Uzasadnienie
Podaniem z dnia [...].05.2003 r. Pan A.C., zwrócił się do Dyrekcji Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. o udzielenie realnej pomocy materialnej poprzez przyznanie m.in. zasiłku okresowego w kwocie po 461 zł miesięcznie na okres pół roku oraz zasiłku celowego w kwocie 95 zł na zakup biletów MZK, oświadczył, że w jego sytuacji materialnej nic się nie zmieniło i wyjaśnił, że nie pracuje nie z własnej woli czy też winy, nie ma żadnych dochodów i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Nie ma też żadnej pomocy oprócz tej, którą otrzymuje z MOPR w K. Dyrektor MOPR w K., decyzją z dnia [...].06.2003 r. znak:[...] odmówił Panu A.C. pomocy w formie zasiłku okresowego w kwocie po 461 zł miesięcznie przez okres pół roku.
W podstawie prawnej decyzji powołano m.in. przepisy art. 31 ust. 1 - 4 ustawy o pomocy społecznej, zaś w jej uzasadnieniu wyjaśniono, że jakkolwiek wnioskodawca spełnia warunki do uzyskania pomocy w postaci zasiłku okresowego, to jednak pomoc taka nie może zostać udzielona z uwagi konieczności wypłaty świadczeń obligatoryjnych. Wskazano także, że z uwagi na trudną sytuację w jakiej znajduje się A.C. MOPR w K. udziela mu, w miarę posiadanych możliwości, comiesięcznego wsparcia w formie zasiłków celowych i bezpłatnych obiadów barowych.
Powyższą decyzję wydano w oparciu o wywiad środowiskowy przeprowadzony w dniu [...] maja 2003 r. z którego wynika, że A.C,. posiada status osoby bezrobotnej, bez prawa do zasiłku, nie osiąga żadnych własnych dochodów i jedynym źródłem jego utrzymania są świadczenia z pomocy społecznej. Z żoną pozostaje w separacji, jednakże zamieszkuje we wspólnym mieszkaniu z nią i dwojgiem dzieci. Z uwagi na brak możliwości, w zasadzie nie partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania. Sporadycznie, kiedy istnieje taka możliwość, otrzymuje zasiłki celowe na częściowe pokrycie opłat mieszkaniowych.
A.C. odwołał się od tej decyzji, wnosząc o jej uchylenie w całości, a także o napiętnowanie postępowania Dyrekcji MOPR w K. ponieważ, odmawiając mu zasiłku okresowego, odmawia mu się prawa do "przeżycia biologicznego".
Wniósł o rozpoznania jego odwołania na rozprawie administracyjnej i przesłuchania go w obecności Prezydenta Miasta K. oraz Dyrektora MOPR, na okoliczność nie realizowania obietnic wyborczych Prezydenta i "gołosłownych twierdzeń" Dyrektora MOPR o braku środków finansowych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze podjęło w dniu [...].08.2003 r. decyzję znak: [...], w której utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, że zasadniczą przyczyną odmowy przyznania A.C. zasiłku okresowego w wysokości po 461 zł na okres pół roku jest brak środków finansowych. W uzasadnieniu swojej decyzji organ II instancji powołał sprawozdanie organu pierwszej instancji z dnia [...]07.2003 r., z którego wynika, że plan na realizację zadań zleconych na 2003 r. wynosił [...] zł, a w okresie od stycznia do maja 2003 r., czyli w okresie pięciu miesięcy, wydano kwotę 4.462. zł 51,2 % ogólnego planu rocznego. Na wypłatę samych świadczeń obligatoryjnych w jednym miesiącu potrzeba ponad 950.000 zł. W tej sytuacji nie jest w ogóle udzielana pomoc o charakterze fakultatywnym / zasiłki okresowe / w ramach funduszy na zadania zlecone. Miesięcznie na różne formy pomocy Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Rodzinie w K. brakuje około 75.000 zł.
