Uzasadnienie
H. A., opiekun prawny całkowicie ubezwłasnowolnionej M. Z., złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosek o zwolnienie skarżącej M. Z. od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr: [...] w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. W niniejszej sprawie wyrokiem z dnia 13 grudnia 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie skargę oddalił.
Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca M. Z. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest ona osoba niezamężną, nie posiada dzieci. Jej miesięczny dochód wynosi 531,60 zł i stanowi go świadczenie rentowe z KRUS (dowód: zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego o wysokości dochodów za rok 2007, zgodnie z którym przychód M. Z. wyniósł 7.169,52 zł, składki na ubezpieczenie zdrowotne 555 zł, zaliczka na podatek 235 zł). Skarżąca nie posiada żadnego majątku, zarówno nieruchomego, jak również cennych ruchomości. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, iż M. Z. utrzymuje się z renty z dodatkiem pielęgnacyjnym w wysokości 153,19 zł. Skarżąca od [...] marca 2006 roku do maja 2007 roku przebywała w Domu Pomocy Społecznej. Obecnie zamieszkuje w domu swojej siostry H. A., która na mocy postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] jest jej opiekunem prawnym. Ma zapewniony pokój oraz całodobowa opiekę domową.
Z uzyskiwanego świadczenia rentowego skarżąca pokrywa częściowo koszty czynszu, ogrzewania mieszkania, wody, energii elektrycznej, gazu, ubrania i wyżywienia. Dodatek pielęgnacyjny przeznaczany jest na zakup lekarstw, pampersów, środków higienicznych, pokrycie kosztów dojazdu do lekarza oraz telefonu. Skarżąca nie korzysta z żadnego dofinansowania. Uzyskiwane w miesiącu dochody nie są wystarczające na pokrycie kosztów sądowych oraz wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru.
Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:
Odnośnie wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych należy wyjaśnić, iż zgodnie z treścią art. 239 pkt 1 lit "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 150, poz. 1270 ze zmianami) nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Z brzmienia tego przepisu wynika jednoznacznie, że strona skarżąca działanie lub bezczynność organu administracji w sprawach z zakresu szeroko rozumianej pomocy społecznej, a do tej kategorii spraw należy także przedmiotowa sprawa, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych z mocy samego prawa. Zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, dokonane na mocy niniejszego przepisu, oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków.
W związku z tym, że w przedmiotowej sprawie skarżąca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, jej wniosek w tym przedmiocie jest bezprzedmiotowy. W takiej sytuacji, działając na zasadzie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, umorzono postępowanie w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, uznając je za bezprzedmiotowe.
Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącej o ustanowienie adwokata należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 262 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy mają odpowiednie zastosowanie dla stron korzystających z ustawowego zwolnienia z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi ustanowienie kwalifikowanego pełnomocnika, może nastąpić tylko wtedy, jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zdaniem orzekającego sytuacja finansowa, majątkowa i rodzinna strony skarżącej nie pozwala na poniesienie kosztów zastępstwa procesowego z wyboru. M. Z. jest osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną. Jedynym źródłem jej utrzymania jest niska renta wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym, z których nie sposób poczynić jakichkolwiek oszczędności. Skarżąca nie dysponuje żadnym majątkiem. Miesięczny dochód wystarcza jedynie na skromne utrzymanie i pokrycie kosztów leczenia. Wobec tego uznano, że skarżąca nie jest ona w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie.
Należy jednak podkreślić, iż rozpatrując kwestię przyznania stronie kwalifikowanego pełnomocnika w ramach prawa pomocy kierowano się jedynie przesłankami ekonomicznymi (tj. badano czy stronę stać na poniesienie określonego wydatku), nie zaś charakterem sprawy. Jedynym kryterium, od którego przepis art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzależnia przyznanie prawa pomocy jest bowiem brak możliwości poniesienia przez stronę jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie odmowa przyznania prawa pomocy obejmującego ustanowienie kwalifikowanego pełnomocnika mogłaby doprowadzić do pozbawienia strony konstytucyjnego prawa do sądu, zważywszy na fakt, iż na etapie sporządzenia skargi kasacyjnej (na którym znajduje się obecnie niniejsza sprawa) zachodzi tzw. przymus adwokacki.
Z tych względów orzeczono jak w pkt II sentencji na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).