Uzasadnienie
Decyzją Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...].06.2000r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 pkt. 2 ustawy z 24.01.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997r., Nr 142, poz., 950 ze zm.) pozbawiono B. C. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZBOWiD w P. decyzją z dnia [...].04.1990r. z tytułu " utrwalania władzy ludowej" w okresie od [...].02.1946r. do [...].12.1947r. (łącznie l rok i 11 miesięcy). Ustalono bowiem, że B. C. w okresie zaliczonym jako działalność kombatancka służył w ORMO. Uznano, że uzyskał uprawnienia kombatanckie na mocy dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" i w oparciu o art. 25 ust. 2 pkt. 2 cytowanej ustawy pozbawiono go uprawnień kombatanckich.
Organ powołał się na stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w orzecznictwie, iż Kierownik Urzędu nie jest obowiązany do wyjaśniania, czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. l ust. 2, art. 2 i art. 4 cytowanej ustawy....
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy B. C. podaje, że służąc w ORMO walczył z UPA. Biorąc udział w wielu akcjach nadszarpnął swoje zdrowie. Pozbawienie go uprawnień kombatanckich uważa za wielką krzywdę i niesprawiedliwe osądzenie jego działalności, którą prowadził w jak najlepszej wierze dla dobra ojczyzny. Dodaje, że w trakcie okupacji wraz ze swoim ojcem ukrywał Żydów w lesie. Ojciec jego był bowiem gajowym i często zanosili ukrywającym się Żydom jedzenie. Do wniosku załącza oświadczenia osób, które mogą poświadczyć jego działalność, a to: F. W., J. L., K. K. Decyzją Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...].10.2000r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1, art. 127 § 3, art. 129 kpa oraz art. 25 ust. 2 pkt. 2 ustawy z 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 ze zm.) utrzymano w mocy decyzję własną z [...].06.2000r.
Organ powołał się na to, że jedyną podstawą otrzymania przez B. C. uprawnień kombatanckich było utrwalanie władzy ludowej w ramach służby w ORMO (zaświadczenie WUSW [...] z [...].04.1982r. potwierdzające, że B. C. [...].07.1944r. wstąpił w szeregi Milicji Pomocniczej a od [...].02.1946r. był członkiem ORMO i do [...].12.1947r. brał udział w walkach z reakcyjnym podziemiem). ORMO nie była służbą zmilitaryzowaną. Została powołana przez Ministra Bezpieczeństwa Publicznego na podstawie uchwały Rady Ministrów z 21.02.1946r. Jej utworzenie uzasadniano koniecznością wzmożenia walki z bandytyzmem, rabunkami i innego rodzaju przestępstwami oraz wzmocnienia porządku publicznego. Jakiekolwiek zatem zadania wykonywane w ORMO nie mogą być uznane jako działalność kombatancka. Poinformowano ponadto stronę, że w celu uzyskania uprawnień kombatanckich z tytułu udzielenia pomocy Żydom w czasie okupacji powinna wystąpić do kierownika urzędu z udokumentowanym wnioskiem rekomendowanym przez stowarzyszenie kombatanckie właściwe dla rodzaju działalności. Z powyższych względów Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych nie znalazł podstaw do uchylenia lub zmiany decyzji własnej z [...].06.2000r.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego B. C. wnosi o uchylenie decyzji i jej zmianę poprzez uznanie, że wnioskodawcy należą się uprawnienia kombatanckie. Podaje, że jako młody chłopak brał udział w walkach z bandami UPA należąc do Milicji Pomocniczej, narażając życie i zdrowie. Nie może zrozumieć dlaczego za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach z bandami UPA w służbach zmilitaryzowanych, a nie uznaje się za taką działalność walk z bandami UPA w innych formacjach.
