Uzasadnienie
Decyzją z dnia [....] listopada 1998 r. Kierownik Urzędu Rejonowego w S. na podstawie art. 51 ust. l pkt ustawy z dnia 17 lipca 1994 r. Prawo budowlane rozpoznając sprawę S.K. dotyczącej prowadzenia robót budowlanych w sposób odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, udzielił pozwolenia na wznowienie wstrzymanych postanowieniem z 15 września 1997 r. robót budowlanych przy realizacji dobudowy do istniejącego budynku mieszkalnego na działce nr [....] w S. zobowiązując jednocześnie inwestora do:
- - wznowienia robót po uzyskaniu klauzuli prawomocności decyzji,
- - wykonania pełnego zakresu robót określonych w przedłożonej inwentaryzacji technicznej wraz z ocena stanu technicznego wykonanych elementów - w szczególności likwidację okapu wykonanego od strony działki B.B. i A.B. (w części dobudowywanej oraz istniejącej budynku mieszkalnego),
- - uzyskanie pozwolenia na użytkowanie w/w obiektu.
W uzasadnieniu organ podniósł, że inwestor w trakcie realizacji dobudowy do istniejącego budynku mieszkalnego odstąpił w sposób istotny od warunków pozwolenia na budowę wydanego dnia [....] 1996 r. oraz zatwierdzonego projektu budowlanego. Dlatego też postanowieniem z [....] 1997 r. wstrzymano roboty budowlane, a następnie decyzją z [....] 1997 r. nakazano przedłożenie inwentaryzacji technicznej wraz z oceną stanu technicznego realizowanej budowy. Ponieważ inwestor przedłożył wymagane dokumenty, orzeczono jak na wstępie.
Rozpoznając odwołania wniesione od tego rozstrzygnięcia przez A.B. i S.K. Wojewoda [....] na podstawie art. 138 § l pkt l kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy stwierdził, że oba odwołania nie zasługują na uwzględnienie, albowiem S.K. dokonał samowolnie odstępstw od warunków pozwolenia na budowę i stosownie do treści art. 51 ust. 2 Prawa budowlanego organ nadzoru budowlanego władny był nakazać wykonanie stosownych czynności w celu doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem.
Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w R. złożyli A.B. i B.B., zarzucając naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego poprzez niewykorzystanie możliwości, jakie daje ten przepis i nie nakazanie zaniechania dalszych robót lub rozbiórki części wznoszonego obiektu. W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że S.K. odstąpił od warunków budowy także w ten sposób, że zgodnie z projektem w starym budynku mieszkalnym miał pozostać tylko jeden otwór okienny, a są nadal 3 otwory, na co nie zezwala Prawo budowlane, albowiem budynek postawiony jest w granicy z ich nieruchomością.
Ponadto decyzja organu I instancji nie zawiera wzmianki o rozbiórce budynku gospodarczego (który zgodnie z projektem miał zostać zlikwidowany), "nie wiadomo co z odprowadzeniem wód opadowych" i z "bezprawnie istniejącym tarasem". Ponadto "niepoważny jest argument", aby S. K. uzyskał pozwolenie na użytkowanie przedmiotowego obiektu, albowiem go już zamieszkuje.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [....] wniósł o jej oddalenie podzielając w pełni stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Podniósł, że podnoszona przez małżonków B. kwestia otworów okiennych w dotychczasowym budynku mieszkalnym nie była przedmiotem postępowania administracyjnego, które dotyczyło jedynie części dobudowanej. Kolejność zaś podjętych w sprawie decyzji wynika wprost z przepisów prawa.
Postanowieniem z dnia 29 września 2000 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w R. uznał się niewłaściwym i przekazał sprawę Ośrodkowi Zamiejscowemu w K. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Przede wszystkim podnieść należy, że organy obu instancji rozstrzygnęły sprawę w oparciu o niewłaściwe przepisy Prawa budowlanego.
Jako podstawę swoich decyzji wskazały bowiem art. 51 ust. l pkt 2 tego Prawa (przy założeniu, że podany przez organ odwoławczy ustęp 12 powołanego przepisu jest oczywistą omyłką pisarską), który w stanie faktycznym sprawy mógł mieć zastosowanie jedynie odpowiednie, poprzez uregulowanie art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego.
Tryb postępowania określony art. 51 ust. 1-3 może zostać wdrożony jedynie w razie wcześniejszego wstrzymania prowadzenia robót budowlanych w rozumieniu art. 50 ust.l, a zatem w sytuacji, kiedy roboty te są w trakcie realizacji.
