Uzasadnienie
IISA/Kr 2871/02
Decyzją z dnia [...] lutego 2002 r. Starosta Powiatowy we W. zatwierdził projekt budowlany i udzielił L. S. pozwolenia na rozbudowę budynku mieszkalnego na terenie obejmującym działkę nr 1 w K. W decyzji, na podstawie art. 36 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, określono warunek w postaci określenia terminu l roku od czasu ukończenia rozbudowy dla dokonania rozbiórki istniejącego drewnianego budynku mieszkalnego oznaczonego w części rysunkowej projektu zagospodarowania działki nr 2. W postępowaniu zakończonym opisaną decyzją nie brała udziału E. W. W dniu 26 marca 2002 r. E. W. złożyła wniosek o wznowienie opisanego wyżej postępowania wskazując, że jest właścicielką domu przeznaczonego do rozbiórki, a nie brała udziału w postępowaniu.
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2002 r. Starosta Powiatowy we W., na podstawie art. 145 § 1 pkt 4, art. 149 § 1 i 2 ł art. 150 § 1 kpa wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją z dnia 19 lutego 2002 r.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r. Starosta Powiatowy we W., na podstawie art. 149 § 3 kpa odmówił wznowienia postępowania podnosząc w uzasadnieniu, że E. W. nie jest stroną.
Powyższa decyzja została uchylona decyzją organu odwoławczego z dnia 18 czerwca 2002 r. Wojewoda, przekazując sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia wskazał, że ustalenie rzeczywistego istnienia podstawy wznowieniowej następuje w ramach merytorycznego rozpatrywania sprawy po wznowieniu. Stwierdzenie braku takiej podstawy prowadzi do wydania decyzji na podstawie art. 151 § 1 kpa, a nie na podstawie art. 149 § 1 kpa.
Decyzją z dnia [...] lipca 2002 r. znak [...] Starosta Powiatowy we W., na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 kpa odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] lutego 2002 r. z powodu braku podstaw z art. 145 § 1 kpa. W uzasadnieniu podał co następuje:
Do wniosku o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na rozbudowę budynku mieszkalnego L. S. dołączyła m.in. postanowienie Sądu Rejonowego o założeniu księgi wieczystej Kw. [...], w której wpisano ją jako właścicielkę działki nr 1, oraz projekt budowlany, w którym stary, drewniany budynek mieszkalny opisano jako przeznaczony do rozbiórki.
Do wniosku o wznowienie postępowania E. W. dołączyła kserokopię aktu własności ziemi z 1975 r., w którym stwierdzono nabycie własności działki nr 1 przez L. S., ale zapisano, iż budynki na tej działce stanowią wyłączną własność E. W.. L. S. przedłożyła jednak postanowienie Sądu Okręgowego w K. z dnia 6 marca 2000 r., którym apelacja E. W. od postanowienia Sądu Rejonowego we W. z dnia 30 czerwca 1999 r. o założeniu księgi wieczystej, została oddalona, oraz postanowienie Sądu Rejonowego we W. z dnia 10 czerwca 2002 r., w uzasadnieniu którego stwierdzono, iż budynki znajdujące się na działce nr 1 stanowią jej części składowe i nie mogą być przedmiotem odrębnej własności z mocy aktu własności ziemi. Skoro właścicielem nieruchomości, wraz z jej częściami składowymi / a więc i starym budynkiem mieszkalnym/ jest L. S., to stwierdzić należy, że E. W. nie posiada interesu prawnego w sprawie udzielonego L. S. pozwolenia na budowę.
W odwołaniu od tej decyzji E. W. podtrzymała twierdzenie o tym, że jest właścicielką starego domu, domagała się usunięcia z decyzji o pozwoleniu na rozbudowę nowego domu zapisu o rozbiórce. Podniosła, że córce L. S. nigdy budynków nie darowała i zawsze pozostawała w przekonaniu, że jest właścicielką budynków i placu pod nimi.
Decyzją z dnia 9 października 2002 r. znak [...] Wojewoda utrzymał decyzję organu I instancji w mocy.
W uzasadnieniu opisał przebieg postępowania"-, przytoczył ustalenia i oceny organu I instancji, po czym ustalił dodatkowo i stwierdził co następuje;
E. W. zamieszkuje wraz z synem w budynku mieszkalnym na działce nr 1 oznaczonym w projekcie zagospodarowania terenu nr 2 i przeznaczonym w decyzji o pozwoleniu na rozbudowę budynku nowego wydanej na rzecz córki E. W. - L. S. - do rozbiórki. Budynki wraz z gruntem stanowią jedną nieruchomość, stanowiąca własność L. S.. E. W., choć mieszka na tej działce, nie posiada przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa. Skoro więc podstawa wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 kpa nie zachodzi, to decyzja organu I instancji jest prawidłowa.
