Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. na podstawie art. 51 ust. l pkt 2 w zw. z art. 51 ust.4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2000 r. nr 106, poz. 1126 ze zm.), nakazał B. i J.M. - inwestorom realizowanego budynku mieszkalnego na działce nr 1 przy ulicy [...] w K., wykonanie następujących czynności w celu doprowadzenia zrealizowanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem:
- - zamurować lub wypełnić szkłem Pyran (lub innym materiałem spełniającym wymogi p.poż.) otwory okienne rozmieszczone w ścianie budynku zwróconej w stronę granicy z działką nr 2 obr. [...] w odległości mniejszej niż 4,0 m. tj. w pomieszczeniu hallu na parterze, łazienki na parterze i na piętrze oraz klatki schodowej w trzech kondygnacjach,
- - wykonać prawidłowe zabezpieczenie połaci dachu od strony południowo- zachodniej przed spadającym śniegiem np. w formie płotków śnieżnych. Termin wykonania powyższego obowiązku organ ustalił do dnia 31 maja 2003 r.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia podniósł, że inwestorzy realizują budowę w sposób odbiegający od udzielonego pozwolenia na budowę poprzez zbliżenie narożnika południowo-zachodniego budynku do granicy z działką sąsiednią, co stwierdzono podczas przeprowadzonych oględzin. Wprawdzie budynek przed przystąpieniem do jego realizacji został wytyczony w terenie przez uprawnionego geodetę w sposób zgodny z zatwierdzonym projektem, jednak w trakcie prowadzonego postępowania, w tym w oparciu o dwie opinie niezależnych geodetów organ ustalił, że istniejące ogrodzenie nie jest jednoznaczne z faktyczną granicą pomiędzy działkami 2 i 3, co doprowadziło w rzeczywistości do zbliżenia budynku do tej granicy. Przedłożone następnie zgodnie z ustaleniami stron wznowienie granic wykonane przez geodetę W.S. udowodniło, że budynek w swoich dwóch narożnikach południowo-zachodnich posadowiony jest w stosunku do granicy prawnej z działką 2 w odległości mniejszej niż projektowane 3 m., co czyni, że otwory okienne w tej ścianie usytuowane są w mniejszej odległości aniżeli wymagane przepisami 4,0 m. od granicy.
Tym samym naruszone zostały warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Organ podniósł także, iż na jednej z rozpraw inwestorzy zobowiązali się do zamurowania pustakami szklanymi wszystkich otworów znajdujących się w mniejszej odległości aniżeli 4,0 m. od granicy prawnej.
Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia złożyli J. i B. małżonkowie M., którzy wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania podnieśli, że:
- - w rozpoznaniu sprawy organ pominął zupełnie prawomocną inwentaryzację powykonawczą budynku, sprawdzoną i przyjętą przez Urząd Miasta K.,
- - w postępowaniu nie brał udziału prawny reprezentant zmarłej w roku 1996 C.M., dysponującej udziałem 2/6 we współwłasności działki 3
- - PINB przyjął twierdzenie o niespornym charakterze granic pomiędzy działkami 2 i 3 pomimo, że geodeta W.S. nie przeprowadził wznowienia granic zgodnie ze stosownymi przepisami. Granica po pomiarze geodety nadal jest sporna, o czym organ był informowany,
- - złożony przez inwestorów wniosek o umorzenie postępowania w związku w wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 marca 2001 r. organ pozostawił bez rozpoznania pomimo upływu prawie dwóch lat od jego złożenia.
Decyzją z [...] sierpnia 2003 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. na podstawie art. 138 § l pkt 2 kpa uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku i orzekł o obowiązku jego wykonania w terminie do dnia 30 września 2003 r., zaś w pozostałej części utrzymał ją w mocy.
Organ odwoławczy stwierdził, że w postępowaniu pierwszoinstancyjnym zapewnione zostały gwarancje procesowe dla wszystkich stron, gdyż miały one możliwość udziału w każdej fazie tego postępowania i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz ustalonych okoliczności faktycznych, przed wydaniem decyzji. Ponadto lokalizacja przedmiotowych okien w sposób oczywisty narusza przepisy prawa, co do odległości w jakich winna się znajdować ściana z otworami okiennymi, co wynika z wyjaśnień złożonych przez biegłych geodetów. Z akt wynika także, iż przebieg granicy pomiędzy nieruchomościami sąsiednimi został ustalony zgodnie z wymogami prawa, zaś podmioty zainteresowane nie kwestionowały jej aktualnego przebiegu. Nie jest także zasadnym argument dotyczący pominięcia strony w postępowaniu. Postanowieniem z [...] lipca 2003 r. odwołujących wezwano bowiem do przedłożenia dokumentów świadczących o śmierci C.M., o ustanowieniu przez sąd kuratora spadku po niej oraz wskazujących spadkobierców, czego małż. M. nie uczynili, mimo pouczenia ich, że skutkować to będzie przyjęciem jako podstawy orzekania ustaleń poczynionych przez organ I instancji.
Od decyzji tej skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie złożyli B. i J. M. wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W uzasadnieniu podnieśli, że w toku postępowania przebieg granicy prawnej pomiędzy sąsiadującymi działkami 2 i 3 był pomiędzy stronami sporny.
Zarzucili, że w lutym 2003 r. organ I instancji przeprowadził dodatkowe rozprawy, o których nie powiadomił inwestorów i przyjął geodezyjne wskazanie granic pomimo, że zostało ono dokonane z naruszeniem ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Organ odwoławczy do okoliczności tej nie ustosunkował się, jak również pominął dowody złożone w postępowaniu odwoławczym. W szczególności, chodzi o przedłożone przez inwestorów dokumenty świadczące o postępowaniu spadkowym po zmarłej C.M. i ustaleniu dozoru nad spadkiem. Nie uzasadnił także, dlaczego wydał decyzję wbrew prawomocnej inwentaryzacji powykonawczej dokonanej przez geodetę W. K. i pominął wniosek o przeprowadzenie czynności w terenie, aby wykazać stan faktyczny.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w motywach zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje;
Skarga jest zasadna.
W szczególności rację mają skarżący zarzucając, że przy rozpoznaniu sprawy naruszone zostały podstawowe zasady postępowania administracyjnego dotyczące zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania wyrażone w art. 10 § l kpa.
Z akt przedstawionych Sądowi wynika bowiem, że dnia 3 lutego 2003 r. organ I instancji wezwał dwóch geodetów W.K. i W.S. do stawienia się w Inspektoracie w dniu 14 lutego 2003 r. celem złożenia wyjaśnień, o czym nie powiadomił w ogóle stron, a następnie w tym stanic rzeczy przeprowadził rozprawę (k. [...]), naruszając w ten sposób nie tylko powołany wyżej przepis, ale także art. 90 § 2 pkt l i 91 § 2 kpa oraz prawo strony do złożenia na rozprawie wyjaśnień, zgłoszenia żądań, propozycji i zarzutów, a także przedstawienia dowodów na ich poparcie (art. 95 § l kpa). Konieczność zawiadomienia stron o rozprawie wynika nie tylko z przepisu art. 10 § l kpa, ale także a contrario z uregulowania zawartego w art. 94 § 2 kpa, który stanowi, że podstawą do obligatoryjnego odroczenia rozprawy jest stwierdzenie przez pracownika nią kierującego "poważnych nieprawidłowości w wezwaniu stron".
