Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] 2002 r., znak: [...] na podstawie art. 55 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego Starosta udzielił H. i P. P. pozwolenia na użytkowanie budynku przybudówki stodoły na działce nr [...] zgodnie z przedłożoną dokumentacją powykonawczą.
W uzasadnieniu wskazał, że przybudówka stodoły w wyniku decyzji nakazowej Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego została doprowadzona do stanu zgodnego z prawem. Ostatecznie inwestor spełnił wymogi z art. 57 Prawa budowlanego. Zakres wymogów wynikających z tego przepisu dostosowano do procedury legalizacyjnej przedmiotowej przybudówki.
Z decyzją tą nie zgodził się M. O. wnosząc od niej odwołanie. Podniósł, że przedmiotowa przebudowa przybudówki stodoły została przeprowadzona samowolnie i powoduje zalewanie jego posesji. Kwestia samowoli została wyraźnie stwierdzona w decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 1999 r. Odwołujący się zakwestionował także stwierdzenie, zawarte w piśmie Starostwa z dnia [...] 2002 r., że jego działka jest wyższa o 20 cm. Dodatkowo kwestionuje oświadczenia dotyczące zagospodarowania działki inwestorów. Podważa zgodność inwentaryzacji ze stanem faktycznym na działce inwestora.
W wyniku rozpoznania odwołania Wojewoda i decyzją z dnia [...] 2002 r., znak: [...] utrzymał w mocy, w oparciu o art.. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu wskazał, że w myśl art. 55 ust. 1 i 3 Prawa budowlanego uzyskanie pozwolenia na użytkowanie jest wymagane, gdy właściwy organ wydał decyzję z art., 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego lub z art. 71 ust. 3 Prawa budowlanego. W analizowanym przypadku Powiatowy Inspektor Nadzoru budowlanego nałożył decyzją z 3 grudnia 2001 r. obowiązek przedłożenia opinii technicznej dotyczącej przedmiotowego obiektu. Z dostarczonej inwentaryzacji wynika, iż przybudówka stodoły została wykonana zgodnie ze sztuką budowlaną i nadaje się do dalszego użytkowania. Zgodność stanu technicznego z przedłożoną inwentaryzacją potwierdziły ustalenia oględzin z dnia [...] 2002 r. Zdaniem Wojewody brak jest powodów do uchylenia decyzji organu I instancji, chociaż zauważyć należy stwierdzenie organu I instancji w protokole oględzin, że teren sąsiada jest wyższy o 20 cm. Wojewoda podnosi, że kwestia samowoli budowlanej została przesądzona ostateczną decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2001 r. Ocena jednak poprawności tego nie leży w kompetencjach Wojewody. Inwentaryzacja została wykonana na aktualnej kopii mapy sytuacyjno-wysokościowej przyjętej do zasobu powiatowego. Nie ma zatem podstaw do jej kwestionowania.
W skardze do sądu administracyjnego M. O. zarzucił naruszenie art. 59 Prawa budowlanego, art. 68 i 79 k.p.a. Podniósł, że wydano pozwolenie na użytkowanie bez stwierdzenia wykonania obowiązku z decyzji nakazowej oraz bez protokolarnego stwierdzenia na miejscu budowy zgodności zabudowy przedmiotowego obiektu z warunkami zabudowy i zagospodarowania terenu. Nie powiadomiono go także o oględzinach, co stanowi naruszenie art. 10 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.).
W świetle art. 1 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, w tym w zakresie - legalności decyzji administracyjnych (art. 1 i art. 3 p.p.s.a.). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, dlatego też kontroli legalności dokonują również z urzędu.
Skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zapadły z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego mających istotny wpływ na wynik sprawy.
Materialnoprawną podstawą wydania decyzji organu I instancji był art. 55 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego.
Zgodnie z art. 55 ust. 1 Prawa budowlanego, w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania, "Uzyskanie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego jest wymagane, jeżeli właściwy organ:
- 1) nałożył taki obowiązek w wydanym pozwoleniu na budowę lub
- 2) stwierdził, że zgłoszony przez inwestora obiekt budowlany został wykonany z naruszeniem warunków, określonych w pozwoleniu na budowę lub wydał, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 lub art. 71 ust. 3, decyzję nakazującą dokonanie określonych czynności, zmian lub przeróbek(...)."
W rozpatrywanej sprawie organ I instancji, w uzasadnieniu swojej decyzji w ogóle nie wypowiedział się w tej kwestii. Stwierdził jedynie, że inwestor spełnił wymogi wynikające z art. 57 Prawa budowlanego, które dostosowano odpowiednio do procesu legalizacyjnego w niniejszej sprawie. Nie napisał jednak na czym ta odpowiedniość w tym wypadku polegała i które z tych wymogów inwestor spełnił. Organ odwoławczy natomiast stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w tej sprawie wydano decyzję na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, co spełnia przesłankę z pkt 3 ust. 1 art. 55 Prawa budowlanego.
Nadto, że przedłożona, w wyniku wykonania obowiązku nałożonego decyzją z art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, inwentaryzacja wykazała, że przedmiotowy obiekt wykonano zgodnie ze sztuką budowlaną, a zgodność stanu technicznego z przedłożoną inwentaryzacją potwierdziły oględziny przeprowadzone w dniu [...] 2002 r. Wskutek tego organ odwoławczy nie widzi podstaw do uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej.
Zdaniem Sądu organy orzekające w niniejszej sprawie nie ustaliły wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla treści rozstrzygnięcia i w sposób nieprawidłowy zinterpretowały treść przepisu pkt 3 ust. 1 art. 55 Prawa budowlanego.
Po pierwsze w ogóle nie wypowiedziały się w kwestii spełnienia przez wnioskującego o uzyskanie pozwolenia na użytkowanie wymogów wynikających z art. 56 Prawa budowlanego. Stosownie do tego przepisu: "Inwestor, w stosunku do którego nałożono obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego, jest obowiązany zawiadomić, zgodnie z właściwością wynikającą z przepisów szczególnych, organy:
- 1) Inspekcji Ochrony Środowiska,
- 2) Inspekcji Sanitarnej,
- 3) Państwowej Inspekcji Pracy,
- 4) Państwowej Straży Pożarnej, o zakończeniu budowy obiektu budowlanego i zamiarze przystąpienia do jego użytkowania(...)."
Poza enigmatycznym stwierdzeniem organu I instancji nic także nie wiadomo w kwestii spełnienia wymogów wynikających z art. 57 Prawa budowlanego, według którego:
- 1. Do zawiadomienia o zakończeniu budowy obiektu budowlanego lub wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie inwestor jest obowiązany dołączyć:
- 1) oryginał dziennika budowy,
- 2) oświadczenie kierownika budowy:
- a) o zgodności wykonania obiektu budowlanego z projektem budowlanym i warunkami pozwolenia na budowę, przepisami i obowiązującymi Polskimi Normami,
- b) o doprowadzeniu do należytego stanu i porządku terenu budowy, a także - w razie korzystania - ulicy, sąsiedniej nieruchomości, budynku lub lokalu,
- 3) oświadczenie o właściwym zagospodarowaniu terenów przyległych, jeżeli eksploatacja wybudowanego obiektu jest uzależniona od ich odpowiedniego zagospodarowania,
- 4) protokoły badań i sprawdzeń,
- 3) inwentaryzację geodezyjną powykonawczą.
2.W razie zmian nie odstępujących w sposób istotny od zatwierdzonego projektu lub warunków pozwolenia na budowę, dokonanych podczas wykonywania robót, do zawiadomienia, o którym mowa w ust. 1, należy dołączyć kopie rysunków wchodzących w skład zatwierdzonego projektu budowlanego, z naniesionymi zmianami, a w razie potrzeby także uzupełniający opis. W takim przypadku oświadczenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 lit. a), powinno być potwierdzone przez projektanta i inspektora nadzoru inwestorskiego, jeżeli został ustanowiony.
3.Inwestor jest obowiązany dołączyć do wniosku, o którym mowa w ust. 1, oświadczenia o braku sprzeciwu lub uwag ze strony organów wymienionych w art. 56. 4.Inwestor jest obowiązany uzupełnić dokumenty wymienione w ust. 1-3, jeżeli, w wyniku ich sprawdzenia przez właściwy organ, okaże się, że są one niekompletne lub posiadają braki i nieścisłości.
