Uzasadnienie
Decyzją z dnia 2 lipca 2002 r ([...]) Wojewoda [...] utrzymał w mocy orzeczenie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2002 r ([...]) o przyznaniu J. J. prawa do świadczenia przedemerytalnego.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że wprawdzie J. J. w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji podała, że nie chodziło jej o zasiłek przedemerytalny, lecz o świadczenie przedemerytalne, ale skoro decyzja dotyczyła kwestii uprawnień do zasiłku przedemerytalnego, to ze względu na dwuinstancyjność postępowania administracyjnego wynikająca z treści art. 15 kpa przedmiotem postępowania organu odwoławczego może być wyłącznie ocena uprawnień do zasiłku przedemerytalnego.
Zasada dwuinstancyjności oznacza, że sprawa jest dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta. Organ odwoławczy nie może ocenić uprawnień odwołującej do świadczenia przedemerytalnego gdyż pozbawiłoby to odwołującą się prawa do rozpatrzenia jej wniosku o świadczenie przedemerytalne w dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym.
Z tych powodów postępowanie odwoławcze ograniczone zostało do oceny decyzji organu pierwszej instancji w zakresie ustaleń niezbędnych do przyznania uprawnień do zasiłku przedemerytalnego. W rezultacie organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję przyznającą J. J. zasiłek przedemerytalny.
W skardze na powyższą decyzję Wojewody [...] J. J. zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez błędną interpretację przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r Nr 6 poz. 56 z późn. zm.) prowadzącą do sprzecznych z tą ustawą ustaleń, iż nabyła z dniem [...].12.2001 r prawo do zasiłku przedemerytalnego, zarzuciła także błędne potraktowanie odwołania od niekorzystnej dla niej decyzji z dnia [...].01.2002 r przyznającej zasiłek zamiast świadczenia przedemerytalnego, jako nowego wniosku.
Zarzuciła także naruszenie zasad postępowania określonych art. 7, 9 i 12 kpa, domagając się uchylenia decyzji przyznającej jej zasiłek przedemerytalny, o który nie wnioskowała.
Zdaniem skarżącej zastosowanie w jej przypadku mają przepisy obowiązujące do [...] grudnia 2001 r tj. sprzed wejścia w życie ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r o zmianie ustawy, o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwianiu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz. U. Nr 154 poz. 1793) - dalej określonej skrótem jako ustawa nowelizująca.
W myśl zasad obowiązujących do daty wejścia w życie ustawy nowelizującej tj. od 01.01.2002 r w przypadku równoczesnego spełniania warunków do zasiłku przedemerytalnego i świadczenia przedemerytalnego, osobie uprawniającej przysługuje wybór podstawy ich przyznania (art. 37 k pkt 8 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu).
Przyznanie zasiłku przedemerytalnego nastąpiło na skutek niekompletnych ustaleń organu, którymi nie objęto wszystkich, niezbędnych do przyznania świadczenia przedemerytalnego danych dotyczących posiadanego przez skarżącą w dacie rejestracji okresu uprawniającego do emerytury. Mianowicie w okresie rejestracji poza świadectwem pracy z dnia [...] grudnia 2001 r potwierdzającym okres zatrudnienia J. J. od [...].08.1969 r do [...].12.2001 r w [...] S.A. w [...], skarżąca przedłożyła dowód osobisty zawierający wpisy dotyczące narodzin dzieci. Treść zapisu wskazywała na fakt urodzenia córki w dniu [...].08.1969 r - tj. przed podjęciem przez skarżącą zatrudnienia, co miało miejsce [...].08.1969 r.
Tym samym wg skarżącej w dacie rejestracji wykazała co najmniej 33 - letni okres uprawniający do emerytury. W tych okolicznościach, stosownie do art. 9 kpa obowiązkiem organu było poinformowanie skarżącej o konieczności złożenia odpisu aktu urodzenia córki w związku z możliwością doliczenia do okresu zatrudnienia, okresu sprawowania opieki nad dzieckiem.
