Uzasadnienie
Wojewoda [...] decyzją z dnia 6.10.2003r. PS [...] utrzymał w mocy wydane w wyniku wznowienia postępowania orzeczenie Starosty [...] z dnia [...].08.2003r. [...] w którym uchylona została decyzja z dnia [...].05.2000r. [...] o przyznaniu J. G. prawa do zasiłku przedemerytalnego od dnia [...].05.2000r. oraz równocześnie Starosta [...] odmówił uznania J. G. za osobę bezrobotną od dnia [...].05.2000r. i przyznania zasiłku przedemerytalnego od dnia [...].05.2000.
Powyższe decyzje zapadły na tle następującego stanu faktycznego.
J. G. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w J. w dniu [...].05.2000r. przedstawiając dokumenty potwierdzające 33 lata 7 miesięcy i 27 dni okresu uprawniającego do zasiłku, w tym 25 lat pracy w warunkach szczególnych. Nadto przedstawił także zaświadczenie Urzędu Miasta w J., (Nr [...] z dnia [...].05.2000r. z którego wynikało, że wspólnie z żoną M. są właścicielami gospodarstwa rolnego o powierzchni 1, 69 ha fizycznych co daje 1, 75 ha przeliczeniowych. Ponadto w trakcie rejestracji J. G. złożył oświadczenie o tym, że nie jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni przekraczającej 2 ha. W tak ustalonych okolicznościach Starosta [...] wydał w dniu [...].05.2000r. decyzję orzekającą o przyznaniu statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku przedemerytalnego (od [...].05.2000r.). W dniu [...].02. 2003r. do Urzędu Pracy w J. wpłynęła informacja wraz z postanowieniem Sadu Rejonowego w J. z dnia [...].04.1981r. ([...]) z którego wynika, że J. G. jest właścicielem nieruchomości rolnej o pow. 3.95 ha przeliczeniowego, stanowiącego spadek po zmarłym ojcu – J. G. s. A. Z tego powodu postanowieniem z dnia [...].07.2000r.
Starosta [...] powołując się na przepis art. 145 § 1 pkt 5 kpa wznowił postępowanie zakończone wyżej opisana decyzją z dnia [...].05. 2000 r. Na skutek postępowania wznowieniowego Starosta [...] w dniu [...].08.2003r. uchylił swoją decyzję z dnia [...].05.2000r. o przyznaniu J. G. zasiłku przedemerytalnego od dnia [...].05.2000r. oraz równocześnie orzekł o odmowie uznania skarżącego za osobę bezrobotną i przyznania mu zasiłku.
W uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji powołał się na okoliczności ustalone w postępowaniu wznowieniowym oraz przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jedn.Dz.U. z 2003r.Nr 58 poz. 514 ze zm.), który stanowi, że bezrobotnym jest osoba nie zatrudniona i nie wykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie lub służbie z tym (między innymi) zastrzeżeniem, że nie jest właścicielem lub posiadaczem (samoistnym lub zależnym), nieruchomości rolnej w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego, o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe, lub nie podlega ubezpieczeniu emerytalne - rentowemu z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczających 2 ha przeliczeniowe.
Fakt, że J. G. jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego wchodzącego w skład spadku po ojcu J. G. s. A., którego łączna powierzchnia wynosi 3,30 ha, a 3,95 ha przeliczeniowego, wyklucza go z kręgu osób bezrobotnych w rozumieniu ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
W odwołaniu wniesionym do Wojewody [...] J. G. zarzucił błędną wykładnię art. 28 ustawy z dnia 20 stycznia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jednolity Dz.U. z 1998r. Nr 7 poz. 25 ze zm.), a wskutek tego naruszenie prawa materialnego i niewłaściwie zastosowanie art. 37n ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (w/w). Skarżący J.G. wprawdzie nabył w drodze dziedziczenia gospodarstwo rolne po matce K. w % części oraz po ojcu J. G. w 1/3 części, lecz nie był nigdy jego użytkownikiem ani nie prowadził działalności rolniczej, nie figurował tez jako płatnik podatku rolnego. Okoliczność ta wg. twierdzeń odwołania przesądza o tym, że sam fakt dziedziczenia udziału w gospodarstwie rolnym, jak również fakt posiadania przez żonę skarżącego w ramach majątku odrębnego nieruchomości rolnej (1,76 ha przeliczeniowych) i prowadzenia na niej działalności rolniczej pozostaje bez wpływu na uprawnienia J. G. do zasiłku przedemerytalnego.