Na terenach, na których mieszkał ([...], [...]) prowadzono walki z bandami UPA, co zostało opisane w książce Władysława Szelągowskiego "Wzburzony San", Warszawa 1973. Skarżący podaje, że często brał udział w akcjach rozpoznawczych, przy przenoszeniu ważnych meldunków. Dodaje, że za okupacji wraz ze swoim ojcem, który był gajowym ukrywali w lesie, w [...] Żydów. W pobliskim miasteczku [...] było getto żydowskie i tam się chronili zbiegli Żydzi. Działalność ta była połączona z wielkim ryzykiem. Uważa, że został pozbawiony uprawnień kombatanckich tylko z tego powodu, że służył w Milicji Pomocniczej i w ORMO i dlatego czuje się potraktowany niesprawiedliwie. Kiedy starał się o przyjęcie do ZBOWIDu nie ujawniano całej prawdy, a niektóre fakty przemilczano, dlatego też o niektórych faktach wcześniej nie mógł napisać.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosi o jej oddalenie podtrzymując argumenty, o których mowa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 3§ l ustawy z 30.08.2002r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.o.p.p.s.a) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sprawy, w których skargi zostały wniesione do NSA przed dniem 1.01.2004r. i postępowanie nie zostało zakończone (co ma miejsce w niniejszym przypadku) podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie powyższej ustawy (art. 97§ 1 ustawy z 30.08.2002r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.).
Sądowa kontrola nie wykazała naruszenia przepisów postępowania.
Jak wynika z akt b. ZBOWiDu B. C. starał się o przyjęcie do tej organizacji w latach 80-tych i nie został przyjęty (k. 20 akt administracyjnych, zawiadomienie o decyzji ZG ZBOWiD z [...].12.1982r., [...]). Nie przyznano mu uprawnień z tytułu udziału w walkach z reakcyjnym podziemiem, gdyż nie uznano za wiarygodne zaświadczenia KWMO w [...] z [...].04.1982r. (k. 19 akt administracyjnych). ZG ZBOWiD uznał za nieprawdopodobne, by 14-letniemu chłopcu (skarżący urodził się [...].1930r.) dano broń i wykorzystywano do walk przeciwko bandom UPA. Ponadto tereny te [...].07.1944r. nie były jeszcze wyzwolone. Jak wynika z zaświadczenia KWMO w R. ([...]) z [...].12.1981r. nazwisko B. C. nie figurowało w ewidencji byłych członków Pomocniczej Milicji Obywatelskiej i ORMO byłego województwa rzeszowskiego (k. 19 akt administracyjnych). Z akt b. ZBOWiDu wynika również, że ZG ZBOWiD podtrzymał swoje stanowisko w 1985r. (pismo [...] z [...].01.1985r., k. 28 akt administracyjnych) i w 1988r.
Pismem z 16.11.1988r. ([...]) ZG ZBOWiD zawiadomił o oddaleniu wniosku o wznowienie postępowania weryfikacyjnego, zmiany prawomocnej decyzji ZG ZBOWiD z [...].12.1982r. oraz przyznania członkostwa Związku i uprawnień kombatanckich ze względu na brak podstaw prawnych (k. 32 akt administracyjnych).
Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych zatem przyjął w oparciu o późniejsze dokumenty, iż skarżący jest osobą, o której mowa w art. 25 art. 2 pkt. 2 ustawy z 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz. U. z 1997r., nr 142, poz. 950 ze zm.) tj. że uzyskał uprawnienia kombatanckie na mocy dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944- 1956 w charakterze "uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" i wykonując dyspozycję zawartą w tym przepisie pozbawił B. C. uprawnień kombatanckich. ORMO nie była służbą zmilitaryzowaną, a zatem jakiekolwiek działania podejmowane w trakcie tej służby nie rodzą uprawnień kombatanckich (art. 1 ust. 2 pkt. 6 ustawy z 24.01.1991 r.). Działalność ta, która miała polegać na walkach z UPA była, o czym wcześniej mowa, kwestionowana przez ZBOWiD.
Skarżący podniósł również kwestię pomocy ukrywającym się w lesie zbiegłym z getta w [...] - Żydom. Art. 2 pkt. 3 ustawy o kombatantach (...) za działalność równorzędną z działalnością kombatancką uważa "dawanie schronienia osobom narodowości żydowskiej (...), za których ukrywanie w latach 1939- 1945 (...) groziła kara śmierci. Skarżący nie dawał schronienia Żydom, gdyż jako niepełnoletni nie mógł tego czynić (co najwyżej mógłby to robić jego ojciec). Jak sam pisze w skardze i pozostałych pismach Żydzi ukrywali się w lesie, a on tylko dowoził im jedzenie. Tego rodzaju pomoc nie jest uznawana za działalność kombatancką, o której wyżej mowa.
W tym stanie rzeczy należało orzec jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.o.p.p.s.a z 30.08.2002r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).