Uzasadnienie
Wójt Gminy decyzją z dnia 19 grudnia 2013 r. (znak: [...]) wydaną na podstawie art. 46 ust. 1 pkt 2, art. 46a ust. 7 pkt 4, art. 56 ustawy z dnia 27.04.2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. 2008 r., Nr 25, poz. 150) w brzmieniu obowiązującym na dzień 14.11.2008 r. w zw. z art. 153 ust. 1 ustawy z dnia 3.10.2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2008 r. Nr 199, poz. 1227) – w sprawie wszczętej na wniosek S. F. - odmówił określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie malej elektrowni wodnej przy istniejącym progu w korycie rzeki [...] w km 216+860 w miejscowości C., o mocy około 0,25 MW i wysokości piętrzenia jazu 0,8 m.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że postępowanie w tej sprawie zostało przeprowadzone na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j.: Dz. U. z 2008 t. Nr 25, poz. 150 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym na dzień 14 listopada 2008 r. Wskazana data stanu prawnego wynikała z art. 153 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1235 ze zm.). Organ wyjaśnił przy tym, że przedsięwzięcie zostało zakwalifikowane jako przedsięwzięcie wymienione w art. 46 ust. l pkt 2 ustawy Prawo ochrony środowiska tj. inne niż określone w art. 51 ust. l pkt l i 2 wymienionej ustawy przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, które nie jest bezpośrednio związane z ochroną tego obszaru i nie wynika z tej ochrony.
Organ ustalił bowiem, że inwestycja ma charakter przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na potencjalny Obszar Ekologicznej Sieci Natura 2000: Górny Czarny Dunajec (kod: pltmp 220), umieszczony na tzw. [...] przygotowanej i zgłoszonej do Komisji Europejskiej przez ekologiczne organizacje pozarządowe, jak również na sąsiadujące obszary: Torfowiska Orawsko-Nowotarskie (kod: PLH120016) oraz Górny Dunajec (kod: pltmp 221).
Przedstawiając stan sprawy, Wójt Gminy m.in. podał, iż w toku postępowania uzyskano opinię Wojewody z dnia 14 listopada 2008 r. (znak: [...], [...]), w której organ ten wskazał na potrzebę sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Zapatrywanie wyrażone w powyższej opinii znalazło odzwierciedlenie w postanowieniu Wójta z dnia 16 rudnia 2008 r. (znak: [...]), w którym stwierdzono potrzebę sporządzenia raportu oddziaływania oraz określono jego zakres. Nadto organ wyjaśnił, że w postanowieniu dopuszczono sporządzenie jednego wspólnego raportu obejmującego również drugie planowane przez wnioskodawcę przedsięwzięcie pn.: "Budowa małej elektrowni wodnej przy istniejącym progu w korycie rzeki [...] w km 216+243", z tym zastrzeżeniem, że "wszelkie analizy, wnioski i uwarunkowania zostaną opracowane dla każdej elektrowni wodnej również jako samoistnego przedsięwzięcia". W przypadku inwestycji, której dotyczyło niniejsze postępowanie, zakres raportu - jak wyjaśnił organ - zgodnie z art. 52 ust. l i l b, w związku z art. 51 ust. 2a ustawy Prawo ochrony środowiska - ograniczono do określenia oddziaływania przedsięwzięcia, w odniesieniu do siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony wyznaczone zostały obszary Natura 2000.
Kolejno, odwołując się do stanowiska Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. wyrażonego w piśmie z dnia 10 listopada 2009 r., zgodnie z którym przedsięwzięcie powinno zostać zaliczone do planowanych przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, dla których może być stwierdzony obowiązek sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (art. 46 ust. l pkt l w zw. z art. 51 ust. l pkt l i 2 ustawy Prawo ochrony środowiska) z uwagi na konieczność kwalifikowania przedsięwzięcia jako rozbudowy istniejącego piętrzenia i uzyskania w ten sposób rzeczywistego piętrzenia wody powyżej l metra, organ pierwszej instancji wskazał, że poglądu tego nie podziela.
W ocenie tego organu, uwagi te nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż istniejącej obecnie na rzece [...] budowli, znajdującej się w miejscu planowanej inwestycji, nie można traktować jako przedsięwzięcia w rozumieniu ustawy Prawa ochrony środowiska. Jak podał organ, budowla ta stanowi próg regulacyjny, stabilizujący dno rzeki i w żadnym wypadku nie mieści się w kategorii pojęcia "zapory lub innego urządzenia przeznaczonego do zatrzymywania lub gromadzenia wody na dłuższe okresy czasu", zatem różnicy poziomów wody występującej na istniejącym progu (1,4 m - wysokość progu, 2 m - rampa) nie można sumować z planowanym piętrzeniem (0,8 m - budowa piętrzenia za pomocą jazu).
W dalszej części uzasadnienia organ I instancji podał, że w toku postępowania w sprawie został przedłożony przez inwestora raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, w związku z czym Wójt Gminy [...] zwrócił się do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska o uzgodnienie warunków realizacji przedsięwzięcia. Wskazany organ (po uprzednim wezwaniu wnioskodawcy o uzupełnienie raportu) wydał postanowienie z dnia 24 lipca 2013 r. (znak: [...]). Podano także, iż w toku postępowania, na skutek omyłki, zwrócono się dodatkowo o wydanie opinii do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w N., która nie była wymagana w niniejszym postępowaniu.
Następnie organ I instancji przedstawił wyniki postępowania przeprowadzonego z udziałem społeczeństwa, wskazując m.in. że w terminie wyznaczonym do składania uwag i wniosków wpłynął protest mieszkańców [...] podpisany przez 673 osoby, petycja w sprawie obrony rzeki [...] z dołączonymi do niej ok. 530 podpisami, jak też uwzględniony przez organ wniosek Towarzystwa [...] z siedzibą w O. o dopuszczenie do udziału w postępowania. Nadto, chęć uczestniczenia w niniejszym postępowaniu w charakterze strony zgłosił również Okręg Polskiego Związku Wędkarskiego w N., który jako prawny użytkownik wód w Gminie [...], zdaniem Wójta Gminy, posiada interes prawny w sprawie.
W toku postępowania organ I instancji przeprowadził również rozprawę otwartą dla społeczeństwa. W jej wyniku, z uwagi na nowe okoliczności dotyczące wpływu inwestycji na warunki życia mieszkańców, organ zwrócił się do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. o ponowne uzgodnienie warunków realizacji przedsięwzięcia. W odpowiedzi na to wystąpienie, Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska, w piśmie z dnia 8 listopada 2013 r., potrzymał stanowisko wyrażone w postanowieniu z dnia 24 lipca 2013 r. (znak: [...]).
Wójt Gminy [...] stwierdził, że zamierzona inwestycja zgodna jest z Miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] zatwierdzonym Uchwalą Rady Gminy w Czarnym Dunajcu Nr VII/59/2003 z dnia 30 maja 2003 r. (Dz. Urz. Woj. Małop. Nr 193/2003 z dnia 21 lipca 2003 r.). Inwestycja ta obejmuje tereny oznaczone symbolami MU1, MU2 (zabudowy mieszkaniowej oraz usług), jak również symbolem RW (tereny wód otwartych, dolin potoków i zieleni ochronnej wzdłuż cieków wodnych).