Na uzasadnienie swych twierdzeń skarżący powołał się na część rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego z dnia 27.05.1997r. (II UKN 145/97 OSNP 1998 /8/247), które wprawdzie odnosi się do kwestii zawieszenia wypłaty świadczeń z ubezpieczenia społecznego rolników (art. 28 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników), to mimo to należy odnieść się do uprawnień do zasiłku przedemerytalnego.
Teza wynikająca z powyższego rozstrzygnięcia wskazuje na to, że nabycie gospodarstwa rolnego w drodze dziedziczenia nie stanowi, bez prowadzenia działalności rolniczej podstawy do zawieszenia wypłaty świadczeń z ubezpieczenia społecznego.
Organ odwoławczy – Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji wydając opisaną na wstępie decyzje z dnia 6.10. 2003r. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] podtrzymał stanowisko organu pierwszej instancji. Ustosunkowując się do twierdzeń odwołania Wojewoda stwierdził, że w przepisach stanowiących podstawę prawną decyzji tj. art. 2 ust. 1 pkt 2 lit d ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ustawodawca nie wprowadził żadnych dodatkowych warunków precyzujących na gruncie tej ustawy pojęcie własności lub posiadania, a zatem bez znaczenia jest fakt, czy właściciel lub posiadacz nieruchomości rolnej faktycznie prowadzi działalność rolniczą czy opłaca podatek rolny, czy dane gospodarstwo jest własnością jednej czy większej ilości osób i czy jego właściciele gospodarstwo to użytkują osobiście czy tez swoje udziały oddają w dzierżawę. Skoro w przedmiotowej sprawie spadkobiercy nie dokonali zniesienia współwłasności, to przy ocenie należało wziąć pod uwagę całą powierzchnię nieruchomości rolnej.
W skardze wniesionej do Naczelnego Sadu Administracyjnego J. G. domagał się uchylenia decyzji Wojewody [...] jako niezgodnej z prawem, zarzucając tej decyzji naruszenie art. 28 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników w związku z art. 37 n ust. 1 art. 2 pkt 2 lit. e ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
W uzasadnieniu skargi J. G. domagał się oceny zaistniałego stanu faktycznego z punktu widzenia przytoczonego w odwołaniu rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego z dnia 27.05.1997r. II UKN 145/97.
Zdaniem skarżącego argumentacja zawarta w treści uzasadnienia tego wyroku - dołączonego w formie kserokopii publikacji w OSNP 1998/8/247, przesądza o trafności stanowiska zawartego w odwołaniu oraz w skardze.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał stanowisko zajęte w sprawie wnosząc o jej oddalenie. Oceny prawnej zaistniałej w niniejszej sprawie sytuacji należy dokonać z punktu widzenia przepisów kodeksu cywilnego - na co wskazuje treść wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14.07. 1998r. II S.A. 565/98 (Lex nr 41865) w którego uzasadnieniu dokonana została interpretacja art. 195 kc i następnych na użytek ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Mianowicie przy weryfikacji przesłanek nabycia statusu bezrobotnego należy brać pod uwagę powierzchnię całego gospodarstwa, niezależnie od wysokości udziału we współwłasności. Dopiero zniesienie współwłasności i uzyskanie na tej podstawie prawa własności do nieruchomości o powierzchni określonej w ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu zmienia stan faktyczny i podlega nowej ocenie przez organy zatrudnienia w aspekcie przepisu art.2 ust. 1 pkt 2 lit d ustawy.
Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Argumentacja skargi nie może odnieść zamierzonego skutku, gdyż pomija zasadniczą różnicę pomiędzy systemem zabezpieczenia społecznego związanego z ubezpieczeniami społecznymi, przewidzianymi na wypadek niemożności kontynuowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, działalności gospodarczej lub działalności rolniczej na wypadek upadku sił spowodowanego wiekiem lub chorobą z zabezpieczeniem, a przede wszystkim łagodzeniem trudnych warunków na rynku pracy, skutkujących bezrobociem.