Wszelka pomoc pieniężna o charakterze uznaniowym realizowana jest z funduszy własnych, w formie zasiłków celowych. Liczba osób i rodzin wymagających pieniężnej pomocy społecznej stale wzrasta. W każdym rodzaju świadczeń miesięcznie przybywa 10 osób, których należy objąć pomocą- Nadto organ II instancji wskazał, że MOPR w K. nie pozostawia A.C. bez wsparcia finansowego, przekazuje mu co miesiąc pomoc finansową i finansuje obiady oraz pomocy rzeczową w postaci ubrań, pościeli, paczek żywnościowych i innych niezbędnych artykułów. Kolegium stwierdziło, że w miesiącu czerwcu tj. w dacie podjęcia przez MOPR decyzji, A.C,. otrzymał zasiłek celowy w wysokości 225 zł, z przeznaczeniem na zakup żywności i częściowe pokrycie kosztów zużycia energii elektrycznej. Wskazano, że Kolegium nie ma podstaw prawnych do rozliczania Prezydenta miasta z obietnic wyborczych oraz, że nie stwierdzono aby w sprawozdaniu w przedmiocie finansowej sytuacji MOPR w K. były "gołosłowne stwierdzenia".
A.C. zaskarżył decyzję SKO w K. z [...].08. 2003 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego ponawiając zarzuty podniesione wcześniej w odwołaniu. Zarzucił ponadto, że nie została przeprowadzona rozprawa w jego sprawie, po raz kolejny Kolegium odmówiło przesłuchania wskazanych przez skarżącego osób tj. Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. i Prezydenta K., który nie realizuje przedwyborczych obietnic co do prowadzenia polityki prospołecznej.
W dalszej części skargi A.C. przypuszcza, że Kolegium jest "krańcowo uprzedzone" w stosunku do niego i "działa z wyjątkową zawziętością urzędniczą", domaga się uznania więc, że zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa, uchylenia decyzji organów obydwu instancji, zobowiązania Kolegium do wydania decyzji po przeprowadzeniu rozprawy administracyjnej.
W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało argumentację zawartą w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
zgodnie z brzmieniem art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone - czyli również w sytuacji niniejszej sprawy ze skargi A.C. - podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne, na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Na wstępie należy wskazać, że sądy administracyjne dokonują wyłącznie kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W ramach swojej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i procedury, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 w/w ustawy) Dlatego też przedmiotem kontroli sądu w przedmiotowej sprawie jest wyłącznie prawidłowość wydania zaskarżonej decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławczego w K. w dniu [...].08.2003 r. znak: [.,..], oraz prawidłowość zastosowanych uregulowań prawnych.
Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest kwestia odmowy przyznania A.C. zasiłku okresowego w kwocie 461 zł miesięcznie przez okres pół roku, o co wnosił skarżący.
Zgodnie z art. 2 ustawy o pomocy społecznej celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwienie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Pomoc społeczna powinna w miarę możliwości doprowadzić do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Świadczenie pomocy społecznej powinno służyć również umacnianiu rodziny. Potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej.
W konsekwencji ustawodawca wskazuje, iż realizacja pomocy społecznej zgodnie z tak ustalonymi celami wymaga również realistycznej oceny możliwości finansowych organów, które są powołane do zaspakajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin. Przy ograniczonych środkach finansowych pomoc taka z konieczności może być przyznawana w wysokości nie w pełni zaspakajającej istniejące potrzeby osób wymagających udzielenia pomocy.
Stosownie do art. 31 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy może być przyznany osobom i rodzinom, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej nie przekracza kryterium dochodowego określonego w art. 4 ust. 1 w/w ustawy, a dochody oraz posiadane zasoby pieniężne nie wystarczają na zaspokojenie niezbędnych potrzeb, w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, brak możliwości zatrudnienia, brak uprawnień do renty rodzinnej po osobie na której ciążył obowiązek alimentacyjny, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego. Stosownie do art. 31 ust. 4 ustawy zasiłek okresowy ustala się do wysokości stanowiącej różnicę między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej ustalonym w art. 4 ust. 1 tejże ustawy, a dochodem tej osoby, nie niższym jednak niż 10 zł na rodzinę.
Z treści art. 31 ustawy o pomocy społecznej bynajmniej nie wynika że organ, w sytuacji gdy spełnione są inne wymagane przesłanki, jest zobligowany do przyznania świadczenia formie zasiłku okresowego, ale, że może go przyznać o ile są spełnione przesłanki wyrażone w dyspozycji normy. Nadto należy wskazać, że czas pobierania zasiłku oraz jego wysokość, poza sztywno określoną górną granicą zasiłku, jest ustalany przez organ administracyjny w ramach uznania administracyjnego. Oznacza to, że Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji administracyjnej jest zobowiązany ustalić czy podjęte rozstrzygnięcie zostało dokonane w oparciu o prawidłowo przeprowadzone postępowanie stosowanie do obowiązujących przepisów prawnych. W szczególności kontrola Sądu skierowana jest na zbadanie czy organy podjęły wszelkie niezbędne kroki w celu dokładnego zbadania stanu faktycznego i czy poprawnie oceniły ten stan, stwierdzając istnienie lub brak przesłanek dla przyznania wnioskowanego zasiłku okresowego w ramach uznania administracyjnego a nie decyzji dowolnej. Sam wybór rozstrzygnięcia, uzasadniony kryterium celowości i słuszności, pozostaje poza kontrolą Sądu.
Mając na uwadze rozpoznawaną sprawę Sąd stwierdził, że organy administracji l i II instancji wykonały swoje zadanie prawidłowo. W oparciu o przeprowadzony wywiad ustalono prawidłowo, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, jest bezrobotny bez własnej winy, bez z prawa do zasiłku. Nie ma wątpliwości, że spełnia kryterium dochodowe z art. 4 ustawy o pomocy społecznej i ponieważ nie potrafi samodzielnie zaspokoić swoich niezbędnych potrzeb bytowych, wymaga udzielenia pomocy społecznej. Zarazem jednak MOPR w K., udzielając takiej pomocy musi liczyć się z realnymi możliwościami finansowymi, którymi dysponuje oraz musi uwzględnić ilość osób, które spełniają ustawowe przesłanki do uzyskania takiej pomocy. Jak ustalił Sąd, w oparciu o sprawozdanie MOPR-u w K. z dnia [...].07.2003 r., sytuacja finansowa tego organu w pierwszej połowie 2003 r. była bardzo trudna i wystarczała jedynie na wypłatę świadczeń obligatoryjnych, do których zasiłki okresowe nie należą.
Wiąże się to także ze wzrastającą co miesiąc liczbą osób kwalifikujących się do udzielenia pomocy. W konsekwencji MOPR w tym okresie ogóle nie udzielał zasiłków okresowych, a jedynie realizował pomoc uznaniową w formie zasiłków celowych, korzystając z funduszy własnych. Należy stwierdzić, że MOPR, odmawiając skarżącemu zasiłku okresowego z w/w przyczyn, nie pozostawia go bez wsparcia finansowego, przyznając mu co miesiąc pomoc finansową w formie zasiłków celowych i finansując obiady oraz udzielając pomocy rzeczowej w postaci ubrań, pościeli, paczek żywnościowych i innych niezbędnych artykułów. A zatem nie ma podstaw do uznania, jak podnosi skarżący, że organy administracji działają wobec niego ze szczególną niechęcią, a ich twierdzenia o trudnej sytuacji finansowej są "gołosłowne".
Na koniec należy wskazać, że ponawiane zarzuty A.C. o to, że Kolegium nie przeprowadziło rozprawy administracyjnej rozpatrując jego sprawę, należy uznać za nieuzasadnione. Organy obu instancji nie są stroną w przedmiotowej sprawie a więc nie zachodzi konieczność uzgadniania interesów stron, nie zachodzą również inne przesłanki z art. 89 kpa zobowiązujące do przeprowadzenia rozprawy. Ponadto, Sąd uznał, że nie ma podstaw prawnych do wzywania na rozprawę Prezydenta Miasta K. w celu rozliczania go z obietnic wyborczych i Kierownika MOPR w K. celem przedstawienia sytuacji finansowej Ośrodka.
Mając powyższe na uwadze, skargę jako nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało oddalić.