Sprawy majątkowe mogą być rozstrzygane wyłącznie przez sądy powszechne w drodze powództwa cywilnego.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego E. W. podała, że była właścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni 5,04 ha. W 1949 r. wybudowała budynki gospodarcze, a w 1953 r. budynek mieszkalny. Budynki te stanowiły część gospodarstwa rolnego, które prowadziła razem z synem. Jemu też gospodarstwo to przekazała. Podniosła, że nigdy nie przypuszczała, że nie jest właścicielką gruntu pod tymi budynkami, zwłaszcza że w akcie własności ziemi własność budynków została stwierdzona. Podała też, że w czerwcu 2002 r. złożyła w Sądzie Rejonowym wniosek o stwierdzenie zasiedzenia tej części gruntu, na dowód czego przedłożyła kserokopię zawiadomienia o rozprawie w sprawie I Ns [...] na dzień [...] września 2002 r.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi powtarzając motywy swego rozstrzygnięcia. Podkreślił, że wpis do księgi wieczystej potwierdzający własność działki nr 1 jest prawomocny, a postanowieniem Sądu Rejonowego Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia 10 czerwca 2002 r. oddalono wniosek E. W. o wpis ostrzeżenia do tej księgi. W świetle powyższego za jedynym prawnym właścicielem działki i jej części składowych jest L. S. W związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. ustaw: z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych i z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na podstawie art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny, na podstawie przepisów ustawy ostatnio wymienionej /w skrócie - ppsa/.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:
Kwestią rozstrzygającą w sprawie niniejszej jest to, czy skarżącej E. W. przysługują do przedmiotowej nieruchomość prawa mogące stanowić źródło interesu prawnego w rozumieniu art. 28 kpa.
Zważywszy na treść zgromadzonych w toku postępowania administracyjnego dokumentów, stwierdzić należy, że wyjaśnienie tej kwestii musiało wiązać się z dołożeniem szczególnej staranności ze strony organów. Staranność tę zaś winny były organy wykazać zwłaszcza w realizacji zasad postępowania administracyjnego nakazujących nie tylko kompletne wyjaśnienie sprawy, ale i informowanie stron o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków.
Prawdą jest, że wedle wpisu do księgi wieczystej właścicielką całej nieruchomości stanowiącej działkę nr 1, wraz z częściami składowymi, tj. wszystkimi budynkami, jest córka skarżącej L. S. Organom jednak znany był dokument stanowiący podstawę wpisu w postaci aktu własności ziemi z wpisanym w nim odrębnym prawem własności "starych" zabudowań. Jest oczywiste, że zapis ten, w świetle obowiązującej w prawie polskim zasady "superficies solo cedit", w sferze prawa własności skutku żadnego wywołać nie mógł. Równie oczywiste jest, że od wejściu w życie ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa /art. 63/, nie było możliwe wzruszenie omawianego aktu własności ziemi w nadzwyczajnym postępowaniu administracyjnym.
Zarówno jednak sama treść aktu, jak i też -jak się wydaje - brak sporu co do faktu długotrwałego, nieprzerwanego posiadania części nieruchomości przez E. W., winny były narzucić organom działania zmierzające do wskazania skarżącej drogi określonego postępowania przed sądem powszechnym. W tak szczególnej sytuacji wskazanie, że "sprawy majątkowe załatwiane są w sądzie powszechnym" nie stanowiło należytego wypełnienia obowiązku wynikającego z art. 9 kpa, zwłaszcza, że E. W. podejmowała już próbę potwierdzenia swych praw w sposób nie mogący zakończyć się powodzeniem /wpis ostrzeżenia do księgi wieczystej/.
W efekcie braku staranności organu w omawianym zakresie do uruchomienia postępowania sądowego, którego wynik mógł mieć decydujący wpływ na rozstrzygnięcie, doszło dopiero - jak to wynika ze skargi - w czerwcu 2002 r. Kwestia zależności zakresu uprawnień skarżącej w postępowaniu administracyjnym od ewentualnego rozstrzygnięcia sądu powszechnego w sprawie o stwierdzenie nabycia własności części działki nr 1 przez zasiedzenie, pozostaje nadal aktualna.
Wskazane naruszenie przepisów proceduralnych obliguje sąd do uchylenia decyzji organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c w zw. z art. 135 ppsa.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.