Tymczasem z przeprowadzonego postępowania w sprawie wynika (w szczególności z oświadczeń złożonych przez inwestora oraz A.B. - k. [....] akt postępowania organu I instancji), że prace mające na celu dobudowę części mieszkalnej do istniejącego budynku mieszkalnego były zakończone już w dacie wydawania przez Kierownika Urzędu Rejonowego w S. postanowienia o ich wstrzymaniu. Tym samym nie było podstaw do takiego rozstrzygnięcia w świetle art. 50 ust. l Prawa budowlanego. Wprawdzie postanowienie to, jak i będąca jego następstwem decyzja z dnia [....] 1997 r. nie są objęte osądem w niniejszej sprawie, jednak trudno nie ustosunkować się do prawidłowości ich wydania, albowiem konsekwencją tych rozstrzygnięć była decyzja organu I instancji z [....] 1998 r. i utrzymująca ją w mocy decyzja będąca obecnie przedmiotem skargi.
Reasumując zatem, skoro organ wszczął postępowanie już po zakończeniu robót przez S.K., to nie było podstaw do zastosowania wprost uregulowań zawartych w przepisie art. 51 ust. 1-3 ustawy Prawo budowlane, a jedynie odpowiednio poprzez art. 51 ust. 4, który odnosi się do takiego właśnie stanu faktycznego, jaki miał miejsce w sprawie. Naruszenia prawa w tym zakresie nie spostrzegł jednak organ II instancji utrzymując w mocy decyzję z [....] 1998 r.
Ponadto poważne zastrzeżenia budzi rzetelność przedłożonej przez inwestora oceny technicznej. Z akt wynika, że była ona składana trzykrotnie, a zawarte w niej wnioski nie są jednoznaczne, a w niektórych miejscach nawet sprzeczne. Mimo, że pierwsze złożone opracowanie zostało inwestorowi zwrócone celem uzupełnienia, między innymi o "zalecenie likwidacji okapu na całej szerokości rozbudowywanego budynku"(k..... akt organu I instancji), w kolejnych ocenach nie ma ustosunkowania się do tej kwestii, za wyjątkiem oczywistego stwierdzenia, że okap jest niezgody z warunkami technicznymi, co organy obu instancji pominęły milczeniem. Sprzeczne są także zalecenia co do tarasu, który - wedle pierwszej wersji "od strony granicy wschodniej należy zamknąć murem pełnym"(k......), zaś w trzeciej jedynie "zabezpieczyć balustradami"(k.......).
Z kolei w ocenie złożonej dnia [....] 1998 r. (drugiej w kolejności) jej autor proponuje, aby taras zadaszyć (stropodachem) ze spadem w kierunku działki inwestora, po czym będzie on spełniał wymogi obowiązujące w prawie budowlanym (k......). Na załączonym do tej oceny szkicu opisanym jako "sytuacja 1: 500", zaznaczono przy tym przedmiotowy taras opatrując go adnotacją "do likwidacji".
Ze złożonych opinii technicznych nie wiadomo zatem, jakie konkretnie czynności ma wykonać właściciel obiektu w celu doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem, zaś ścisłe i nie budzące najmniejszych wątpliwości określenie ich w tych ocenach było konieczne z uwagi na treść decyzji organu I instancji, która zobowiązywała inwestora "do wykonania pełnego zakresu robót określonych w przedłożonej inwentaryzacji technicznej". Tym samym oceny złożone do akt sprawy stały się integralną częścią tego rozstrzygnięcia. Skoro zaś wnioski zawarte w tych ocenach są niespójne i mało czytelne, to także decyzja nawiązująca wprost do nich musi być za taką uznana i ostać się nie może.
Nie zauważając okoliczności, o których mowa wyżej i rozbieżności w złożonych przez inwestora opiniach technicznych, organy obu instancji naruszyły obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego określony w art. 77 § l kpa, co miało bezpośredni i istotny wpływ na wynik sprawy.
Z tych też względów zaistniała konieczność uchylenia obu wadliwie wydanych decyzji, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § l pkt l c oraz art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § l ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.).
Orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania uzasadnia treść art. 200 § l ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Jeśli zaś chodzi o zarzut skargi dotyczący kwestii okien w starym budynku należącym do S.K., to istotnie nie była ona przedmiotem postępowania, zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji, ani też poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Dlatego też rozpoznając skargę Sąd nie był władny orzekać co do tej okoliczności, skoro nie była ona objęta rozstrzygnięciami obu organów.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji uwzględni poczynione wyżej uwagi i wyda stosowną decyzję na podstawie obowiązujących obecnie przepisów Prawa budowlanego. Jeżeli jej integralną częścią miałaby być ocena techniczna, będzie organ pamiętał, aby zawarte w niej wnioski w zakresie nałożonych na inwestora obowiązków były czytelne, jasne i nasuwały żadnych wątpliwości interpretacyjnych.