Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek B. P. o zwolnienie od kosztów sądowych, uzupełniony pismem z dnia 27 kwietnia 2016 r., sprawie skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 22 grudnia 2015 r.
We wniosku tym skarżąca oświadczyła, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jej miesięczny dochód z tytułu pobieranego świadczenia emerytalnego wynosi 1.906 zł.
Według oświadczenia skarżąca nie posiada żadnego majątku ruchomego o wartości powyżej 5.000 zł ani nieruchomości.
Na uzasadnienie wniosku skarżąca podała, iż jest na emeryturze. Pobiera emeryturze po zmarłym mężu w wysokości 1.906 zł.
W opinii referendarza informacje przekazane przez skarżącą we wnioskach o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające do oceny ich rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej, w związku z czym, działając na zasadzie art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pismem z dnia 12 kwietnia 2016 r., skarżąca została wezwana do ich uzupełnienia.
W piśmie z dnia 27 kwietnia, uzupełniającym wniosek skarżąca wyjaśniła, iż gospodarstwo domowe prowadzi sama. Mieszka w S.. Nieruchomość ta stanowi własność wnuka- M. P.. Nie jest właścicielem ani współwłaścicielem pojazdu mechanicznego. Nie korzysta z pomocy opieki społecznej.
Do pisma dołączone zostały następujące kserokopie faktur i rachunków:
3 faktury za korzystanie z usług telefonii komórkowej – Orange (z 2015 r.) i 1 faktura z lutego 2016 r – 105.63 zł, faktura VAT za dostawę gazu z marca 2016 r. – 233,26 zł i lutego 2016 r.- 418,69 zł, faktura VAT za wodę i ścieki z czerwca 2015 r., odcinki opłat za energię elektryczną – 98,65 zł, decyzja o wymiarze łącznego zobowiązanie pieniężnego za rok 2016 r. – 142 zł. Mimo deklaracji do pisma uzupełniającego nie został dołączony odcinek pobieranego świadczenia emerytalnego. Mimo zadeklarowanych we wniosku wydatków na lekarstwa skarżąca w żaden sposób nie uprawdopodobniła tej pozycji, choćby zaświadczeniami o pozostawaniu w leczeniu lub o przebytych chorobach, czy fakturach zakupu lekarstw. Jedynym wydatkiem koniecznym, którego wysokość skarżąca wykazała jest opłat za energię elektryczną w wysokości 98,05 zł i gaz 418,69 zł. Przedstawiła też fakturę opłaty za telefon, ale trudni ten wydatek zaliczyć do wydatków koniecznych. Pozostała przedstawione rachunki dotyczą roku 2015 lub okresu rozliczeniowego nie korespondującego z aktualnym okresem rozliczeniowym – trudno jest więc się do nich orzekającemu odnieść.
Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,(Dz. U. nr 153, poz.1270). prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowaniu lub w jego toku. Prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W przedmiotowej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych.
Udzielenie stronie prawa pomocy dotyczy wyłącznie osób na tyle ubogich, iż ich rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowo - administracyjnego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to, sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Dlatego może być stosowane tylko w tych przypadkach, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pieniężnych pochodzą dochody budżetu państwa, z którego pokrywane są koszty postępowania sądowego w razie zwalniania strony od obowiązku ich ponoszenia.
Należy też zwrócić uwagę czym jest instytucja prawa pomocy. Prawo pomocy to inaczej prawo ubogich, a do takiej kategorii osób z pewnością nie można zaliczyć skarżącej z jej majątkiem i miesięcznymi dochodami. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną (do takich osób zalicza się bezrobotnych, osoby pozbawione środków do życia), bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjonalne (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.).
Z kolei przez uszczerbek dla siebie, bądź rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005 r. sygn. akt FZ 794/04, niepubl.).
W przedmiotowej sprawie skarżąca wykazała, iż jej miesięczny dochód wynosi 1.902zł. Wydatki konieczne z tytułu opłat za prąd i gaz wynoszą 516 zł.
W ocenie orzekającego przedstawiona przez skarżącą sytuacja finansowa nie uzasadnia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.
Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżąca, choć ciąży na niej taki obowiązek wynikających wprost z wyżej powołanego przepisu nie wykazała, iż przesłanki te spełnia.
Należy również zauważyć, że skarżąca korzysta z pomocy kwalifikowanego pełnomocnika pomimo, iż w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji nie ma obowiązku udziału profesjonalnego pełnomocnika. Powierzenie sprawy pełnomocnikowi z wyboru wprawdzie nie jest okolicznością, która sama prze się zdecydować o zasadności bądź bezzasadności wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, okoliczność ta podlega jednak ocenie Sądu w całości sytuacji majątkowej strony skarżącej (orzeczenie SN z dnia 6 listopada 1953. sygn. akt I C 1427/53, OSN 1954/2/52).
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi