Uzasadnienie
W dniu 5 marca 2012r. skarżący S.J. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 24 listopada 2011r. wydaną w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Skarżący domagał się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego, podnosząc zarzuty w stosunku do zaskarżonej decyzji i kwestionował prawidłowość naliczenia opłaty z tytułu wzrostu nieruchomości. Skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe z żoną oraz dwoma synami. Rodzina utrzymuje się z renty skarżącego w kwocie 869,17 zł oraz wynagrodzenia za pracę zarówno żony skarżącego jak i synów w kwotach – 1.590 zł, 1.386 zł oraz 806,45 zł. Łączny miesięczny dochód rodziny wynosi zatem 4.651,62 zł. Skarżący posiada dom jednorodzinny o pow. 36 m2, nieruchomość rolną o pow. 0,76 ha oraz inną nieruchomość o pow. 0,15 ha. Wnioskodawca nie posiada cennych ruchomości ani oszczędności.
Referendarz sądowy WSA w Krakowie postanowieniem z dnia 14 marca 2012r. oddalił wniosek skarżącego w całości.
Skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza, wyjaśniając, że jest właścicielem działki o powierzchni 0,15 ha, zaś syn M. jest właścicielem działki o powierzchni 0,76 ha i budynku mieszkalnego o powierzchni 36 m2, zaś skarżący i jego żona mają na tym budynku ustanowione prawo dożywocia. Ponadto skarżący podniósł, że opłaty za prąd, gaz, wodę, wywóz śmieci, telefon i podatki (razem około 500 zł miesięcznie) są dokonywane z dochodów jego i żony, zaś synowie nie uczestniczą w ponoszeniu tych opłat. Skarżący wyjaśnił też, że obaj synowie mają swoje czteroosobowe rodziny z dziećmi w wieku szkolnym i dlatego warunki mieszkaniowe są bardzo ciężkie. Skarżący podkreślił, że pieniądze ze sprzedaży działki zostały przekazane synowi R. i mają być przeznaczone na budowę domu. Skarżący wskazał też, że nie są w stanie ponieść opłaty planistycznej w wysokości 11.122 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270), w skrócie "ppsa", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z treści przytoczonego przepisu jednoznacznie wynika, że to osoba ubiegająca się o zwolnienie od kosztów sądowych powinna wykazać, iż jej sytuacja majątkowa i rodzinna uzasadnia całkowite lub częściowe zwolnienie od kosztów. Wyjaśnić trzeba, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Natomiast przy ocenie możliwości płatniczych strony bierze się pod uwagę jej dochody oraz obciążenia finansowe budżetu rodzinnego.
Ponadto ubiegający się o przyznanie prawa pomocy winien poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające, będzie uprawniony do uzyskania pomocy państwa.
Odnosząc powyższe do sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącego, Sąd uznał, że nie zachodzą podstawy do przyznania prawa pomocy w wymiarze całkowitym ani też częściowym. Zgodzić się należy ze skarżącym, że łączny miesięczny dochód w wysokości 4.651,62 zł przy uwzględnieniu faktu, że utrzymuje się z niego dziesięć osób (skarżący, jego żona oraz dwie czteroosobowe rodziny synów skarżącego) nie pozwalają na wygospodarowanie wolnych środków na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Należy jednak uwzględnić też fakt, że zaskarżona przez S.J. decyzja została wydana w postępowaniu administracyjnym toczącym się w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Z akt administracyjnych wynika zaś, że ze sprzedaży działki skarżący uzyskał kwotę 200.000 zł, która wielokrotnie przewyższa kwotę kosztów sądowych koniecznych do uiszczenia w niniejszej sprawie (400 zł wpisu od skargi).
Natomiast sam argument skarżącego, iż środki te przekazał synowi na budowę domu nie stanowią przesłanki uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, lecz wskazują, iż nawet niewielka część środków finansowych uzyskanych ze sprzedaży działki pozwoliłaby pokryć koszty sądowe w niniejszej sprawie. Podnoszone w skardze i sprzeciwie zarzuty co do prawidłowości zaskarżonej decyzji nie mogły mieć wpływu na rozstrzygnięcie co do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, ponieważ przyznanie prawa pomocy odbywa się jedynie na podstawie oceny sytuacji materialnej i rodzinnej strony i nie może być uzasadniane ewentualnym uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Ponadto nietrafny jest argument skarżącego, że za przyznaniem mu prawa pomocy przemawia konieczność zapłaty wysokiej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, ponieważ zaskarżoną decyzją organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji o ustaleniu opłaty. Zatem w aktualnym stanie prawnym na skarżącym nie ciąży obowiązek uiszczenia tej opłaty.
W związku z powyższym należało uznać, że skarżący nie wykazał, iż w stosunku do niego zachodzą przesłanki do zwolnienia od kosztów sądowych całości ani w części. Dlatego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 260, 243 § 1, 244 § 1, 245, 246 § 1 ppsa.