Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] 06.2002 r, wydaną na podstawie art. II pkt 1, art. 27 ust. 1, 2, 3, 5, art. 30, art. 31 b ust. 1, art.3 6 ust. 1, art. 43 ust. 1, art. 45 ustawy z dnia 29 listopada 1990r o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998r Nr 64 poz.414 z późn. zm.), Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. odmówił B. B. przyznania zasiłku stałego z powodu nie spełnienia wymogu określonego w art. 6 b ust.3 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
W uzasadnieniu decyzji wskazał, że warunkiem przyznania takiej pomocy jest stwierdzenie, że dochód rodziny nie przekracza półtorakrotnego dochodu określonego w art. 4 ust. 1l ustawy o pomocy społecznej, faktu bycia osobą zdolną do pracy lecz nie pozostającą w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej opieki i pielęgnacji oraz posiadania orzeczenia o niepełnosprawności dziecka wraz ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 (konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji) i pkt 8 (konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji) ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
Na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że B.B. nigdzie zawodowo nie pracuje, zarejestrowana jest jako bezrobotna bez prawa do zasiłku. Jedno z dzieci, P. B. jest w wieku [...] lat i od kilku lat leczona jest z powodu astmy oskrzelowej. Decyzją Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności dziecko zostało zaliczone do osób niepełnosprawnych ze wskazaniem konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji, o którym mowa w art. 8 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej. Nie spełnia natomiast wymogu pkt 7, tzn., że dziecko wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Dlatego też, wobec nie spełnienia wszystkich warunków określonych w art.27 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej należało odmówić przyznania zasiłku stałego.
W odwołaniu od tej decyzji B. B. zarzuciła, że jej dziecko wymaga stałej opieki i pielęgnacji z jej strony.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2002r znak: [...], wydaną na podstawie art.138 § 1 pkt 1 kpa, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu powtórzyło argumentację prawną organu I instancji, cytując przepis art. 27 ust. 1 o pomocy społecznej oraz art.6 b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
Wyjaśniło, że w orzeczeniu powiatowego zespołu, poza ustaleniem niepełnosprawności winny być zawarte wskazania wymienione w pkt 7 i 8, dotyczące w szczególności:
- - konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji,
- - konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Z ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności wydanego w dniu [...] 04.2002r wynika, że P. B. nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Tym samym nie został spełniony jeden z warunków umożliwiających przyznanie matce dziecka zasiłku stałego. W tej sytuacji decyzja organu I instancji jest prawidłowa.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na tę decyzję B.B. powtórzyła zarzuty przedstawione w odwołaniu.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła ojej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Sąd zważył, co następuje
Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 póz.1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dlatego też właściwym do rozpoznania skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie.
Zgodnie z treścią art. 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi /art. 134 ustawy/.
Cytowany przez organ przepis art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji miał następujące brzmienie: "Zasiłek stały przysługuje osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, jeżeli dochód rodziny nie przekracza półtorakrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4, a dziecko ma orzeczoną niepełnosprawność wraz ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, póz. 776 z późn.za.).
Wskazania, o których mowa w art. 6 b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy o rehabilitacji zawodowej, to: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (pkt 7) oraz konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. (pkt 8).
Organy obydwu instancji nie przeprowadziły jednak analizy przepisu art. 27 ust.1 ustawy o pomocy społecznej. Nie wypowiedziały się czy warunki wymienione w tym przepisie (konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym) muszą być spełnione łącznie, czy też wystarczającym jest spełnienie jednego z nich (konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji).
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wyjaśniono również dlaczego organ przyjął, że wskazania, o których mowa w tym przepisie (art. 6b ust.3 pkt 7 i 8 ustawy o rehabilitacji), muszą być spełnione łącznie.
Przepis art. 6 b ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej miał następujące brzmienie:
- 1. Powiatowe zespoły orzekają na wniosek osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego albo, za ich zgodą, na wniosek ośrodka pomocy społecznej.
- 2. Ośrodki pomocy społecznej mogą uczestniczyć na prawach strony w sprawach, w których orzekają powiatowe zespoły.
- 3. W orzeczeniu powiatowego zespołu, poza ustaleniem niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, powinny być zawarte wskazania dotyczące w szczególności:
- 1) odpowiedniego zatrudnienia uwzględniającego psychofizyczne możliwości danej osoby,
- 2) szkolenia, w tym specjalistycznego,
- 3) zatrudnienia w zakładzie aktywności zawodowej,
- 4) uczestnictwa w terapii zajęciowej,
- 5) konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie danej osoby,
- 6) korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki,
- 7) konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji,
- 8) konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji,
- 9) spełniania przez osobę niepełnosprawną przesłanek określonych w art. 8 ust. l ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602, Nr 123, poz. 779 i Nr 160, poz. 1086, z 1998 r. Nr 106, poz. 668 i Nr 133, póz. 872, z 1999 r. Nr 106, póz. 1216, z 2000 r. Nr 12, poz. 136, Nr 43, póz. 483 i Nr 53, poz. 649 oraz z 2001 r. Nr 27, poz. 298, Nr 106, poz. 1149, Nr 110, poz. 1189, Nr 111, poz. 1194, Nr 123, póz. 1353, Nr 125, póz. 1371, Nr 129, poz. 1444 i Nr 130, poz. 1452).
Konstrukcja tego przepisu nie wskazuje, żeby wszystkie jego punkty miały być spełnione łącznie. Wręcz przeciwnie, niektóre punkty - ze względu na ich treść - pozostają w alternatywie rozłącznej.
Wobec powyższego, dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, niezbędnym jest dokonanie szczegółowej analizy przepisu art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Z treści tego przepisu wynika, że dla przyznania zasiłku stałego muszą być spełnione następujące warunki:
- 1) osoba starająca się o zasiłek stały musi być zdolna do pracy,
- 2) nie może pozostawać w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji,
- 3) opieka sprawowana przez osobę starającą się o zasiłek stały ma polegać na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym,
- 4) dochód rodziny nie może przekraczać półtorakrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4,
- 5) dziecko ma orzeczoną niepełnosprawność wraz ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 z późn.za.). Tak więc istotnym było:
- 1) czy opieka sprawowana przez skarżącą nad dzieckiem wymaga bezpośredniej, osobistej pielęgnacji (przy czym bezpośrednia osobista pielęgnacja nie musi być wynikiem znacznie ograniczonej możliwości samodzielnej egzystencji dziecka, gdyż warunek taki nie wynika z przepisu art.27 ust.2 ustawy) lub
- 2) czy opieka ta wymaga systematycznego współdziałania w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym,
Spójnik "i" użyty w cytowanym przepisie: opieka ma polegać na "bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym" nie musi oznaczać koniunkcji.
Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt a ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, jeżeli miało wpływ na wynik sprawy.
Dlatego też, na podstawie powołanego wcześniej przepisu i art.135 ustawy orzeczono jak w punkcie I wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy.