Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego w kwocie 500 zł od skargi na decyzję [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 17 grudnia 2014 roku w przedmiocie nakazu rozbiórki skarżący E.R. i W.R. złożyli wniosek o zwolnienie ich od kosztów sądowych.
Z oświadczeń zawartych w urzędowych formularzach "PPF" wynika, że skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Wnioskodawcy są osobami bezrobotnymi bez prawa do świadczeń. Nie posiadają oni żadnego majątku, nie dysponują oszczędnościami, ani cennymi przedmiotami o wartości powyżej 3000 euro.
Wniosek o prawo pomocy skarżący uzasadnili trudną sytuacją życiową, zdrowotną i finansową. Oboje wnioskodawcy pozostają bez pracy i bez prawa do zasiłku. W.R. legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności. Skarżący zamieszkują wraz z matką E.R., która jest osobą starszą, ma orzeczony I stopień niepełnosprawności, porusza się na wózku inwalidzkim i jest niezdolna do samodzielnej egzystencji.
Odnosząc się do wezwania referendarza sądowego o uzupełnienie wniosku E.R. i W.R. przedłożyli oświadczenia, z których wynika, że wnioskodawcy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe z matką skarżącej K.S.. Dom, w którym zamieszkują stanowi własność K.S. Ponadto jest ona właścicielką działki rolnej wielkości 12 arów oraz współwłaścicielką w 1/19 części działki o powierzchni 1,77 ha oraz 135/1000 części działki wielkości 5 arów. Małżonkowie nie posiadają własnych dochodów, nie korzystają też z pomocy społecznej. Pozostają oni na wyłącznym utrzymaniu K.S. pobierającej emeryturę w wysokości [...] zł (w tym dodatek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł). Po opłaceniu wszystkich zobowiązań (m. in. gaz, energia elektryczna, woda, śmieci, ubezpieczenia, telefon i podatki) pozostaje rodzinie kwota ok. 900 zł na codzienną egzystencję.
Do pisma załączone zostały następujące dokumenty: kopia aktu notarialnego z dnia 15 października 1997 roku, wyciągi z rachunku bankowego skarżących za okres od 4 listopada 2014 r. do 3 marca 2015 roku (saldo [...] zł), wyciągi z rachunku bankowego K.S. za okres od 13 listopada 2014 r. do 12 marca 2015 roku (saldo [...] zł), orzeczenie z dnia 19 października 2010 roku o stopniu niepełnosprawności K.S., orzeczenie z dnia 17 marca 2014 roku o stopniu niepełnosprawności W.R. kopie faktur za energię elektryczną na kwoty 214,10 zł i 229,43 zł z potwierdzeniem zapłaty, kopie faktur za gaz na kwoty 200,65 zł i 189,89 zł i potwierdzeniami zapłaty, trzy faktury za wodę na kwoty 41,99 zł wraz z dowodami wpłaty, trzy pokwitowania opłat za odpady komunalne na kwoty 30 zł, kopie trzech decyzji z dnia 23 stycznia 2015 roku w sprawie łącznego zobowiązania podatkowego i podatku rolnego na 2015 rok ustalających wysokość podatku w kwotach 50 zł, 8 zł, i 4 zł z pokwitowaniem wpłaty tych należności, dowód wpłaty kwoty 152,84 zł tytułem opłaty za użytkowanie wieczyste, kopie sześciu faktur za zakup leków i pieluchomajtek wystawionych w okresie styczeń-marzec 2015 roku opiewających na kwoty 72,64 zł, 28.36 zł, 148,88 zł, 141,00 zł, 141,00 zł, 141,00 zł, zlecenie z dnia 4 sierpnia 2014 roku na zaopatrzenie w wyroby medyczne dla K.S. trzy potwierdzenia wpłaty kwot 113 zł za c [...], potwierdzenia wpłat kwot 69 zł za ubezpieczenie K.S. oraz dowody wpłat kwot 46,98 zł tytułem składki ubezpieczeniowej E.R. i W.R.
Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje:
Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od zasady partycypacji strony w kosztach postępowania sądowego wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem instytucja prawa pomocy winna być stosowana jedynie w przypadkach wyjątkowych, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania.
Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domagają się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zwolnienie od kosztów sądowych - co do zasady - powinno dotyczyć przede wszystkim osoby fizyczne znajdujące się w ubóstwie, które z uwagi na swoją sytuację materialną i życiową nie są w stanie ponieść kosztów sądowych i dlatego postępowanie z ich udziałem winno kredytować państwo.
W ocenie orzekającego E.R. i W.R. uwiarygodnili w sposób wystarczający, że nie posiadają środków na pokrycie kosztów sądowych w zainicjowanym postępowaniu. Sytuacja materialna wnioskodawców jest nie jest łatwa. Małżonkowie R. są osobami bezrobotnymi, nie uzyskującymi żadnych dochodów. Jedynym źródłem ich utrzymania jest świadczenie emerytalne pobierane przez matkę skarżącej, K.S. z którą prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Wysokość tego świadczenia wynosi 2.024,33 zł i przypada na trzy osoby. Oznacza to, że na osobę w rodzinie wypada kwota 674,78 zł. Nie są to dochody wysokie zważywszy na obecny poziom cen za dobra i usługi, a także konieczność ponoszenia zwiększonych wydatków na leczenie. Zarówno W.R., jak i K.S. są osobami o orzeczonym stopniu niepełnosprawności. Przesłane przez skarżących dokumenty dotyczące ponoszonych wydatków potwierdzają, że po uregulowaniu koniecznych płatności do ich dyspozycji pozostają niewielkie środki wystarczające jedynie na bardzo skromne utrzymanie. Skarżący nie posiadają przy tym żadnych składników majątkowych, oszczędności, ani cennych przedmiotów, które mogłyby zostać spieniężone.
Przedstawiona sytuacja materialna pozwala na stwierdzenie, że skarżący spełniają przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.