Uzasadnienie
Decyzją z dnia 1 października 2002 r ([...]) Wojewoda [...] utrzymał w mocy orzeczenie Starosty [...] dnia [...] sierpnia 2002r ([...]) o odmowie umorzenia z dniem [...].07. 2002 r. pożyczki w wysokości [...] zł udzielonej S. K. z Funduszu Pracy na podjęcie działalności gospodarczej.
W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że S. K. nie spełniła warunków zawartej w dniu [...].06. 2000 r. umowy pożyczki, gdyż nie wywiązał się z warunku terminowej spłaty zobowiązań.
W skardze na powyższą decyzję S. K. domagał się pozytywnego rozpatrzenia jego sprawy. Opóźnienie w spłacie spowodowane zostało,że firmy na rzecz których świadczył usługi w zakresie transportu dokonywały wpłat z dużym opóźnieniem, podczas gdy on sam musiał wywiązać się z zobowiązań wobec Urzędu Skarbowego, ZUS, oraz wynikających z zawartej umowy leasingu samochodu ciężarowego. Nadto skarżący podniósł kwestie związana z swoją sytuacją osobistą. Żona skarżącego nie może podjąć pracy gdyż zajmuje się niepełnosprawnym dzieckiem. Z tego też powodu zmuszona była przejść na wcześniejszą emeryturę.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł ojej oddalenie, gdyż utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji przez Wojewodę [...] będącego organem odwoławczym wynika ze stwierdzenia, że nie narusza ona prawa, a Urząd w postępowaniu wobec skarżącego wykazał należytą staranność.
Warunkiem umorzenia, zgodnie z przepisem art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r Nr 6 poz. 56 z późn. zm.) jest spełnienie warunków określonych w ustawie, a także w umowie. Właśnie w treści umowy należy upatrywać podstawy odmowy umorzenia. Zgodnie z powołanym przepisem, pożyczka może być umorzona gdy pożyczkobiorca będzie prowadził działalność przez 24 miesiące i spełni inne warunki określone w umowie, która w przypadku skarżącego - w § 12 pkt.1 lit.b tej umowy przewiduje, iż warunkiem umorzenia jest terminowość w dokonywaniu spłaty zobowiązań z tytułu pożyczki. Okoliczność opóźnienia wpłat należności przez firmy którym skarżący świadczył usługi nie zmienia faktu, że dokonanie wpłaty rat z tytułu pożyczki po ustalonym terminie stanowi naruszenie warunków umowy, a w konsekwencji wyklucza umorzenie pożyczki.
Wynikający z akt i wskazany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stan faktyczny jest bezsporny i przedstawia się następująco:
W dniu [...].06. 2000r została zawarta przez S. K i Starostę [...] reprezentowanego przez Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy w [...] umowa pożyczki nr [...] na kwotę [...] zł, której część stanowił plan spłaty.
S. K. wykorzystał pożyczkę w terminie, a także rozliczył się z jej wykorzystania. Następnie rozpoczął spłacanie pożyczki w ustalonych ratach, jednakże z drobnymi opóźnieniami.
W dniu [...]. 07.2002 r.wystąpił o umorzenie pożyczki. Organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...].08. 2002r. odmówił umorzenia, motywując swoje stanowisko tym że nastąpiły opóźnienia w spłacie rat.
Na marginesie należy nadmienić, iż ani z umowy, ani z treści decyzji jednoznacznie nie wynika, czy zawarta została także umowa poręczenia, z osobami których dane zostały spisane na karcie nr 24 akt administracyjnych.
Odwołanie od tej decyzji, zawiera zarzuty identyczne z przedstawionymi w skardze wniesionej do Sądu.
Wojewoda [...] jako organ odwoławczy utrzymał w mocy orzeczenie pierwszej instancji, wydając decyzję stanowiącą przedmiot rozpatrywanej skargi, oraz podaną na wstępie motywację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga jest zasadna z przyczyn uwzględnionych przez Sąd z urzędu. Stosownie do przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270), której zastosowanie w niniejszej sprawie wynika z treści art. 97 § 1 ustawy -Przepisy wprowadzające (z tej samej daty) - Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W związku z tym sąd administracyjny jest władny uwzględnić skargę także, ze względu na uchybienie nie przytoczone w skardze.
