Uzasadnienie
Decyzją (...) z dnia 17 września 1997 r. wydaną przez Zastępcę Dyrektora Zakładu Karnego w N.-W., działając z urzędu orzeczono o wstrzymaniu z dniem 1 września 1997 r. wypłaty równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania przyznanego Stanisławowi G. W podstawie prawnej tej decyzji powołano par. 10 i par. 5 ust. 1 zarządzenia (...) Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 kwietnia 1997 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania, zaś w uzasadnieniu stwierdzono, co następuje:
Stanisław G. zajmuje wraz z żoną i dziećmi lokal mieszkalny na piętrze budynku będącego własnością szwagra Stanisława T. Szwagier mieszka również w tym budynku zajmując oddzielny lokal na parterze.
Dotychczas Stanisławowi G. wypłacano równoważnik z tytułu braku mieszkania w oparciu o zarządzenie (...) Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 maja 1992 r. Po wejściu w życie zarządzenia (...) Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 kwietnia 1997 r. wyżej cytowanego, par. 5 ust. 1 eliminuje z kręgu uprawnionych do równoważnika funkcjonariuszy zajmujących lokal mieszkalny będący w posiadaniu osób bliskich nie mieszkających w tym lokalu.
Ponieważ lokal zajmowany przez Stanisława G. jest w posiadaniu osoby bliskiej jego małżonki /brata żony/, który mieszka w oddzielnym lokalu na parterze budynku, wymieniony w świetle przytoczonego powyżej zarządzenia nie ma prawa do równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania.
W odwołaniu od powyższej decyzji Stanisław G. podniósł, iż wraz z żoną i dziećmi mieszka na poddaszu budynku, którego właścicielem jest szwagier, i który korzysta zarówno z parteru jak i poddasza, w tym przede wszystkim z kuchni i łazienki.
Zdaniem odwołującego się nie można mówić o dwóch oddzielnych lokalach mieszkalnych, ponieważ szwagier jako właściciel korzysta całego domu.
Decyzją Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w K. z dnia 12 listopada 1997 r., (...) na podstawie art. 158 par. 1 pkt 1 Kpa, po rozpatrzeniu odwołania Stanisława G. - utrzymano w mocy - decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że lokal zajmowany przez Stanisława G. jest samodzielnym lokalem mieszkalnym w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych /Dz.U. nr 105 poz. 509 ze zm./. Ponieważ lokal w którym mieszka z rodziną odwołujący się stanowi własność osoby bliskiej, która w nim nie mieszka, nie przysługuje mu równoważnik pieniężny za brak mieszkania, stosownie do uregulowania zawartego w par. 5 ust. 1 zarządzenia (...) Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 kwietnia 1997 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszom SW równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na tę ostateczną decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w K. z dnia 12 listopada 1997 r. Stanisław G., podnosi że zajmuje w domu szwagra poddasze o pow. użytkowej 29 m2 i dodaje że z wejścia z którego on korzysta, korzysta także szwagier. Zdaniem skarżącego zajmowany przez niego lokal na poddaszu nie może być oceniony jako lokal odrębny w rozumieniu powołanego zarządzenia (...) Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 kwietnia 1997 r. i wnosi o uchylenie decyzji.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 568 ze zm./, Sąd sprawuje kontrolę pod względem zgodności z prawem.
Sądowa kontrola wykazała naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
Organy obu instancji rozpoznające niniejszą sprawę przyjęły, że skoro skarżący Stanisław G. będący funkcjonariuszem Służby Więziennej wraz z rodziną /żoną i dziećmi/ mieszka w budynku stanowiącym własność szwagra, to równoważnik pieniężny o jakim mowa w art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej /Dz.U. nr 61 poz. 283/ nie przysługuje mu stosownie do uregulowania zawartego w par. 5 ust. 1 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości 2 dnia 16 kwietnia 1997 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania /Dz.Urz. MS nr 2 poz. 9/.
Stanowisko to należy ocenie jako powzięte z naruszeniem powołanego powyżej art. 89 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej. Wymieniony przepis ustawy gwarantuje funkcjonariuszowi w służbie stałej, a takim niewątpliwie jest skarżący przysługiwanie równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania, jeżeli on lub członkowie jego rodziny wymienieni w art. 86 ustawy w sposób ściśle określony, a więc małżonek, dzieci, rodzice lub teściowie, nie posiadają lokalu mieszkalnego lub domu, a także jeżeli nie przydzielono funkcjonariuszowi kwatery tymczasowej.
W sprawie jest bezsporne, że ani skarżący ani jego małżonka oraz pozostałe osoby wymienione w art. 86 ustawy o Służbie Więziennej, nie posiadają lokalu mieszkalnego lub domu jak również skarżącemu nie przydzielono kwatery tymczasowej. Zatem należało przyjąć, że skarżący spełnia warunki określone w wymienionym art. 89 ust. 1, do przyznania równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania.
Zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 kwietnia 1997 r. wyżej cytowane, wydane w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 89 ust. 3, w tym w szczególności par. 5 ust. 1 stanowiący podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, wykracza poza zakres delegacji ustawowej. Zarządzenie to bowiem poszerza zakres podmiotowy osób o których jest mowa w art. 89 ust. 1 w zw. z art. 86 omawianej ustawy o Służbie Więziennej. Wprowadza pojęcie osoby bliskiej, co w rozpoznawanej sprawie odnosi się do osoby szwagra skarżącego. Omawiana ustawa o Służbie Więziennej, w powołanych przepisach, art. 86 i art. 89 takiego kręgu osób nie wymienia.
Delegacja ustawowa dla Ministra Sprawiedliwości zawarta w art. 89 ust. 3 stanowi, iż w drodze zarządzenia Ministra Sprawiedliwości w porozumieniu z Ministrem Finansów określa jedynie w drodze zarządzenia wysokość oraz szczegółowe zasady przyznawania i wypłaty równoważnika pieniężnego o którym jest mowa m.in. w ust.
1. Oznacza to iż nie jest on umocowany do innego niż to czyni ustawa określenia podmiotów uprawnionych do równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania. Wynika to także z treści art. 86 omawianej ustawy, która w sposób wyczerpujący określa członków rodziny funkcjonariusza którzy mogą być uwzględnieni w sprawie dotyczącej mieszkania funkcjonariusza. Zarządzenie ministra jako akt niższego rzędu nie może więc zmieniać postanowień ustawy, która jest aktem wyższego rzędu.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 89 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej wielokrotnie cytowanej.
Dlatego też na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 oraz art. 55 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, wyżej już cytowanej, orzeczono jak w sentencji wyroku.