Instytucje prawne przewidziane ustawa z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu należą do tej drugiej grupy zabezpieczenia społecznego, przewidzianego dla osób, które wprawdzie mogłyby kontynuować zatrudnienie, jednakże nie ma dla nich żądnej oferty pracy. Z tego powodu brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia kryteriów weryfikacji i przyznawania świadczeń przewidzianych systemem ubezpieczeń społecznych - a w rozpatrywanym przypadku ustawa z dnia 20 stycznia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (w/w) do oceny weryfikacji uprawnień przewidzianych na gruncie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
Powołane przez skarżącego orzeczenie Sadu Najwyższego zawiera stanowisko dotyczące interpretacji art. 28 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i dotyczy sytuacji w której uprawnienia do renty inwalidzkiej rolniczej (lub emerytury rolniczej), nie prowadząc działalności rolniczej, nabywają w drodze dziedziczenia gospodarstwo rolne na którym działalności rolniczej nadal nie podejmują. Powołany bowiem przepis art. 28 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników uzależnia zawieszenie wypłaty emerytury lub renty rolniczej od faktu podjęcia działalności rolniczej a także zakresu w jakim została podjęta.
Przepis ten oczywiście interpretować należy w kontekście art. 38 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, który stanowi, iż domniemywa się, że właściciel gruntów zaliczonych do użytków rolnych lub dzierżawca takich gruntów (...) prowadzi działalność rolniczą na tych gruntach. Jest to jednak domniemanie podlegające obaleniu w drodze odpowiedniego postępowania dowodowego. Z tego powodu utrwalona linia orzecznicza Sądu Najwyższego a także sądów powszechnych, nie łączy i nie może identyfikować skutków prawnych związanych z własnością lub posiadaniem gospodarstwa rolnego ze skutkami prawnymi związanymi z prowadzeniem rolniczej działalności gospodarczej. Sama definicja ustawowa "rolnika" odwołuje się do w pierwszej kolejności do faktu prowadzenia na własny rachunek działalności rolniczej przez osobę będącą posiadaczem (a niekoniecznie właścicielem) gospodarstwa rolnego (art. 6 pkt 1).
Z tego powodu słuszność powołanej przez skarżącego interpretacji art.28 ust. 1 ustawy o społecznym ubezpieczeniu rolników, w którym to przepisie ustawodawca użył określenia "prowadzenia działalności rolniczej" jako przesłanki zawieszenia wypłaty świadczeń, jest oczywista.
Natomiast przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. "d" ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu wyklucza z kręgu osób, którym może być przyznany status bezrobotnego, te osoby, które są właścicielami lub posiadaczami (samoistnymi lub zależnymi) nieruchomości rolnej, w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego - bez względu na inne okoliczności-jak np. prowadzenie działalności rolniczej.
Jedynym kryterium jest powierzchnia użytków - przekraczająca 2 ha przeliczeniowe. Nie może zatem być uznana za osobę bezrobotną w rozumieniu omawianej ustawy, ten kto będąc właścicielem lub posiadaczem nieruchomości rolnej o powierzchni powyżej 2 ha przeliczeniowych, nie podejmują się prowadzenia działalności rolniczej.
Nie jest też możliwe uwzględnienie zarzutu, iż skarżący jest jedynie współwłaścicielem nieruchomości rolnej. Zgodnie z przepisami art. 196 i 206 kodeksu cywilnego każdy współwłaściciel jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz korzystania z niej w takim zakresie jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy wspólnej przez pozostałych właścicieli. Nie jest zatem ograniczony do władania rzeczą wspólną tylko do swojej części.
Stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 14.07. 1998r. powołane w odpowiedzi na skargę - Sąd orzekając w niniejszej sprawie w pełni podziela.
Treść przepisu art. 2 ust. 1 pkt 12 lit. d zawiera sformułowanie własności nieruchomości rolnej w oderwaniu zarówno od prowadzenia działalności rolniczej jak i od elementu czerpania pożytków. Analiza treści tego przepisu prowadzi do konkluzji, iż przyznanie statusu osoby bezrobotnej J. G. od dnia [...].05.2000r. było w świetle ujawnionych nowych okoliczności mających miejsce w dacie wydania uchylonych orzeczeń było niezgodne z treścią obowiązujących wówczas przepisów -art. 2 ust. 1 pkt 2 lit d ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
Słusznie zatem organy przyjęły, iż w dacie wydania objętej postępowaniem wznowieniowym decyzji przyznającej J. G. prawo do zasiłku przedemerytalnego od [...].05.2006r., skarżący nie spełnił warunków do uznania go za bezrobotnego, dlatego nie spełnił podstawowej przesłanki warunkującej przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego określonego art. 37j ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w jej brzmieniu obowiązującym do dnia 31 stycznia 2001 r.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznając, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem oraz, że postępowanie administracyjne nie dostarcza podstaw do stwierdzenia uchybień mogących mieć wpływ na wynik postępowania, Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270), której zastosowanie w sprawie niniejszej wynika z treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr. 153 poz. 1271 z późn zm.).