Organy zatrudnienia orzekające w sprawie ograniczyły postępowanie do zbadania i rozwiązania wyłącznie do przesłanek umorzenia pożyczki z Funduszu Pracy określonych w art. 18 ust. 4 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (w/w). Z przepisu tego wynika, że pożyczka z Funduszu Pracy udzielona osobie bezrobotnej na podjęcie działalności, może być umorzona na wniosek pożyczkobiorcy przez starostę do wysokości 50 % pod warunkiem prowadzenia działalności przez okres co najmniej 24 miesięcy, oraz po spełnieniu innych warunków określonych w umowie.
Niesporna jest okoliczność, że skarżący nie spełniła warunków umowy w zakresie dotyczącym terminowego uiszczenia rat. Niedopełnienie warunków umownych wyłącza możliwość umorzenia pożyczki do 50 % w trybie art. 18 ust. 4 ustawy o zatrudnieniu. W związku z tym przyczyny niespełnienia warunków, podane w skardze nie miały w sprawie istotnego znaczenia.
Rozważenia natomiast wymaga kwestia, czy w razie braku przesłanek do umorzenia pożyczki na zasadzie art. 18 ust. 4 ustawy o zatrudnieniu zachodzi konieczność zbadania okoliczności szczególnych określonych w art. 18 ust. 4 a pkt 5 i ust. 4 b tej ustawy.
Kwestia ta była przedmiotem szczególnych rozważań w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17.10.2001 r sygn. Akt SA/Rz 298/00 opublikowanym w ONSA 2003/1/15.
Naczelny Sąd Administracyjny, uwzględniając systematykę ustawy (argumentację a rubrica) oraz analizę zmian unormowań ustawy w tym zakresie stwierdził, iż organ zatrudnienia właściwy do umorzenia pożyczki z Funduszu Pracy, po stwierdzeniu, że pożyczkobiorca nie spełnia warunków do jej umorzenia wynikających z art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, powinien w tym samym postępowaniu zbadać czy za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne o jakich mowa w art. 18 ust. 4 a pkt 5 tej ustawy.
Ustępy 4 a i 4 b zostały wprowadzone do art. 18 ustawy o zatrudnieniu ustawą z dnia 16 lipca 1998 r o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 108 poz. 684). Przepis art. 18 ust. 4 a pkt 5 otrzymał następujące brzmienie: "Starosta może odroczyć termin spłaty, rozłożyć na raty albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć w części lub w całości pożyczkę, o której mowa w art. 1, jeżeli przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże, że za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne"
Zbliżone unormowanie było umieszczone w art. 18 ust. 8 pierwotnego tekstu ustawy o zatrudnieniu (Dz. U. z 1995 r Nr 1 poz. 1), który stanowił, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych trudną sytuacją materialną osoby, o której mowa w ust. 1 pkt 2, dyrektor wojewódzkiego urzędu pracy po zasięgnięciu stosownych opinii mógł na wniosek pożyczkobiorcy umorzyć spłatę pożyczki w całości lub w części. Ten przepis został wykreślony z ustawy na podstawie art. 1 pkt 14 lit b ustawy z dnia 6 grudnia 1996 r o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 147 poz. 687).
Według poprzedniego stanu prawnego nie było podstaw do łączenia uprawnień organu z ust.4 z uprawnieniami organu wymienionego w z ust. 8 art. 18, ponieważ sprawy te należały do właściwości rzeczowej różnych organów. Przepis art. 18 ust. 4, ust. 4 a i 4 b takiej odrębności nie wprowadza, a dodatkowo przemawia za tym fakt, iż przepisy ust. 4, 4 a, 4 b, stanowią część składową art. 18.
W rozpatrywanej sprawie organy orzekające nie badały przesłane szczegółach (choć skarżący złożył oświadczenie wskazujące na niemożność dokonania spłaty).
Nie ustalone też zostały żadne okoliczności uzasadniające umorzenie stosownie do ust. 4 b - po stronie poręczycieli o ile poręczenia takiego udzielono.
Zostały zatem naruszone art. 7 i 77 § 1 kpa. Naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy i w związku z tym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił decyzje obu instancji.
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ zbada i rozważy okoliczności, o jakich mowa w art. 18 ust 4a pkt 5 i 4 b ustawy o zatrudnieniu i po zasięgnięciu opinii Powiatowej Rady Zatrudnienia wyda stosowną decyzję - zgodnie z zasadami określonymi w art. 139 pkt 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r Promocja zatrudnienia i rynku pracy (Dz. U Nr 99 poz 1001).