Wskazanie uchybienia organów w zakresie postępowania jak i zastosowania niewłaściwych przepisów prawa materialnego winny zdaniem skarżącej skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał zajęte stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Spór powstał na tle następującego stanu faktycznego:
Jak wynika z ustaleń organów i dołączonych akt sprawy, J. J. została zarejestrowana jako osoba bezrobotna w Grodzkim Urzędzie Pracy w [...] w dniu [...].12.2001 r. W dniu [...].01.2002 r organ pierwszej instancji w oparciu o świadectwo pracy, potwierdzające zatrudnienie J. J. w [...] od [...].08.1969 r do [...].12.2001 r, oraz rozwiązanie stosunku pracy na mocy porozumienia stron - na podstawie art. 11 w związku z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 4 z 1990 r poz. 19 z późn. zm.), wydał decyzję o przyznaniu J. J. zasiłku przedemerytalnego - od dnia [...].12.2001 r.
Przedkładając wyciąg z aktu urodzenia córki B., J. J. w dniu [...].01.2002 r wniosła odwołanie od tej decyzji domagając się doliczenia do okresu uprawniającego do emerytury, okresu sprawowania opieki nad dzieckiem, co daje łączny okres 33 lat i 7 miesięcy. Staż ten uprawnia na mocy przepisu szczególnego jakim jest § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20.04.1999 r w sprawie ustalenia świadczeń przedemerytalnych dla osób zwolnionych z przyczyn dotyczących zakładów pracy z podmiotów gospodarki narodowej objętych programem restrukturyzacji przemysłu hutnictwa żelaza i stali (Dz. U. Nr 36 poz. 341) do świadczenia przedemerytalnego określonego art. 37 k ust. 9 pkt 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Z tych właśnie uprawnień, określonych jako "pakiet hutniczy", obowiązujący do 31.12.2001 r, chciała skorzystać skarżąca.
Organ odwoławczy uznał, iż odwołanie to stanowi nowy wniosek, który winien być rozpatrzony uprzednio przez pierwszą instancję. Jednakże po pewnym okresie uznał, iż potraktowanie w całości tego odwołania jako nowego wniosku było błędem i rozpatrzył je ograniczając się jednak do analizy przesłanek przyznania uprawnień do zasiłku przedemerytalnego i wydał w dniu [...].02.2002 r decyzję stanowiącą przedmiot niniejszej skargi.
Natomiast żądanie dotyczące świadczenia przedemerytalnego rozpatrzone zostało przez organ pierwszej instancji odmownie, ze względu na nabycie przed [...].01.2002 r prawa do zasiłku przedemerytalnego. Decyzja Prezydenta Miasta [...] z [...].06.2002 r odmawiająca świadczenia przedemerytalnego została wraz z argumentacją w niej zawartą utrzymana w mocy przez Wojewodę [...] decyzją z daty [...].07.2002 r, będącą przedmiotem skargi i postępowania sądowego II SA/Kr 2281/02.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 37 l ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązujący do 31.12.2001 r prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego przysługuje na wniosek osobie, która w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy lub w okresie pobierania zasiłku lub zasiłku przedemerytalnego spełniła warunek do ich nabycia.
Skarżąca w dacie rejestracji przedłożyła dokumentację niezbędną do zarejestrowania się, jednakże nie sformułowała konkretnego wniosku o jakim mowa w art. 37 l ust. 1 omawianej ustawy. Zadaniem organu w tych okolicznościach było przed wydaniem decyzji ustalenie treści żądania. Tymczasem organ pierwszej instancji dowolnie przyjął, iż J. J. domaga się zasiłku przedemerytalnego, nie realizując przy tym określonego art. 9 kpa obowiązku należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Przepis ten nadto stanowi, iż organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wskazówek.
Organ pierwszej instancji wydając decyzję przyznającą zasiłek przedemerytalny naruszył powołaną wyżej zasadę postępowania administracyjnego, a organ drugiej instancji, pomimo dobitnie zgłoszonego zarzutu odwołania poruszającego tę właśnie kwestię, uchybienia tego nie dostrzegł. Naruszenie przez organ art. 9 kpa miało zdecydowany wpływ na wydanie niekorzystnej dla skarżącej decyzji, dlatego Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, której zastosowanie w sprawie niniejszej oparto na przepisie art. 97 § 1 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270, 1271 z późn. zm.).
Przy ponownym postępowaniu organy po dopełnieniu obowiązków wymaganych z art. 9 kpa ustalą treść żądania stanowiącego wniosek w rozumieniu art. 37 l ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w jej brzmieniu obowiązującym w dacie rejestracji skarżącej, tj. przed nowelizacją z dnia 17 grudnia 2001 r (ww) i na tej podstawie wydane zostaną stosowne decyzje.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r w sprawie opłat czynności adwokackich oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.)