Organ I instancji wyjaśnił, że przedsięwzięcie będące przedmiotem postępowania dotyczy budowy małej elektrowni wodnej na progu w korycie rzeki [...] w km 216+860, zlokalizowanej w miejscowości [...], przy czym jak wynika z raportu oddziaływania na środowisko oraz z informacji uzupełniających przedłożonych w związku z kolejnymi wezwaniami RDOŚ, planowana inwestycja w ostatecznym kształcie obejmować będzie:
- - jaz powłokowy piętrzący wodę na wysokość 0,8 m, zlokalizowany przy istniejącym progu w km 216+860 w korycie rzeki [...];
bystrotok rampa w korycie rzeki poniżej istniejącego progu, złożony z bystrza i płytkiej niecki wypadowej służącej do tłumienia energii wody; rampa ma też pełnić rolę zbiornika do wyprowadzania przepracowanej wody z elektrowni oraz pozwolić na stworzenie dogodnych warunków wylotu do przepławki;
ujęcie wody z M. zlokalizowane w jej korycie; koryto M. na odcinku od mostku w ul. K. do ujęcia dennego będzie wyprofilowane i ubezpieczone brukiem z otoczaków na podsypce cementowo-piaskowej; ujęcie wody stanowiła będzie komora zlokalizowana pod dnem M., przykryta kratą z płaskowników o rozstawie 50 mm;
budynek siłowni wyposażony w dwie turbiny ślimakowe o średnicy ok. 1,4 m każda i prędkości obrotowej 32 obr/min;
przepławkę typu ryglowego w wykopie skarpowym, w kształcie strumienia naśladującego naturalne koryto rzeki; przy tym zostaną zastosowane elementy spowalniające prędkość wody takie jak rygle z kamieni oraz pojedyncze kamienie na dnie; minimalna szerokość w dnie będzie wynosiła 2 m, odległość osiowa rygli będzie równa 3 m a głębokość wody 0,75-
- - 0,90 m; w związku z lokalizacją przepławki na obszarze zalewowym przewidziano wlot i wylot jako przepławkę szczelinową w korycie żelbetowym;
kanał odpływowy służący do wyprowadzenia przepracowanej w siłowni wody do niecki wypadowej progu;
drogę dojazdową do elektrowni od ulicy K. przez działkę ewid. nr [...] oraz 2857/26; projektuje się krótki odcinek drogi dojazdowej do elektrowni o długości około 50, z niewielkim płaceni przy budynku siłowni; droga i plac zostanie wykonana z kruszywa.
Ponadto organ prowadzący postępowanie wyjaśnił, że wyprowadzanie wyprodukowanej energii elektrycznej z elektrowni następować będzie podziemnym kablem niskiego napięcia do istniejącej sieci średniego napięcia znajdującej się na działce ewid. nr [...]. Z kolei wszystkie obiekty wykonane, związane z realizacją inwestycji będą zajmowały powierzchnię około 0,22 ha na lewym terasie rzeki natomiast w obrębie koryta rzeki prace budowlane mogą objąć powierzchnię 0,48 ha. Lokalizacja elektrowni - jak podał organ - obejmie głównie działki ewid. nr [...] i [...] (pochodzące z podziału działki ewid. nr [...] jaki został dokonany w trakcie trwania postępowania) oraz w niewielkiej części również działki ewid. nr [...], [...] w miejscowości C..
Sprzeciw wobec zamierzonej inwestycji wyrazili także uczestnicy postępowania: A. B., Okręg Polskiego Związku Wędkarskiego w N., jak też uczestniczące na prawach strony - stowarzyszenie Towarzystwo [...] z siedzibą w O.. Organ odniósł się również do protestu mieszkańców wsi oraz petycji w sprawie obrony rzeki [...] wyjaśniając, że w dokumentach zwraca się uwagę na negatywne oddziaływania inwestycji na środowisko rzeki [...], w postaci:
- 1) powstania kilkusetmetrowej cofki i spowodowanego nią zamulenia koryta, pogorszenia jakości wody i jej zdolności do samooczyszczania, przegrzewania się wody, zmniejszenia jej natlenienia, osadzanie się na dnie zanieczyszczeń, substancji toksycznych, rozkład materii i uwalnianie się metanu do atmosfery, naruszenie równowagi biologicznej rzeki, zubożenie ekosystemu wodnego, zanik gatunków prądolubnych i zimnolubnych, zanik tarlisk;
- 2) utrudnienia migracji ryb poprzez budowę przepławki szczelinowej, zamiast przepławki bliskiej naturze;
- 3) zwiększenia erozji dennej poniżej planowanej elektrowni, zanik żwiru i obniżenie dna rzeki i poziomu wód gruntowych;
- 4) uszkodzenia ryb przez niektóre rodzaje turbin;
- 5) utraty walorów krajobrazowych.
Odnosząc się do stanowiska wyrażonego przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. w postanowieniu z dnia 24 lipca 2013 r. (znak: [...]) Wójt Gminy [...] stwierdził, że podziela to stanowisko, niemniej jednak podkreślił, iż wymaga ono uzupełnienia. Odnosząc się do kwestii zwiększenia erozji dennej poniżej planowanej elektrowni oraz związanego z tym zaniku żwiru, obniżenia dna rzeki i poziomu wód gruntowych, zauważył, że procesy te następować mogą jedynie w przypadku nieprawidłowego funkcjonowania piętrzenia lub na skutek awarii. Zakładanie takiego stanu jest jednak nieuprawnione, gdyż w procesie inwestycyjnym jak również w fazie eksploatacji znajdują zastosowanie odpowiednie przepisy, normy oraz pozwolenia i kontrole odpowiednich organów publicznych, zabezpieczające przed wadliwym działaniem przedsięwzięć i ich elementów. Przy prawidłowym funkcjonowaniu ruchomego jazu powłokowego - jak wykazał wnioskodawca - nie będzie zdaniem organu dochodzić do akumulowania się materiału powyżej piętrzenia, poza okresowym gromadzeniem się drobnych frakcji osadów, a zatem nie będą występować poniżej elektrowni sygnalizowane skutki.
Ponadto w ramach prowadzonej analizy i oceny należy - zdaniem organu pierwszej instancji - uwzględnić istniejący stan środowiska, na który oddziaływać będzie planowane przedsięwzięcie, wraz ze zmianami wywołanymi działalnością człowieka. Brak jest dokumentów technicznych, planistycznych czy programowych, świadczących o konkretnych zamiarach inwestycyjnych skierowanych na poprawę stanu lub potencjału ekologicznego rzeki w miejscu planowanego przedsięwzięcia lub w jego sąsiedztwie, z którymi budowa małej elektrowni wodnej pozostawałaby w sprzeczności. W szczególności Program Wodno-Środowiskowy w odniesieniu do rzeki [...] (jednolite części wód powierzchniowych) przewiduje konieczność pozostawienia istniejącej zabudowy hydrotechnicznej, nie projektując przy tym przebudowy progów regulacyjnych i udrożnienia rzeki na tym odcinku.
Organ i instancji uznał, że negatywne oddziaływanie zamierzenia na środowisko - nie uzasadnia samo w sobie - odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia, albowiem uwarunkowania jakie zawarł w swoim uzgodnieniu RDOŚ w wystarczającym stopniu ograniczałyby i minimalizowały niekorzystny wpływ tego przedsięwzięcia na siedliska i gatunki występujące. Nie było zatem podstaw - w zakresie dotyczącym oddziaływania inwestycji na elementy środowiska wodnego rzeki [...] - do odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań.
W ocenie organu decyzję odmowną w wystarczającym stopniu uzasadniał natomiast zarzucony w ramach postępowania z udziałem społeczeństwa niekorzystny wpływ planowanej inwestycji na warunki życia mieszkańców. Powołując się na treść art. 47 ustawy Prawo ochrony środowiska, organ I instancji wskazał, że warunki życia mieszkańców zaliczone zostały do podstawowych czynników środowiskowych, jakie należy uwzględnić przy wydawaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Z kolei w proteście mieszkańców jaki wpłynął w toku postępowania zwrócono uwagę na szereg kwestii świadczących, zdaniem organu, o niekorzystnym oddziaływaniu planowanej elektrowni na warunki życia mieszkańców w rejonie, w którym ma ona zostać zlokalizowana.
Po pierwsze, zdaniem organu, lokalizacja elektrowni wodnej planowana jest w miejscu szczególnie ważnym dla mieszkańców, które spełnia funkcje miejsca rekreacyjnego. Miejsce to, w sąsiedztwie progu wodnego, najładniejszego w miejscowości, jest chętnie odwiedzane przez dzieci i dorosłych, w tym osoby przyjezdne. Rozległy teren w sąsiedztwie progu wodnego, z łatwym dostępem do koryta rzeki oraz niski stan wody w lecie powoduje, że w ciepłe dni wszyscy mogą bezpiecznie korzystać z kąpieli w rzece oraz przebywać nad wodą. Brzegi rzeki w tym miejscu są od zawsze oblegane.
Po drugie, budowle i instalacje związane z budową elektrowni, zniszczą atrakcyjność miejsca i cały okoliczny krajobraz oraz ograniczą swobodne uprawianie rekreacji, spowodują odcięcie mieszkańców od koryta rzeki.
Po trzecie, powstanie cofki, spowoduje na tym odcinku zamulenie koryta, osadzanie się na dnie mułu, zanieczyszczeń, substancji toksycznych.
Po czwarte, w pobliżu planowanej elektrowni, w odległości kilkudziesięciu metrów (ok. 30 m) znajdują się posesje i zabudowania mieszkalne.
Po piąte, czysta, dostępna dla wszystkich rzeka jest - w ocenie organu - skarbem, dziedzictwem i własnością wszystkich i z tych względów powinna być szczególnie chroniona przez zainwestowaniem.
Nadto, pojęcie "warunki życia mieszkańców" dotyczy ogółu warunków związanych ze środowiskiem, które wpływają na funkcjonowanie człowieka i na zaspokajanie przez niego potrzeb życiowych, w tym: niezakłócony dostęp do publicznych terenów zielonych (w tym leśnych), terenów rzek i jezior, jako miejsc służących odpoczynkowi, rekreacji ruchowej, mających wyraźny wpływ na życie ludzi w aspekcie zdrowia psychicznego i fizycznego. Dostęp taki nie może być zapewniony w sposób bezwzględny, natomiast oceniając znaczenie oddziaływania konkretnego przedsięwzięcia należy zdaniem organu mieć na uwadze rolę, jaką spełnia w stosunku do danej społeczności teren będący przedmiotem planów inwestycyjnych. W stanie faktycznym istotne znaczenie, w ocenie Wójta Gminy, ma także skala protestu mieszkańców, która świadczy o tym, iż miejsce planowanej lokalizacji przedsięwzięcia jest wyjątkowo ważnym terenem, związanym bardzo mocno z życiem lokalnej społeczności, z którego korzysta znaczna część mieszkańców [...].
W związku z tym każda forma zainwestowania przedmiotowego terenu odbierana jest jako niedopuszczalne zakłócenie w korzystaniu z niego. Inwestor wraz z pełnomocnikami i działającymi na jego zlecenie ekspertami podjął próbę przedstawienia i uzgodnienia planowanego przedsięwzięcia z mieszkańcami, tak aby pogodzić interesy związane z budową małej elektrowni wodnej oraz rekreacyjnym korzystaniem z wód rzeki oraz terenów nadbrzeżnych, jednakże mieszkańcy przybyli na rozprawę nie zmienili stanowiska, wyrażając zdecydowany sprzeciw wobec jakichkolwiek planów inwestycyjnych związanym z budową elektrowni w km 216+860 rzeki [...].
Zdaniem Wójta Gminy, niezależnie od skali działań jakie zamierzał podjąć inwestor w celu zapewnienia dostępności przedmiotowego miejsca dla mieszkańców, nie byłoby możliwe unikniecie pewnych skutków mających istotny wpływ na korzystanie z tego miejsca przez ludzi. Do następstw tych należy podwyższenie poziomu wody na skutek piętrzenia wraz z konsekwencjami powstawania cofki oraz ograniczenie przepływu wody w rzece przez próg regulacyjny, zwłaszcza przy niskich stanach wody związane ze skierowaniem kanałem wody do turbiny elektrowni. Jako istotną ingerencję wpływającą negatywnie na korzystanie przez lokalną ludność organ wymienił również zmiany krajobrazowe, a szczególnie: zajęcie terenu o powierzchni kilkudziesięciu metrów kwadratowych przez obiekty hydrotechniczne i wykonanie piętrzenia w postaci jazu powłokowego.
Organ zwrócił również uwagę, że w złożonym proteście mieszkańcy nie negują możliwości zlokalizowania inwestycji na całym odcinku rzeki w miejscowości [...], lecz w tej konkretnej lokalizacji. Organ zauważył również, że w równolegle toczącym się postępowaniu dla innego przedsięwzięcia planowanego przez tego samego inwestora, pn.: "Budowa malej elektrowni wodnej w km 216+243 rzeki [...]", nie wpłynął żaden protest mieszkańców.
Z kolei zmiana wariantu planowanego przedsięwzięcia poprzez inną lokalizację nie jest brana pod uwagę przez wnioskodawcę, gdyż na odcinku rzeki powyżej zlokalizowanej elektrowni, część wody płynie w M. i brak jest możliwości przejęcia jej na potrzeby elektrowni.
W konsekwencji, po przeprowadzeniu wyjaśnień i analiz organ pierwszej instancji uznał, iż zachodzą przesłanki odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia, gdyż budowa małej elektrowni wodnej spowodowałaby znaczące, negatywne oddziaływanie na warunki życia okolicznych mieszkańców. W ocenie organu należy uznać prawo mieszkańców do zachowania w niezmienionym stanie terenu, na którym zaplanowano budowę elektrowni.
Z powyższą decyzją nie zgodził się S. F. oraz M. R., którzy złożyli od niej odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], domagając się zmiany zaskarżonej decyzji i merytoryczne orzeczenie zgodnie z treścią wniosku inicjującego postępowanie oraz stosownie do treści uzyskanych w toku postępowania uzgodnień oraz ustaleń zawartych w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Odwołujący zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania - art. 7, art. 8, art. 28, art. 77 i art. 107 K.p.a. polegające na:
- - nieprawidłowym ustaleniu okoliczności sprawy, poczynieniu dowolnych ustaleń faktycznych, stojących w rażącej sprzeczności ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym poprzez uznanie, że objęte postępowaniem przedsięwzięcie będzie miało na tyle niekorzystny wpływ na "warunki życia mieszkańców", że brak jest możliwości wydania decyzji o pozytywnym charakterze;
- - nienależytym uzasadnieniu decyzji z pominięciem wskazania jej podstawy prawnej i rażąco lakonicznym uzasadnieniem motywów decyzji;
* niewskazaniu adresatów decyzji - osób na czyich rzecz została ona wydana, a także nieprawidłowe ustalenie, że wnioskodawcą jest wyłącznie S. F. zaś M. R. działał w postępowaniu jedynie w charakterze jego pełnomocnika;
* przyznaniu Okręgowi Polskiego Związku Wędkarskiego w N. przymiotu strony postępowaniu, w sytuacji braku podstaw ku temu, a także prowadzeniu postępowania z udziałem tego podmiotu przed złożeniem przed ten podmiot stosownej treści wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu.
Nadto odwołujący zarzucili naruszenie przepisów:
* art. 47 ust. la ustawy Prawo ochrony środowiska poprzez dokonanie nieprawidłowej i dowolnej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na warunki życia ludzi, z pominięciem uzyskanych w toku postępowania uzgodnień przez organy współdziałające oraz złożonych do akt spraw opinii i raportu o oddziaływaniu na środowisko.
* art. 48 ust. l i ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska w zw. z art. 106 § l K.p.a. poprzez nieuwzględnienie oceny przedsięwzięcia dokonanej przez organy współdziałające w ramach procedury współdziałania (wiążący charakter uzgodnienia w zakresie ustalenia warunków realizacji przedsięwzięcia).
* art. 53 ustawy Prawo ochrony środowiska poprzez niezapewnienie społeczeństwu udziału na każdym etapie niniejszego postępowania, a dopiero na etapie zebrania przez organ całości materiału dowodowego pozwalającego na wydanie decyzji.
* art. 56 ust. l ustawy Prawo ochrony środowiska poprzez wydanie decyzji odmawiającej określenia środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia w sytuacji, gdy przedsięwzięcie nie jest sprzeczne z ustaleniami uchwalonego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
* art. 56 ust. 1b pkt l i pkt 2 ustawy Prawo ochrony środowiska poprzez nieuwzględnienie przez organ I instancji dokonanych w toku postępowania uzgodnień oraz ustaleń zawartych w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.
Wszystkie powyższe zarzuty zostały następnie rozwinięte w uzasadnieniu złożonego odwołania.
Nadto, do organu odwoławczego wpłynęło w dniu 19.02.2014 r. pismo pełnomocnika odwołujących się z dnia 17 lutego 2014 r., z którego wynika, że w dniu 24 stycznia 2014 r. Wójt Gminy [...] wydał decyzję w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizacje innego przedsięwzięcia pn.: "Budowa małej elektrowni wodnej przy istniejącym progu na korycie rzeki [...] w km 216+243" (znak: [...]). Wnioskodawcami w tamtej sprawie byli S. F. oraz M. R..
Obie inwestycje objęte były wspólnym raportem i są od siebie oddalone o ok. 500 m. Otoczenie obu progów wodnych jest podobne.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 28.11.2014 r. (znak: [...]) uchyliło zaskarżoną decyzję Wójta Gminy i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że postępowanie administracyjne, zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji, prowadzone było w oparciu o nieobowiązujące obecnie przepisy działu VI ustawy Prawo ochrony środowiska zatytułowanego "Postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko". Konieczność zastosowania tych przepisów wynikała z norm międzyczasowych zawartych w ustawie z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j.: Dz. U. z 2013 r. póz. 1235).
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] przedstawiło treść regulacji prawnych mających zastosowanie w sprawie tj. przepisy ustawy Prawo ochrony środowiska oraz § 3 ust. l pkt 62 i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. z 2004 r., Nr 257, poz. 2573 ze zm.)
Organ II instancji wskazał na następujące wady zaskarżonej decyzji i postępowania w którym została wydana.
Po pierwsze - naruszenie art. 28 K.p.a. polegające na błędnym oznaczeniu adresatów wydanej w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach poprzez pominięcia w sentencji decyzji (rozstrzygnięcia) wnioskodawcy M. R..
Po drugie - braki formalne inicjującego postępowanie wniosku z dnia 24 czerwca 2008 r. (k. 1). Kolegium zauważyło, że w szczególności w przedmiotowym wniosku jako wnioskodawców (inwestorów) wskazano M. R. oraz S. F.. Niemniej jednak, pomimo takiego oznaczenia wnioskodawców, wniosek z dnia 24 czerwca 2008 r. w ogóle nie został podpisany przez S. F.. Wskazano, że na dokumencie tym widnieje wyłącznie podpis drugiego z inwestorów tj. M. R.. Z kolei ani w treści samego wniosku, ani w żadnym z dalszych pism pochodzących od wnioskodawców, nie zostało jednoznacznie wskazane, że M. R. działa w tym postępowaniu nie tylko w imieniu własnym, ale też w charakterze pełnomocnika drugiego wnioskodawcy – S. F.. Kolegium podkreśliło, że brak podpisu osoby wnoszącej podanie, jeśli nie zostanie usunięty przez wezwanie do usunięcia braków, uniemożliwia wywołanie skutków prawnych podania, tj. w przypadku podania o wszczęcie postępowania powoduje niemożność jego rozpoznania przez organ administracji i w konsekwencji pozostawienie bez rozpatrzenia.
Przy uwzględnieniu, że organ pierwszej instancji nadał bieg wnioskowi z dnia 24 czerwca 2008 r. niespełniającemu wymogów formalnych, stwierdzono, że uchybił on tym samym art. 64 § 2 K.p.a. w związku z art. 63 § 3 K.p.a.
Po trzecie – brak właściwego ustalenia kręgu stron postępowania. Brak w aktach dokumentów z których wynikałyby kryteria którymi kierował się organ I instancji we wskazanym względzie. Nadto, krąg stron powinien być ustalony w oparciu o art. 28 Kpa. Atrybut strony w ocenianym postępowaniu zawsze przysługiwać będzie także właścicielom i użytkownikom wieczystym działek bezpośrednio sąsiadujących z terenem inwestycji. Stronami postępowania będą również właściciele działek dalej położonych, jeśli zamierzona inwestycja będzie miała wpływ na ich interesy chronione przepisami prawa, które są nierozerwalnie związane z obszarem oddziaływania danej inwestycji. Okolicznością istotną z punktu widzenia prawa materialnego jest więc oddziaływanie inwestycji na środowisko, zaś o statusie strony postępowania decydować będzie posiadanie tytułu prawnego do nieruchomości położonych w zasięgu oddziaływania inwestycji.
Wójt winien więc posiłkować się danymi wynikającymi z ewidencji gruntów i budynków oraz ksiąg wieczystych. Tymczasem w aktach przedmiotowej sprawy, brak jest kompletnych odpisów z ksiąg wieczystych oraz wypisów z rejestrów gruntów, pozwalających na weryfikację ustalonego przez organ kręgu stron postępowania, a organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji nie powołał się nawet na dane w tych rejestrach zawarte. Kolegium wskazało, nie zostali uznani za strony prowadzonego postępowania właściciele działek położonych w bezpośrednim sąsiedztwie terenu inwestycji, przy czym co najmniej w kilku przypadkach chodzi tu o tereny z istniejącą zabudową mieszkaniową, względnie przeznaczone pod taką zabudowę, położone od strony lewego brzegu [...]. Organ odwoławczy zauważył, że Wójt Gminy nie podjął żadnych czynności zmierzających do zweryfikowania rzeczywistego obszaru oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, co było warunkiem prawidłowego ustalenia kręgu stron prowadzonego postępowania.
Wskutek powyższych zaniechań, ustalenie przez organ pierwszej instancji kręgu stron i ograniczenie go do podmiotów wymienionych w wykazie stron postępowania (k. 33 akt sprawy) było – zdaniem Kolegium - całkowicie dowolne i dokonane z naruszeniem art. 28 K.p.a.
Po czwarte - w toku postępowania organ pierwszej instancji nie zapewnił wszystkim osobom które winny być stronami w postępowaniu czynnego w nim udziału w każdym jego stadium. Przesądza to o naruszeniu art. 10 K.p.a., co z kolei stanowi kwalifikowaną wadę postępowania (stanowiącą podstawę jego wznowienia w trybie art. 145 § l pkt 4 K.p.a.), której stwierdzenie - w świetle zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 K.p.a.) - obliguje organ odwoławczy do wydania decyzji kasatoryjnej w trybie art. 138 § 2 K.p.a. Uznało Kolegium, że nie jest władne naprawiać wadliwości działania organu pierwszej instancji, polegających na naruszeniu zasady czynnego udziału strony z art. 10 § l K.p.a., jako że w ten sposób doszłoby do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania.
Stwierdzone uchybienie oznacza również naruszenie przez organ pierwszej instancji art. 61 § 4 K.p.a. obligującego organ do powiadomienia o wszczęciu postępowania, wszystkich osób będących stronami w sprawie.
Po piąte - nie jest trafne stanowisko organu pierwszej instancji, zgodnie z którym przedsięwzięcie planowane przez odwołujących się należy zakwalifikować na potrzeby niniejszego postępowania wyłącznie do przedsięwzięć wymienionych w art. 46 ust. l pkt 2 ustawy Prawo ochrony środowiska tj. innych niż określone w art. 51 ust. l pkt l i 2 ustawy Prawo ochrony środowiska, przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, które nie są bezpośrednio związane z ochroną tego obszaru i nie wynikają z tej ochrony. Jednocześnie Kolegium zgodziło się z poglądem wyrażonym w toku postępowania pierwszoinstancyjnego przez Wojewodę (pismo z dnia 14 listopada 2008 r., znak: [...], [...]; k.
14) oraz Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (pismo z dnia 10 listopada 2009 r., znak: [...], [...]), co do potrzeby kwalifikowania przedmiotowej inwestycji jako przedsięwzięcia, o którym mowa w art. 46 ust. l pkt l oraz art. 51 ust. l pkt 2 ustawy Prawo ochrony środowiska, tj. przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, dla którego obowiązek sporządzenia raportu może być stwierdzony w trybie określonym przez ustawę.
Podkreślił organ odwoławczy, że w stanie faktycznym sprawy - jak wynika z treści raportu przedłożonego przez inwestora (str. 13 raportu) - planowane przedsięwzięcie obejmuje m.in. wykonanie zastawki piętrzącej wodę o wysokości 0,80 m. Zastawka ta ma być zlokalizowana przy istniejącym w km 216+860 rzeki [...] urządzeniu wodnym w postaci progu o wysokości 1,4 m. oznaczonego w dokumentach inwestora nr 3. Inwestycja w ostatecznym kształcie zamierzonym przez odwołujących się ma wykorzystywać zarówno potencjał energetyczny istniejącego progu nr 3, jak też planowanej do wykonania zastawki powłokowej, powodującej dodatkowe podpiętrzeuie wody (str. 11 raportu). Poza sporem - w świetle załączonego do akt sprawy dokumentu zatytułowanego "Wyjaśnienia projektanta do pisma RDOS w K. (...) z dnia 15 marca 2011 r." (k.
28) - pozostaje również okoliczność, że realizacja zamierzeń inwestycyjnych w efekcie doprowadzi do podwyższenia piętrzenia na istniejącym progu nr 3, które po zsumowaniu wynosić będzie 4,20 m (str. 4-5 powołanego dokumentu).
Zwróciło Kolegium uwagę, że § 3 ust. l pkt 62 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. z 2004 r., Nr 257, poz. 2573 ze zm.) do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, które mogą wymagać sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko zalicza "budowle piętrzące wodę, niewymienione w § 2 ust. l pkt 34, lub inne urządzenia mające na celu piętrzenie wody na wysokość nie mniejszą niż jeden metr".
Należy mieć jednakże na uwadze, że zgodnie z § 4 rozporządzenia "parametry tego samego rodzaju, charakteryzujące skalę przedsięwzięcia i odnoszące się do przedsięwzięć tego samego rodzaju położonych na terenie jednego zakładu lub obiektu, istniejących i planowanych, sumuje się ".
Zdaniem Kolegium, w stanie faktycznym sprawy brak było podstaw do uznania projektowanej małej elektrowni wodnej oraz istniejącego progu regulacyjnego nr 3 za "przedsięwzięcia powiązane technologicznie " w rozumieniu art. 46 ust. 2a ustawy Prawo ochrony środowiska, gdyż przy interpretacji tego pojęcia należy stosować definicję "przedsięwzięcia" zawartą w art. 46 ust. 2 tej ustawy, rozumianego - w dużym uproszczeniu - jako zamierzenia inwestycyjne, a zatem coś planowanego, dotychczas niezrealizowanego.
SKO w [...] podkreśliło, że przepis § 4 rozporządzenia, nakazuje sumowanie parametrów cechujących różne "istniejące i planowane" przedsięwzięcia położone na terenie jednego zakładu lub obiektu. Nie ulega wątpliwości, że zarówno próg regulacyjny, jak i zastawka piętrząca wodę stanowiąca element małej elektrowni wodnej, stanowią budowle hydrotechniczne, które jakkolwiek samodzielnie służą różnym celom, tym niemniej charakteryzują się tą samą cechą w postaci piętrzenia wody. Mając zaś na uwadze, że w stanie faktycznym sprawy zastawka piętrzącą wodę, ma być zlokalizowana przy istniejącym w km 216+860 koryta rzeki [...] progu regulacyjnym, nie budzi wątpliwości organu odwoławczego, że w takiej sytuacji zachodziła potrzeba oceny zamierzenia inwestycyjnego, również przy uwzględnieniu powołanego § 4 rozporządzenia, tj. przy uwzględnieniu podanej przez inwestora wartości projektowanego piętrzenia wykorzystywanego energetycznie przez przyszłą elektrownię.
Z kolei zastosowanie w stanie faktycznym sprawy powołanej normy, prowadzi - zdaniem Kolegium - do wniosku, że przedsięwzięcie, którego dotyczyło postępowanie - na podstawie ust. l pkt 62) w zw. z § 4 rozporządzenia - winno zostać zakwalifikowane jako przedsięwzięcie mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, dla którego obowiązek sporządzenia raportu może być wymagany (art. w art. 46 ust. l pkt l oraz art. 51 ust. l pkt 2 ustawy Prawo ochrony środowiska). Mając zaś na uwadze, że organ uzgadniający wyraził stanowisko o potrzebie przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko w pełnym zakresie (tj. bez ograniczenia postępowania ocenowego do oddziaływania inwestycji na obszary Natura 2000), brak przeprowadzenia takiej oceny należy uznać za istotną wadę przeprowadzonego postępowania.
Zwróciło Kolegium uwagę, że kwalifikując inwestycję opisaną wnioskiem odwołujących się do przedsięwzięć wymienionych w art. 46 ust. l pkt 2 i art. 51 ust. l pkt 3 ustawy Prawo ochrony środowiska, organ pierwszej instancji na etapie postępowania screeningowego zaniechał m.in. zasięgnięcia opinii państwowego powiatowego inspektora sanitarnego co do potrzeby sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowiskowo oraz jego zakresu. Nie ulega zaś wątpliwości, że zaliczenie inwestycji do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, dla których obowiązek sporządzenia raportu może być wymagany, stosownie do art. 51 ust. 3 ustawy Prawo ochrony środowiska, wymagało od organu uprzedniego uzyskania takiej opinii.
Po szóste - organ pierwszej instancji naruszył art. 7, art. 77 § l i art. 80 K.p.a. w zakresie w jakim uznał, że wydanie w stanie faktycznym decyzji odmawiającej określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia w wystarczającym stopniu uzasadniał zgłoszony w toku postępowania sprzeciw mieszkańców wobec planów inwestycyjnych wnioskodawców.
Kolegium podkreśliło, że przesłanki wydania decyzji negatywnej, tzn. decyzji o odmowie określenia środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia muszą wynikać z konkretnie wskazanych uregulowań prawnych i faktycznych. Odmowa wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w świetle mających zastosowanie w sprawie przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska, może zatem nastąpić w przypadku wystąpienia sprzeczności planowanego przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (art. 56 ust. l ustawy Prawo ochrony środowiska), odmowy uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia przez organ współdziałający, czy też sprzeczności z innymi przepisami prawa. Podstawę taką może również stanowić wynikająca z art. 55 ustawy Prawo ochrony środowiska odmowa zgody inwestora na realizacje przedsięwzięcia w innym wariancie niż proponowany przez wnioskodawcę (tak wyrok WSA w Krakowie z dnia 12 kwietnia 2010 r. sygn. akt II SA/Kr 42/10 oraz wyrok WSA w Gdańsku z dnia 7 kwietnia 2011 r. sygn. akt II SA/Gd 753/10).
Z kolei sprzeciw społeczeństwa (społeczności lokalnej) lub jednej ze stron postępowania wobec planowanej inwestycji, których interes faktyczny przemawia za innym sposobem zagospodarowania określonych nieruchomości, nie może stanowić podstawy odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. Organ wydający decyzję ma bowiem obowiązek orzekania na podstawie przepisów obowiązującego prawa. Zakres społecznych protestów winien zaś co najwyżej skłonić organ do rozpatrzenia ze szczególną wnikliwością wszystkich podnoszonych zastrzeżeń, nie może mieć natomiast decydującego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Kolegium powołało się na pogląd zawarty w uzasadnieniu wyroku WSA w Szczecinie z dnia 13 marca 2014 r. (sygn. akt II SA/Sz 1208/13).
Dodatkowo SKO podkreśliło, że z uzasadnienia decyzji Wójta Gminy [...] odmawiającej określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia polegającego na budowie małej elektrowni wodnej wynika tymczasem, iż przyczyną odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanego przez wnioskodawców przedsięwzięcia był sprzeciw wyrażony przez mieszkańców [...]. Organ pierwszej instancji uwzględniając opinię mieszkańców - wbrew organowi uzgadniającemu, który uznał, że realizacja inwestycji nie wpłynie negatywnie na środowisko z zastrzeżeniem spełnienia szeregu warunków, i którego stanowisko w tej kwestii organ pierwszej instancji podzielił wyraźnie dając temu wyraz w uzasadnieniu wydanej decyzji (str.
15) - uznał, że inwestycja będzie miała niekorzystny wpływ na warunki życia mieszkańców. Jednocześnie organ pierwszej instancji nie zakwestionował złożonych przez inwestora dokumentów, w tym zwłaszcza raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Co więcej, w równolegle prowadzonym postępowaniu z wniosku odwołujących, którego przedmiotem było wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla inwestycji również polegającej na budowie małej elektrowni wodnej w korycie [...] w km 216+243, organ wydał decyzję pozytywną (tj. określił środowiskowe uwarunkowania) właśnie z uwagi na brak sprzeciwu ze strony mieszkańców.
Powyższe oznacza - wg Kolegium Odwoławczego - że decyzja organu pierwszej instancji pozostaje w oczywistej sprzeczności z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, co ewidentnie narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego wyrażone w art. 7, art. 77 ust. l i art. 80 K.p.a. oraz wskazane w jej podstawie prawnej przepisy ustawy Prawo ochrony środowiska. Podkreślono, iż oparcie decyzji w istocie na argumentacji pozaprawnej - jest oczywiście niedopuszczalne.
Po siódme - Wójt Gminy [...] nie zapewnił w prowadzonym postępowaniu udziału społeczeństwu. Wymóg ten wynika z art. 32 ust. l pkt l i art. 53 ustawy Prawo ochrony środowiskowa. SKO dostrzega naruszania tych przepisów w fakcie, iż ogłoszenie o wniosku inwestorów o wydanie przedmiotowej decyzji nie zostało umieszczone w pobliżu miejsca planowanej inwestycji, jak też brak jest dowodu zamieszczenia informacji na stronie internetowej Gminy. Samo tylko wywieszenie zawiadomienia na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy nie czyni zadość wynikającej z przepisów ustawowych definicji "podania informacji do publicznej wiadomości".
Odnosząc się natomiast do zarzutu odwołujących się odnośnie do braku podstaw by przyznać Okręgowi Polskiego Związku Wędkarskiego w N. status strony prowadzonego postępowania, Kolegium wskazało, że z wykazu użytkowników rybackich i użytkowanych przez nich obwodów rybackich w regionie wodnym [...] dostępnym na stronie internetowej Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. (http:// [...]) wynika, że Okręg Polskiego Związku Wędkarskiego w N. jest użytkownikiem rybackim m.in. Obwodu rybackiego rzeki [...] nr l, obejmującego - jak wynika z treści rozporządzenia Nr [...] Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. z dnia 12 lutego 2004 r. w sprawie ustanowienia obwodów rybackich, zmienionego rozporządzeniem Nr [...] Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. z dnia 31 maja 2006 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ustanowienia obwodów rybackich - wody rzeki [...] na odcinku od granicy Tatrzańskiego Parku Narodowego do osi podłużnej mostu drogowego na trasie [...] wraz z wodami dopływów na tym odcinku i wodami naturalnych zbiorników wodnych o ciągłym dopływie lub odpływie do wód tego odcinka, a zatem niewątpliwie również wody [...] w kilometrze, w którym ma być realizowana inwestycja.
Zdaniem Kolegium użytkownik obwodu rybackiego jest podmiotem uprawnionym do rybactwa w rozumieniu art. 4 ust. l pkt 2 ustawy z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie śródlądowym (t.j.: Dz. U. z 2009 r. Nr 189, poz. 1471 ze zm.), zgodnie z którym do chowu, hodowli lub połowu ryb w obwodzie rybackim uprawniony jest organ administracji publicznej wykonujący uprawnienia właściciela wody w zakresie rybactwa śródlądowego albo osoba władająca obwodem rybackim na podstawie umowy zawartej z właściwym organem administracji publicznej na podstawie art. 13 ust. 3 albo umowy, o której mowa w art. 217 ust. 6 ustawy - Prawo wodne - zwana "uprawnionym do rybactwa". Przykładowo podmiot uprawniony do rybactwa potwierdza posiadanie zezwolenia na amatorski połów ryb określając i ustalając podstawowe warunki uprawiania amatorskiego połowu ryb (art. 7 ust. 2 ustawy o rybactwie śródlądowym), zarybia wody (art. 4b ustawy o rybactwie śródlądowym), prowadzi racjonalną gospodarkę rybacką polegającą na wykorzystywaniu produkcyjnych możliwości wód, zgodnie z operatem rybackim, w sposób nienaruszajacy interesów uprawnionych do rybactwa w tym samym dorzeczu, z zachowaniem zasobów ryb w równowadze biologicznej i na poziomie umożliwiającym gospodarcze korzystanie z nich przyszłym uprawnionym do rybactwa (art. 6 ust. 2 ustawy o rybactwie śródlądowym).
Tym samym zakres uprawnień i obowiązków wynikających dla podmiotu będącego użytkownikiem obwodu rybackiego i uprawnionym do rybactwa nie wynika jedynie z umowy, ale ma swoje źródło w prawie publicznym, a organy administracji wykonują w tym zakresie uprawnienia administracyjne i z zakresu prawa własności przy udziale podmiotów administrujących. Taki podmiot administrujący, zdaniem Kolegium także winien być stroną w tym postępowaniu.
Kolegium Odwoławcze podało, że istotne braki postępowania, w zakresie gromadzenia materiału dowodowego mającego kluczowe znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego niniejszej sprawy, w tym zwłaszcza brak należytego ustalenia kręgu podmiotów, którym przysługuje interes prawny w niniejszym postępowaniu, a tym samym pozbawienie takich osób czynnego udziału w każdym jego stadium, uniemożliwiły Kolegium wydanie decyzji o charakterze merytorycznym. Podobnie zakwalifikowano uchybienia organu pierwszej instancji w zakresie naruszenia wskazanych wyżej przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska, mających gwarantować czynny udział społeczeństwa w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w ramach którego sporządzany jest raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Uchybienia te należy zaliczyć do takich braków postępowania, których organ odwoławczy nie może konwalidować w trybie art. 136 K.p.a., gdyż m.in. z treści art. 32 ustawy Prawo ochrony środowiska, wynika, że realizacja obowiązku informowania społeczeństwa wymagana jest przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji właściwy do jej wydania.
Skargi do sądu administracyjnego na opisaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 28.11.2014 r. wnieśli A. B. B. oraz Okręg Polskiego Związku Wędkarskiego w N.. Skargi te zarejestrowane zostały pod sygnaturami akt II SA/Kr 246/15 oraz II SA/Kr 247/15.
A. B. kwestionowała wyrażony przez Kolegium podgląd, iż nie można odmówić wydania decyzji środowiskowej ze względu na warunki życia mieszkańców. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji SKO w [...] i zwrot kosztów postępowania.
Okręg Polskiego Związku Wędkarskiego w N. wskazał na naruszenie art. 7, art. 77 par. 1, art. 80 i art. 107 par. 3 Kpa – poprzez błędne uznanie, iż bezpośrednią przyczyną odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację inwestycji – jest sprzeciw mieszkańców, a nie wpływ planowanej inwestycji na warunki ich życia, jak również ocena wpływu inwestycji na warunki życia ludzi nie może być przyczyną odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań. Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zwrot kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa prawnego.
Okręg Polskiego Związku Wędkarskiego w N. powołał się na poglądy wyrażone w piśmiennictwie na gruncie art. 56 Prawa ochrony środowiska, w których wskazuje się, że podstawą odmownej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach może być także negatywne oddziaływanie inwestycji na środowisko. Jednym zaś z podstawowych elementów środowiska jest człowiek i z tego powodu w postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko – ocenia się wpływ na zdrowie i warunki życia ludzi.
Podkreślono, że protest mieszkańców, który skłonił organ I instancji do pogłębionej refleksji nad wpływem inwestycji na warunki życia ludzi – miał miejsce w trakcie trwania konsultacji społecznych. Uwagi i wnioski mieszkańców – mieszczą się w ustawowych ramach jakie przewiduje art. 31 Prawa ochrony środowiska oraz uwzględnia art. 32 ust. 1 pkt 3 wskazanej ustawy. Uwagi i wnioski społeczeństwa muszą być obowiązkowo rozpatrzone przez organ wydający decyzję. Mają one zatem wpływ na treść decyzji środowiskowych. W tych okolicznościach nie można twierdzić, że decyzja organu I instancji była oparta na pozaprawnych okolicznościach.
Skarżący podkreślił również, że wykładnia Kolegium zaprezentowana w zaskarżonej decyzji, determinuje rozstrzygnięcie organu I instancji przy ponownym rozpatrywaniu sprawy.
W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o ich oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone w sprawie stanowisko.
Na rozprawie w dniu 6.05.2015 r. sąd, na podstawie art. 111 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zarządził połączenie sprawy o sygnaturze akt II SA/Kr 247/15 do wspólnego jej rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą o sygnaturze akt II SA/Kr 246/15.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Sądowoadministracyjna kontrola zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 28.11.2014 r. (znak: [...]) wykazała, że decyzja ta nie narusza prawa w sposób i w stopniu uzasadniającym konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Skargi zatem, jako nieuzasadnione, podlegały oddaleniu.
W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli sądowej była wskazana powyżej decyzja Kolegium Odwoławczego, którą uchylono w całości decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 19.12.2013 r. odmawiającą określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia (małej elektrowni wodnej) i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Procesową podstawą prawną decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] był przepis art. 138 par. 2 K.p.a. Stanowi on, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Kasacyjny charakter kontrolowanej decyzji wyznaczył ramy sądowej jej kontroli. Badaniu podlegało bowiem głównie to, czy spełniona została cytowana przesłanka wynikająca z podstawy prawnej decyzji.
Zdaniem sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławczego w [...] trafnie dostrzegło wadliwości postępowania jakie wystąpiły przed organem I instancji i słusznie uznało, że konieczny do wyjaśnienia zakres tej sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, przy jednoczesnym braku możliwości usunięcia (naprawienia) w postępowaniu odwoławczym uchybień Wójta Gminy [...].
W pierwszej kolejności należy wskazać, że trafne były te rozważania Kolegium, które wskazywały na wadliwe oznaczenie adresata decyzji pierwszoinstancyjnej. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż w charakterze wnioskodawców w sprawie uzyskania środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia występowali zarówno S. F. jak również M. R.. Okoliczność ta wynika jednoznacznie z szeregu dokumentów znajdujących się w aktach sprawy (por. np. k. 20, k. 26, k. 27, k. 46). Brak oznaczenia w dyspozytywnej części decyzji administracyjnej jednej ze stron postępowania jako adresata tegoż aktu - stanowi o niewątpliwym uchybieniu i jego wadliwości. Co prawda, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż wskazane uchybienie nie stanowi rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 par. 1 pkt 2 K.p.a., jednakże może być uznane za realizujące przesłankę do żądania wznowienia postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 27 sierpnia 1999 r., IV SA 1331/97, Lex nr 47877; zob. także tezę drugą wyroku NSA z 10 listopada 1998 r., IV SA 912/97, Lex nr 45693).
Dostrzeżona więc przez Kolegium Odwoławcze wadliwość w pełni uzasadniała konieczność uchylenia decyzji Wójta Gminy, skoro rozstrzygnięcie zawarte w decyzji administracyjnej nie zostało skierowane do strony, która także winna być adresatem tego aktu.