Ponadto dnia 17 lutego 2003 r.- jak wynika z protokołu znajdującego się na k [...] akt- organ "przyjął strony", przy czym faktycznie w tym dniu miało miejsce wysłuchanie geodety W.K., również bez udziału i powiadomienia osób zainteresowanych w rozumieniu art. 28 kpa. Nie wymaga przy tym głębszego wywodu podkreślenie oczywistej okoliczności, że W.K. nie występuje w niniejszym postępowaniu w charakterze strony. Uchybienia te są tym bardziej istotne, że dnia 4 lutego 2003 r. strony postępowania, w tym także skarżący, poinformowani zostali przez organ, że przed wydaniem decyzji w ciągu 5 dni od daty otrzymania zawiadomienia, mogą "zapoznać się z kompletem akt sprawy i wypowiedzieć się co do całości postępowania dowodowego, jak i wszelkich materiałów i zgłoszonych żądań". Mimo takiego zawiadomienia, dającego zainteresowanym jak najbardziej usprawiedliwione przekonanie o zakończeniu postępowania dowodowego, organ przeprowadził dodatkowe czynności (o których mowa wyżej) bez wzywania stron, wydał decyzję i w dodatku oparł swoje ustalenia na wyjaśnieniach geodetów złożonych w takich właśnie, niedopuszczalnych warunkach procesowych.
Z pisemnych motywów rozstrzygnięcia wydanego w I instancji wydaje się przy tym wynikać, że organ przyjął przebieg wznowionej przez geodetę W. S. granicy jako bezsporny, co nie znajduje żadnego potwierdzenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Istotnie na rozprawie dnia [...] kwietnia 2001 r. inwestorzy zobowiązali się do tego, że "wszystkie otwory, które są w odległości mniejszej niż 4 m. od granicy z działką 2 zamurują pustakami szklanymi", niemniej jednak deklarację tę poprzedziło oświadczenie, że do dnia 14 maja 2001 r. przedłożą inwentaryzację geodezyjną powykonawczą, sporządzoną przez uprawnioną osobę (k. [...]). W piśmie z dnia 14 maja 2001 r. skarżący przy złożeniu inwentaryzacji zawarli jednocześnie oświadczenie, że granice obu działek są sporne (k. [...]), które to stanowisko dodatkowo potwierdzone zostało w odwołaniu skierowanym do organu II instancji, lecz pominięte przez ten organ milczeniem.
Naruszenie przepisów proceduralnych, o których była mowa na wstępie wykluczało zatem oparcie ustaleń co do przebiegu granicy na wyjaśnieniach geodetów S. i K., złożonych 14 lutego i 17 lutego 2003 r., jak uczyniły to organy obu instancji tym bardziej, że nie dysponowały żadnym dowodem świadczącym o tym, że spór co do przebiegu granicy został rozstrzygnięty w drodze odrębnego postępowania administracyjnego, czy sądowego.
Nawiązując zaś do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podnieść należy, że niezrozumiałe są w świetle zawartości akt wywody organu dotyczące nie wywiązania się małżonków M. z obowiązku nałożonego na nich postanowieniem z dnia [...] lipca 2003 r. dotyczącym konieczności złożenia stosownych dokumentów odnośnie jednej ze współwłaścicielek działki 4 – C.M. albowiem znajdują się one w aktach organu odwoławczego. Wynikające z nich okoliczności winny natomiast spowodować stosowną reakcję tego organu, albowiem wobec braku prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po C.M., winni brać w sprawie udział wszyscy jej spadkobiercy ustawowi, co jednak nie miało miejsca.
Należy jednocześnie podkreślić, że okoliczność ta obecnie pozbawiona została znaczenia wobec oświadczenia stron i uczestników złożonych na rozprawie przed Sądem, iż zgodnie z prawomocnym już orzeczeniem jedynym spadkobiercą wymienionej współwłaścicielki jest L.K.
Ponieważ organ odwoławczy nie dostrzegł naruszenia przez organ I instancji przepisów proceduralnych, o których była mowa wyżej, czym naruszył nakaz wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego określony w art. 140 kpa w zw. z art. 77 § l kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zaszła konieczność uchylenia obu decyzji, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § l pkt l c oraz art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § l ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 zezm.).
Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku oparto o przepis art. 152 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaś w przedmiocie kosztów postępowania uzasadnia treść art. 200 § l ustawy.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ administracji publicznej mając na względzie uwagi poczynione wyżej przeprowadzi postępowanie w zgodzie z zasadami kpa dotyczącymi prawa strony do udziału w sprawie na każdym etapie postępowania, a następnie wyda rozstrzygnięcie odpowiadające wymogom obecnie obowiązującego Prawa budowlanego.