Uzasadnienie
W dniu 20 marca 2015 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek skarżącego W. A., na urzędowym formularzu PPF" o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie w całości od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu.
We wniosku skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną E. A., córką M. A. ur. 1984 r. oraz wnukiem T. ur. 2013 r. Ich miesięczny dochód wynosi 4.168,19 zł i stanowi go emerytura skarżącego w wysokości 2.307,76 zł, emerytura jego żony w wysokości 1.460,43 zł oraz zasiłek wychowawczy pobierany przez córkę w wysokości 400 zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi mieszkanie spółdzielcze o powierzchni 68m². Nie dysponuje on zasobami pieniężnymi, ani cennymi przedmiotami o wartości powyżej 3000 euro.
Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy W. A. podniósł, iż jest emerytem, inwalidą [...] grupy. Na jego utrzymaniu pozostaje córka przebywająca aktualnie na urlopie wychowawczym. Miesięczne wydatki skarżącego przedstawiają się następująco: lekarstwa 400 zł, czynsz 700 zł, media 150 zł. Wnioskodawca dodał, iż cierpi na cukrzycę, nefrostomię, astmę i ma sztuczną zastawkę sercową.
Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje:
Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego.
Przyznanie prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy przy tym rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić obie minimum warunków socjalnych. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym.
W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.).
Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły.
Skoro przesłanką uzasadniającą przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, którego domaga się skarżący, jest brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. Skarżący W. A. uzyskuje bowiem stałe miesięczne dochody w postaci świadczenia emerytalnego w wysokości 2.307,76 zł. Stałymi dochodami dysponuje także małżonka skarżącego, E. A., pobierająca emeryturę w wysokości 1.460,43 zł. Córka M. otrzymuje zasiłek wychowawczy w wysokości 400 zł. Łączne dochody rodziny wynoszą zatem 4.168,19 zł. Ponoszone w miesiącu wydatki na lekarstwa, czynsz za mieszkanie i media wynoszą łącznie 1.250 zł. Powyższe oznacza, że w budżecie rodziny pozostaje miesięcznie kwota ponad 2.900 zł, którą można swobodnie dysponować. Orzekający uznał zatem, że skarżący jest w stanie, bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od złożonej skargi w wysokości 100 zł (zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm).
Nie można pominąć tego, że wyłożenie kosztów przez skarżącego jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jego żądań przez Sąd będzie mu przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania.
Biorąc pod uwagę fakt, że przy uzyskiwanych dochodach oraz stanie zdrowia skarżącego uiszczenie kosztów sądowych i pokrycie wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru mogłoby stanowić dla niego zbyt duże obciążenie finansowe, dlatego w tym zakresie orzekający przychylił się do wniosku skarżącego i ustanowił dla niego adwokata z urzędu w ramach prawa pomocy.
Mając powyższe na względzie orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.