Nie budziło również zastrzeżeń sądu to stanowisko SKO w [...], które akcentowało fakt wadliwego ukształtowania przez organ I instancji kręgu stron prowadzonego postępowania. Zauważyć należy, iż w sprawach środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia, krąg stron postępowania określony winien zostać przy uwzględnieniu zakresu oddziaływania zamierzonej inwestycji na środowisko. Pomocna przy ustalaniu powyższej przesłanki będzie treść sporządzonego na potrzeby sprawy raportu o oddziaływaniu inwestycji na środowisko. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w poglądach wyrażanych w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. np. wyrok NSA z dnia 15.05.2013 r.; sygn. akt II OSK 108/12 oraz wyrok WSA w Opolu z dnia 25.02.2008 r.; sygn. akt II SA/Op 578/07; wyrok WSA w Krakowie z dnia 12.02.2010 r.; sygn. akt II SA/Kr 1729/09).
Zauważyć należy, iż przymiot strony w sprawach o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach mają z reguły podmioty posiadające tytuł prawny do nieruchomości położonych w bezpośrednim sąsiedztwie zamierzonego przedsięwzięcia, a oprócz tego inne podmioty jeżeli ich nieruchomości mieszczą się w zasięgu planowanego przedsięwzięcia. Tymczasem w kontrolowanej sprawie, organ I instancji określił krąg stron prowadzonego postępowania z pominięciem powyżej wskazanego kryterium, ograniczając się do przyznania statusu strony jedynie 6 podmiotom i nie wyjaśniając przy tym, ani też nie utrwalając w aktach sprawy przesłanek, którymi kierował się we wskazanym względzie. Nie wypowiedział się zatem ten organ, co do rzeczywistego oddziaływania planowanej inwestycji, co z kolei było niezbędne do prawidłowego określenia kręgu stron postępowania. Powyższe świadczy zarówno o naruszeniu art. 107 par. 3 K.p.a. jak również – na co trafnie zwrócił uwagę organ odwoławczy – o naruszenia art. 10 par. 1 K.p.a. poprzez brak zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu wszystkim jego stronom.
Na akceptacje zasługuje przy tym stwierdzenie Kolegium, iż uzupełnienie przez organ odwoławczy materiału dowodowego i określenie w postępowaniu przed tym organem na nowo kręgu stron postępowania naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania (art. 15 K.p.a.). Zasada ta przewiduje, że każda ze stron postępowania ma prawo do dwukrotnego, merytorycznego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia tej samej sprawy przez dwa różne ograny administracji. Brak zaś przyznania przymiotu strony określonym podmiotom na etapie postępowania pierwszoinstnacyjnego, co do zasady wyklucza możliwość nadania im takiego statusu w postępowaniu odwoławczym, bez naruszenia wskazanej powyżej zasady wyrażonej w art. 15 K.p.a.
Zajmując natomiast stanowisko odnośnie do kwestii kwalifikacji prawnej planowanego przez inwestorów zamierzenia inwestycyjnego należy na wstępie wskazać, że nie budziło zastrzeżeń stanowisko SKO w [...] odnoszące się do stanu prawnego, który winien mieć zastosowanie w postępowaniu zakończonym kontrolowaną obecnie decyzją. Przepis art. 153 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227; dalej powoływana jako u.i.o ś.) stwarza podstawę do dalszego prowadzenia postępowania na zasadach i w trybie określonym w ustawie z dnia 27.04.2001 r. Prawo ochrony środowiska - do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie u.i.oś., lecz niezakończonych decyzją ostateczną, z przewidzianymi w nim wyjątkami w zakresie kompetencji niektórych organów.
Wniosek inwestorów, wszczynający postępowanie o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, został w tej sprawie złożony w dniu 24.06.2008 r., a zatem przed wejściem w życie u.i.oś., co nakazywało stosować wskazany wyżej stan prawny. Nie budzi też wątpliwości kwestia, iż nie było poprawne zakwalifikowanie przez organ I instancji planowanego przedsięwzięcia z art. 46 ust. 1 pkt 2 Prawa ochrony środowiska, tj. przedsięwzięcia innego niż określone w art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2, które nie jest bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000 lub nie wynika z tej ochrony, jeżeli może ono znacząco oddziaływać na ten obszar. Odmienna bowiem kwalifikacja prawna tego zamierzenia wynika zarówno z opinii wyspecjalizowanego organu tj. Wojewody (pismo z dnia 14.11.2008 r.; k. 14, tom I) jak też z faktu niezbędności sumowania parametrów odnoszących się do zamierzonego przedsięwzięcia inwestycyjnego. (par. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko; Dz. U. Nr 257, poz. 2573).
Skoro bowiem planowane przedsięwzięcie obejmuje wykonanie zastawki piętrzącej wodę o wys. 0,8 m, która ma być zlokalizowana przy progu wodnym o wys. 1,4 m, to trafne jest spostrzeżenie organu II instancji, iż inwestycja będzie wykorzystywać potencjał energetyczny obu wskazanych urządzeń. To zaś nakazywało rozważenie zsumowania wymienionych parametrów i w efekcie odmienną kwalifikację zamierzenia.
Reasumując powyższe należy wskazać, iż trafnie uznało Kolegium Odwoławcze, że decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, zaś konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Zajmując natomiast stanowisko wobec kwestii sprzeciwu lokalnej społeczności odnośnie do ocenianego zamierzenia inwestycyjnego S. F. i M. R. i wpływu tego sprzeciwu na dopuszczalność wydania decyzji odmawiającej wyrażenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia – stwierdzić należy, iż w procesie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, zgodnie z art. 56 ust. 1 i ust. 1b Prawa ochrony środowiska, organ administracji publicznej winien brać pod uwagę postanowienia (treść) miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, warunki określone przez organy uzgadniające, ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko oraz wyniki przeprowadzonego postępowania z udziałem społeczeństwa. W orzecznictwie wskazuje się, że katalog podstaw wydania decyzji negatywnej dla inwestora ma charakter zamknięty, zaś przesłanki wydania tej decyzji wynikają z całokształtu regulacji prawnych (por wyrok WSA w Krakowie z dnia 12.04.2010 r.; sygn. akt II SA/Kr 42/10, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 3.04.2013 r.; sygn. akt II SA/Po 2/13).
Sprzeciw natomiast, co do realizacji inwestycji zgłoszony przez strony postępowania lub członków lokalnej społeczności biorących udział w postępowaniu, których interes faktyczny przemawia za innym sposobem zagospodarowania określonych nieruchomości, nie może być wyłączną podstawą odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (por. cytowane wyżej wyroki oraz np. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 7.04.2011 r. sygn. akt II SA/Gd 753/11 oraz z dnia 20.11.2013 r. sygn. akt II SA/Gd 504/13). Pogląd wyrażony w powyższej kwestii przez organ odwoławczy, znajdujący również poparcie w cytowanym orzecznictwie sądowoadministracyjnym, sąd orzekający w tej sprawie w pełni podziela.
Nadto, z samej tylko potencjalnej uciążliwości planowanej inwestycji, nie można wywodzić przesłanek odmowy wydania decyzji. Wskazać bowiem należy, iż przepis art. 56 ust. 2 pkt 3 Prawa ochrony środowiska, zapewnia możliwość określenia przez organ wydający przedmiotową decyzję wymagań dotyczących ochrony środowiska, a koniecznych do uwzględnienia w projekcie budowlanym, co służyć winno eliminowaniu nadmiernego wpływu inwestycji na środowisko.
Mając na uwadze przedstawione rozważania, sąd oddalił skargę, działając w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r., poz. 270).