Uzasadnienie
W dniu [...] 2001 r. R. K. doręczona została decyzja, wydana w I instancji przez Dyrektora Zarządu Dróg i Komunikacji. Nakładała ona na stronę karę w wysokości [...] zł za zajęcie pasa drogowego w okresie od [...] 2000 r do [...] 2001 r. Decyzja ta zawierała prawidłowe pouczenie strony o prawie do odwołania się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego za pośrednictwem Zarządu Dróg i Komunikacji 4 dni później, tj. [...] 2001 r. do Zarządu Dróg i Komunikacji wpłynęło pismo R. K. z dnia [...] 2001 r., zaadresowane "Do Zarządu Dróg i Komunikacji [...] ", zawierające w treści prośbę o zmianę decyzji nakładającej karę. Strona szczegółowo wyjaśniła przyczyny niewniesienia opłaty za okres od [...] 2000 r do [...] 2001 r. W odpowiedzi Dyrektor Zarządu Dróg i Komunikacji pouczył stronę o bezwzględnie obowiązującym charakterze przepisów w sprawie kar za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia.
Ponowny wniosek strony z dnia [...] 2001 r. do Dyrektora Zarządu Dróg i Komunikacji został załatwiony w analogiczny sposób, tj. ponownie udzielono stronie wyjaśnień i pouczono o obowiązku zapłacenia nałożonej kary.
Po otrzymaniu w dniu [...] 2002 r. tego drugiego wyjaśnienia, strona wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z odwołaniem z dnia [...] 2002 r. Wpłynęło ono do organu I instancji w dniu [...] 2002 r.
Zaskarżonym postanowieniem, wydanym na podstawie art.134 K.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. SKO uznało, że pisma strony z dnia [...] 2001 r. i dnia [...] 2001 r. do Dyrektora Zarządu Dróg i Komunikacji były wyłącznie wnioskami o załatwienie innej sprawy, tj. wnioskami o umorzenie nałożonej kary, a nie ponowne rozpatrzenie ustalenia kary. Tym samym SKO uznało, że przed dniem [...] 2002 r. Skarżący nie występował z odwołaniem. Skoro więc termin do wniesienia odwołania upływał z dniem [...] 2001 r., więc wniesienie odwołania w dniu [...] 2002 r. nastąpiło z przekroczeniem terminu.
W skardze do sądu administracyjnego Skarżący wniósł o pomyślne dla niego załatwienie sprawy. Wyjaśnił, że nie zdawał sobie sprawy, że pisma wysłane do Zarządu Dróg i Komunikacji nie są odwołaniem do SKO. Skarżący przyznał wprawdzie, że powinien był postąpić inaczej, ale równocześnie zwrócił uwagę, że Dyrektor Zarządu Dróg i Komunikacji powinien był potraktować jego pisma jako odwołanie od decyzji, a co najmniej — należało stronę poinformować o błędnym postępowaniu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Podkreśliło, że strona nie kwestionowała ustaleń faktycznych (zajmowania pasa drogowego bez zezwolenia, ani — nieuiszczenia opłaty), lecz wnosiła o umorzenie wymierzonej kary, co jest zupełnie odrębną sprawą. Równocześnie nie ulega wątpliwości, że strona nie występowała z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Do podstawowych zasad postępowania administracyjnego należy radykalne jego odformalizowanie (art.12 K.p.a.), co implikuje minimalizowanie wymogów stawianych podaniom strony (art.63 K.p.a.). Równocześnie organ administracyjny (inaczej niż sąd) zobowiązany jest do aktywnej postawy, tj. udzielania stronie informacji, aby nie poniosła ona szkody z powodu nieznajomości prawa (art.9 zd.2 K.p.a.). Strona nie jest też zobowiązana do korzystania z pomocy fachowego pełnomocnika procesowego.
Okolicznością istotną w sprawie jest treść odwołania strony z dnia [...] 2002 r.: nie różniła się ona w żaden istotny sposób od dwóch wcześniejszych wniosków. Co więcej, pismem z dnia [...] 2001 r. strona zwracała się z prośbą o "pozytywne rozpatrzenie prośby odnośnie nałożenia kary" i "o anulowanie kary"; z całą pewnością pismo to zasługiwało na zakwalifikowanie go jako odwołanie. Odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia i wystarczy, jeżeli z odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji (art.128 K.p.a.). W szczególności takim odwołaniem jest wniosek o pozytywne rozpatrzenie prośby i o anulowanie kary. Jedynym uchybieniem strony było pominięcie w pierwszych dwóch wnioskach Samorządowego Kolegium Odwoławczego jako adresata owych wniosków, co jednak w żadnej mierze nie mogło przesądzać o kwalifikacji pisma. Odmienne treść zaskarżonego postanowienia pozostaje w oczywistej sprzeczności z art.9 i art.128 K.p.a.
Było rzeczą oczywistą, że strona nie miała świadomości różnic między procedurą odwoławczą i procedurą umorzenia kary, a mimo to organ administracyjny I instancji nie przekazał organowi II instancji pisma strony wniesionego w terminie zakreślonym dla odwołania. Nie pouczył też strony o grożącej jej utracie terminu do wniesienia środka prawnego. Skoro na tamtym etapie upływ czasu działał na niekorzyść strony, to organ administracyjny był ustawowo zobowiązany działać w dobrej wierze i uznać, że ów wniosek jest właśnie tym, o którym mówiło pouczenie decyzji z dnia [...] 2001 r. Również Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie tylko nie udzielało stronie pomocy (art. 9 K.p.a.), ale przyjęło najmniej korzystną z możliwych interpretację działania strony.
Sąd uznaje, że nie można zarzucić stronie niedochowania terminu do wniesienia odwołania powodującego utratę prawa do otrzymania decyzji organu odwoławczego. Mając to na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.nr 153, poz.1270, zm. Dz.U. r.2004, nr 162, poz.1692).
O kosztach orzeczono na podstawie art.97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.r.2002, nr 153, poz.1271, zm. Dz.U.r.2002, nr 240, poz.2052, Dz.U. r.2003, nr 171, poz.1663 i nr 192, poz.1873 i nr 124, poz.1153 oraz nr 228, poz.2256 i poz.2261) w zw. z art.55 ust.1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. nr 74, poz. 368 ze zm.)