5.Inwestor jest obowiązany zawiadomić właściwy organ o zakończeniu robót budowlanych objętych obowiązkiem zgłoszenia, w terminie 14 dni od dnia ich zakończenia."
Wreszcie, co słusznie zauważa skarżący, zgodnie z art. 59 ust.1 Prawa budowlanego: "Właściwy organ wydaje pozwolenie na użytkowanie obiektu budowlanego po protokolarnym stwierdzeniu na miejscu budowy:
- 1) zgodności wykonania obiektu z warunkami zabudowy i zagospodarowania terenu oraz warunkami pozwolenia na budowę,
- 2) uporządkowania terenu budowy.
W tym względzie, wprawdzie organ I instancji przeprowadził w dniu 15 marca 2002 r. oględziny, to jednak z ustaleń poczynionych z nich nie wynika spełnienie wymogów, o których mowa w tym przepisie. Nie spełnia to zatem wymogów stawianym protokołom przez art. 68 k.p.a. Ponadto strony takiego postępowania powinny być zawiadomione o miejscu i terminie przeprowadzenia tych oględzin. Mają one prawo brać udział w przeprowadzeniu tego dowodu, zadawać pytania oraz składać wyjaśnienia (art. 79 k.p.a.). Nie zawiadomienie o przeprowadzeniu tego dowodu i nie uczestniczenie w oględzinach M. O. stanowi kwalifikowana wadę procesową - naruszenia art. 10 k.p.a. gwarantującego stronom prawo czynnego udziału w każdym stadium postępowania.
Zwrócić należy uwagę na jeszcze jeden aspekt, mianowicie, że nie można uznawać, jak to czyni organ II instancji, iż w tej sprawie wydana została decyzja z art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nakazująca dokonanie określonych czynności, zmian lub przeróbek. Sąd stoi bowiem na stanowisku, że w przepisie art. 55 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego chodzi o wydanie decyzji nakładającej na określony podmiot wykonanie czynności w postaci konkretnych robót budowlanych, które doprowadzą obiekt do stanu zgodnego z prawem. Wyraźnie przesądza o tym użyte w treści art. 51 ust. 1 pkt 2 sformułowanie: "w celu doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem". Dostarczenie określonej dokumentacji nie powoduje powstania stanu, że obiekt jest doprowadzony do zgodności z prawem. Wymagane jest jeszcze wydanie decyzji nakładającej konkretne czynności (roboty) w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. W niniejszej sprawie takiej decyzji nie wydano. Nie można zatem mówić, że przesłanka z art. 55 ust. 1 pkt 3 została spełniona.
Powyższe prowadzi do wniosku, że sprawa nie została należycie wyjaśniona w myśl postanowień art. 7, 77 § 1 k.p.a., a co za tym idzie, uzasadnienia decyzji obu instancji nie spełniają wymogów zawartych w art. 107 § 3 k.p.a. W takim stanie rzeczy organ odwoławczy ponownie rozstrzygając sprawę i sprawując kontrolę instancyjną co do przestrzegania prawa przez organy niższego stopnia naruszył art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Rozstrzygając sam dopuścił się uchybień przepisom postępowania i nie usunął naruszeń poczynionych w tym względzie przez organ I instancji.
Poprzez nie wyjaśnienie istotnych okoliczności dla sprawy doszło natomiast do błędnego zastosowania art. 55 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, co miało wpływ na wynik sprawy.
W ponownym rozpatrzeniu sprawy organy administracji zobowiązane będą do poczynienia tych wszystkich wyżej wymienionych ustaleń mających wpływ na wydanie decyzji co do istoty tej sprawy, zwłaszcza, że w świetle przepisu art. 59 ust. 5 Prawa budowlanego właściwy organ, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3 tego przepisu, odmawia wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego w przypadku niespełnienia wymagań określonych w ust. 1, w art. 57 ust. 1-4 lub w art.
- 58. Przepisy art. 51 Prawa budowlanego stosuje się odpowiednio.
W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U., z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.)
O kosztach natomiast orzekł w punkcie II sentencji wyroku, na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U., z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.).