadto jak podała w skardze odwiedzała podopieczną w tej placówce i zabierała na przepustki.
Stosownie zaś do treści art. 45 ustawy o pomocy społecznej skarżąca winna poinformować właściwy organ o każdej zmianie jej sytuacji osobistej i majątkowej, która wiąże się z przyznaniem świadczeń. A świadczenie pieniężne,które pobierała skarżąca było przyznane z tytułu umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej. Stąd też kiedy nastąpiło zwolnienie z pełnienia funkcji rodziny zastępczej winna wypełnić powyższy obowiązek. Pobranie zatem świadczenia pieniężnego za okres od [...].1999 roku do [...].2001 roku w kwocie [...] zł należało jak słusznie stwierdził organ administracji uznać za świadczenie nienależnie pobrane w myśl art. 2a ust l pkt.6 ustawy o pomocy społecznej. Świadczenia takie, stosownie do treści art.34 ust.4a w/w ustawy podlegaj ą zwrotowi niezależnie od dochodu rodziny.
Katalog zaś wydatków podlegających zwrotowi wymienionych w art.34 ust.3 i 4 w/w ustawy ma charakter katalogu zamkniętego i nie daje podstaw do interpretacji rozszerzającej. I tego katalogu świadczeń dotyczy art. 41 ustawy o pomocy społecznej dający organowi możliwość odstępstwa od żądania zwrotu wskazanych w nim wydatków na świadczenia pomocy społecznej.
Art.34 ust 4a ustawy o pomocy społecznej będący podstawą żądanego zwrotu jest przepisem szczególnym. Organ nie może na jego podstawie,ani też na podstawie art. 41 w/w ustawy odstąpić od żądania zwrotu świadczeń nienależnie pobranych.
Stanowisko powyższe zostało przedstawione w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7.02.2002 roku I SA 2185/01. Należy wobec powyższego stwierdzić, że w ustawie o pomocy społecznej brak jest przepisu uprawniającego organ administracji do odstąpienia od żądania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.
Należy wobec powyższego stwierdzić,że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja I instancji nie naruszają prawa. Mając to na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.