Uzasadnienie
Decyzją z dnia 14 listopada 2003 r sygn. akt [...], po rozpatrzeniu odwołania S. M. - Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] 2003 r znak [...], orzekającą o umorzeniu postępowania w przedmiocie rozgraniczenia położonej w [...] nieruchomości S. M. stanowiącej działkę [...] z nieruchomością własności S. i M. małż. P.stanowiącą działkę [...]. W podstawie prawnej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego powołano przepisy art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. Art. 29 ust.1 i 31 ust.4 ustawy z dnia 17 maja 1989 r Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. Nr 100 z 2000 r poz.1086 ze zm.) oraz art.2 i art. 17 ust.1 ustawy z 12 października 1994 r o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j.Dz.U. z 2001 r Nr 79, poz. 856 ze zm.) i § 1 pkt 6 lit.c Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 29 września 2003 r w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz.U. Nr 176, poz. 1713).
Uzasadniając swoją decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało następujące okoliczności faktyczne i motywy prawne rozstrzygnięcia.
S. M. w [...] 2003 r wniósł o rozgraniczenie jego nieruchomości obj. [...] położonej w [...], stanowiącej działkę [...] z objętą [...] nieruchomością stanowiącą działkę [...] własności S. i M. małż. P..
Burmistrz [...], decyzją z dnia [...] 2003 r znak: [...], z powołaniem się na przepis art.105 § 1 kpa umorzył postępowanie w sprawie rozgraniczenia powyższych nieruchomości. Za podstawę decyzji organ I instancji przyjął ustalenie, że w dniu [...] 2000 r przed geodetą prowadzącym rozgraniczenie tych samych nieruchomości zawarta została ugoda, mająca zgodnie z art.31 ust.4 ustawy z dnia [...] 1989 r Prawo geodezyjne i kartograficzne moc ugody sądowej.
W przekonaniu organu ponowne rozgraniczenie działek [...] i [...]jako już ostatecznie załatwione, byłoby bezprzedmiotowe, a co za tym idzie wszczęte postępowanie o rozgraniczenie podlegało umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 kpa.
W odwołaniu od tej decyzji S. M. zarzucał, że ugoda nie objęła całej linii granicy co wynika z jej treści.Podnosił, że nadto granica stała się sporna i wątpliwa a żądanie zmierza do oznaczenia granic przez określenie wszystkich punktów i linii granicznych.Wskazywał, że granica stała się sporna i wątpliwa w następstwie działań sąsiadów.
Rozpoznając odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w postępowaniu uzupełniającym dokonało dalszych ustaleń.
Stwierdzono, że [...] 2000 r S. P., M.P oraz K. D. złożyli wniosek o rozgraniczenie swoich nieruchomości,działki [...] obj. [...] stanowiącej współwłasność M. i S. małż. P. i K. D.z nieruchomościami stanowiącymi: - działkę [...] obj. [...] własności S. i S. B. oraz działkę Nr [...] stanowiącą własność S.M. obj. [...] działki Nr [...] obj. [...] stanowiącej współwłasności M i S. małż. P. z działkami nr [...] obj. [...] własność K. D. i ze wspomnianą już działką Nr [...] własności S.M.
W toku czynności przed upoważnionym geodetą w postępowaniu rozgraniczeniowym wszczętym postanowieniem Burmistrza [...] z dnia [...].2000 r znak [...] w dniu [...] 2000 r właściciele rozgraniczanych nieruchomości zawarli szereg ugod..
Jedną z nich M. i S. P oraz S. M ugodzili przebieg granicy pomiędzy nieruchomością stanowiącą wówczas działkę [...] własności małż. P., a nieruchomością stanowiącą wówczas działkę Nr [...] własność S. M. Według tej ugody przebieg granicy między tymi nieruchomościami wyznaczają punkty od 1 - 4. Inną z ugod ustalono przebieg granicy pomiędzy stanowiącą współwłasność małż. P. i K.D. działką [...], a działką [...] S. M. wyznaczony punktami granicznymi 6 do 11. Z protokołów wynika, że dla ustalonych punktów granicznych wykonano stabilizację.
Według wykazu zmian gruntowych znajdującego się w operacie rozgraniczeniowym działka Nr [...] zmieniła oznaczenie na [...] a działka [...] oznaczenie na [...] bez zmiany powierzchni. Natomiast m.in. działka [...] zmieniła oznaczenie na [...] i powierzchnię.
Odwołując się do operatu rozgraniczenia z [...] 2000 r organ odwoławczy przyjął ustalenie, że ugodą z [...] 2000 r objęło przebieg linii granicznej na całym odcinku granicy pomiędzy działką [...] ([...]) a działką [...] ([...]), podkreślając, że punkty graniczne 4 i 5 wskazują już dalszy przebieg granicy pomiędzy działką [...] a [...] własności K. D. Opierając się na powyższych ustaleniach organ odwoławczy przyjął, ze przebieg granic pomiędzy nieruchomościami stanowiącymi działki [...] i [...] został ustalony na całej ich długości ugodą zawartą przed geodetą sądowym, mającą na podstawie art.31 ust. 4 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne moc ugody sądowej.
Wskazując, że rozgraniczenie może być tylko dokonane pomiędzy sąsiadującymi nieruchomościami, a zatem S. M. nie mógł być stroną ugod zawieranych przez właścicieli innych sąsiadujących z sobą nieruchomości, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło stanowisko organu I instancji, że ponowne prowadzenie postępowania rozgraniczeniowego było bezprzedmiotowe, gdyż ugoda ustala granice pomiędzy działkę [...] i [...] w sposób ostateczny na całej długości.
Zdaniem organu odwoławczego ochrony naruszeń prawa własności może S. M. dochodzić w postępowaniu przed sądem powszechnym.
Skargę do Naczelnego Sadu administracyjnego na powyższą decyzję złożył S. M. z wnioskiem o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ja decyzją organu I instancji. Nie wskazując naruszonego przepisu prawa, skarżący poniósł, że domaga się rozgraniczenia pomiędzy jego działką [...] a działką [...] małż. P., na podstawie art. 153 kc, gdyż granica między tymi nieruchomościami stała się sporna i wątpliwa. Podnosił też, ze nie dotyczy jego wniosek rozgraniczenia z nieruchomościami K. D..W uzupełniającym skargę piśmie z dnia [...].2004 r, odnoszącym się do otrzymanej odpowiedzi na skargę, podtrzymał żądanie, wskazując, że posiada także działkę [...], a granice gruntów stały się sporne, gdyż małż. P. zmieniają ich przebieg.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe ustalenia i stanowisko prawne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:
Skargę wniesiono do Naczelnego Sądu Administracyjnego– Ośrodek Zamiejscowy, przed dniem 1 stycznia 2004.
Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn.zm.), sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Przepis art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. Nr 153 poz. 1270) stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej.Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz.U. Nr 153 poz. 1269), a stosownie do przepisu art.134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ustawa o p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontrola zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem prowadzi do konstatacji, że skarga jest uzasadniona.
Od dnia wejścia w życie przepisów kodeksu cywilnego, tj. od dnia 1 stycznia 1965, stosownie do przepisu art. XXXVIII ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r - Przepisy wprowadzające kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 94 z późn.zm.), materialnoprawną podstawę rozgraniczenia nieruchomości stanowi przepis art.153 kod. cywilnego, regulujący wyłączające się według ustalonej kolejności kryteria rozgraniczenia.
W myśl tego przepisu pierwszoplanowe kryterium rozgraniczenia nieruchomości stanowi stan sprawy.
Celem postępowania rozgraniczeniowego zgodnie z art.29 ust.1 i 2 ustawy jest ustalenie przebiegu granic nieruchomości przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów, przy czym rozgraniczeniu podlegają granice określonej nieruchomości z przyległą nieruchomością. Taka regulacja oznacza, że istotą sporu o rozgraniczenie jest spór o zasięg prawa własności sąsiadujących nieruchomości, obrazowany przez spór co do przebiegu granic, (por. St. Rudnicki, sąsiedztwo nieruchomości, Zakamycze 1998 r, str.80). Spór co do przebiegu granic nieruchomości zawiera w sobie spór co do elementów służących ustaleniu tego przebiegu w postaci usytuowania punktów granicznych, których położenie determinuje przebieg linii granicznych.
Zgodnie z art. 20 ust.3 organem właściwym do dokonania rozgraniczenia jest wójt (burmistrz, prezydent miasta), a w wypadkach wskazanych w ustawie - na dalszym etapie postępowania - sąd powszechny.
Przepis art. 30 ust..1 stanowi, że postępowanie o rozgraniczenie przeprowadza się z urzędu lub na wniosek strony, przy czym art.2 określa sytuacje, w której postępowanie organ wszczyna i przeprowadza z urzędu.
Zaskarżona decyzja, wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji, oparte są na stanowisku prawnym organów, polegającym na przekonaniu, że dokonane raz rozgraniczenie między tymi samymi nieruchomościami w drodze ugody (czy decyzji) stwarza stan prawny uniemożliwiający wszczęcie postępowania o rozgraniczenie i dokonanie na wniosek ponownego rozgraniczenia tych samych nieruchomości.
Powyższe stanowisko nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa.
Niezależnie bowiem w jakim trybie i formie nastąpiło rozgraniczenie; ugody (art. 31 ust. 4) zawartej w postępowaniu rozgraniczeniowym a mającej moc ugody sądowej, decyzji administracyjnej (art. 33 ust.1) czy w sądowym postępowaniu nieprocesowym (art. 33 ust.3 lub art.34 ust.3), czy też w postępowaniach cywilnoprawnych procesowych, o których mowa w art. 36 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, dokonane rozgraniczenie stwarza nowy stan prawny granicy sąsiadujących nieruchomości. Stan prawny stanowi pierwszoplanowane, ale jedno z kilku, kryterium rozgraniczenia (art. 153 k.c).
Jak to wyjaśnił Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 14.03.2002 IV CKN 809/00 (Lex Nr 55120), rozgraniczenie ze swej istoty polega na skonfrontowaniu aktualnego stanu faktycznego władania, z zasięgiem prawa własności opartym na tytule prawnym do władania.
Z tych względów żaden przepis prawa, a w szczególności przepis art.39 Prawo geodezyjne i kartograficzne, nie stoi na przeszkodzie wystąpieniu z wnioskiem o rozgraniczenie, nieruchomości już wcześniej rozgraniczonych
Z tych względów przepis art. 30 ust.1, 3 i 4 przewiduje, że wszczęcie postępowania o rozgraniczenie nieruchomości w przypadku złożenia wniosku o rozgraniczenie sąsiadujących nieruchomości następuje postanowieniem, oraz wyłącza dopuszczalność zażalenia (art.30 ust.4) na postanowienie o wszczęciu postępowania o rozgraniczenie nieruchomości.
Sama okoliczność ustalenia uprzednio stanu prawnego granicy, nie czyni bezprzedmiotowym kolejnego wniosku o rozgraniczenie, gdyż ustalenie stanu prawnego granicy w drodze ugody czy decyzji o rozgraniczeniu nie stwarza samo przez się stanu eliminującego powstanie w przyszłości sporów granicznych.
Oczywiście w sytuacji uprzedniego już rozgraniczenia (ugodą czy decyzją), w nowej sprawie ustalony w poprzedniej sprawie stan prawny granicy, stanowi pierwszoplanowe kryterium do oceny czy faktyczny stan władania uległ zmianie względem stanu prawnego wyznaczonego uprzednim rozgraniczeniem.
Skarżący nie cofnął wniosku z [...] 2003 r o rozgraniczenie swojej działki [...] z działką [...] własności małż. P., twierdząc, że mimo zawartej ugody granica stała się sporna, a jej przebieg sąsiedzi zmienili.
W tej sytuacji brak było przesłanek do umorzenia postępowania rozgraniczeniowego w oparciu o przepis art. 105 § 1 kpa, gdyż postępowanie o rozgraniczenie nie stało się bezprzedmiotowe. Stanowisko organów, w myśl którego ugoda zawarta w postępowaniu rozgraniczeniowym, czyni bezprzedmiotowym późniejsze żądanie rozgraniczenia tych samych nieruchomości narusza prawo materialne.
Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji na podstawie art.145 § 1 ust.1 pkt 1 lit.a i c w zw. z art.135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.) O zwrocie kosztów postępowania sądowego nie orzekano, wobec oświadczenia skarżącego złożonego na rozprawie, iż ich nie policza.
Wobec treści zaskarżonych decyzji nie zachodziły przesłanki do zastosowania przepisu art. 152 powołanej ustawy.