Uzasadnienie
M. P. pismem z dnia 5 lipca 2020 r. zwrócił się do Dyrektora Aresztu Śledczego w K. o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej funkcjonowania tego aresztu śledczego.
Pismem nr [...] z dnia 23 lipca 2020 r. Dyrektor Aresztu Śledczego w K. udzielił odpowiedzi zgodnie z wnioskiem. W nagłówku pisma jako jego autora wskazano Zakład Karny w K.-N. H..
M. P. uznając, że Dyrektor Aresztu Śledczego w K. uchybił wymaganiom formalnym udostępnienia informacji publicznej (poprzez podanie, że podmiotem udostępniającym jest Zakład Karny w K.-N. H.), wniósł w dniu 5 sierpnia 2020 r. - powołując się na § 3 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 647) - do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w K. skargę na działanie Dyrektora Aresztu Śledczego w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Dyrektor Aresztu Śledczego w K. pismem nr [...] z dnia 18 sierpnia 2020 r. przesłał skarżącemu pisemną informację o sprostowaniu oczywistej pomyłki pisarskiej, wskazując na nieprawidłowe oznaczenie Zakładu Karnego w K.-N. H. i podając właściwe dane Aresztu Śledczego w K..
Następnie Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w K. pismem z dnia 3 września 2020 r., nr [...] stwierdził, że przeprowadzone czynności wyjaśniające pozwalają na wykluczenie zasadności sformułowanych zarzutów, co oznacza, że skarga z dnia 5 sierpnia 2020 r. jest bezzasadna. Organ podkreślił, że żądana informacja została udostępniona, a podanie nieprawidłowych danych w nagłówku pisma należy uznać za oczywistą omyłkę pisarską wynikającą z przeoczenia, która to omyłka została zresztą sprostowana.
M. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na "działanie" Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w K. przy rozpoznawaniu skargi z dnia 5 sierpnia 2020 r. poprzez uznanie w trybie przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych skargi za bezzasadną.
Powyższej czynności Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w K. skarżący zarzucił obrazę przepisu art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 2176), poprzez rozpoznanie skargi, a tym samym niezastosowanie się do dyspozycji ww. przepisu ustawy, przewidującej, że do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., póz. 2325 ze zm.), a wyłączającej tym samym właściwość procedowania przedmiotowych skarg w trybie powołanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r.
Skarżący domagał się: uznania, że Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej nie był uprawniony do rozpoznania skargi z dnia 5 sierpnia 2020 r. w trybie przewidzianym w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych, uchylenia decyzji Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w K. zawartej w piśmie nr [...] z dnia 3 września 2020 r. w przedmiocie uznania skargi M. P. z dnia 5 sierpnia 2020 r. za bezzasadną, jako wydanej przez organ nieuprawniony do rozpoznania skargi oraz zasądzenia kosztów postepowania.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w K. wniósł o odrzucenie skargi. Organ wskazał, że skarga z dnia 5 sierpnia 2020 r. została złożona przez M. P. na działanie Dyrektora Aresztu Śledczego w K. w związku z udostępnieniem na wniosek skarżącego informacji publicznej. W związku z faktem, że skarga pochodziła od osoby pozbawionej wolności oraz odnosiła się do działalności jednostki organizacyjnej Służby Więziennej, skargę rozpoznano w trybie przepisów powołanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (podkreślono przy tym, że sam skarżący na wstępie jako podstawę wniesionej skargi wskazał przepisy powołanego rozporządzenia).
W ocenie organu sprawa została prawidłowo rozpoznana w ramach posiadanych kompetencji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 2072), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Granice kognicji rzeczowej wojewódzkich sądów administracyjnych sprecyzowane zostały w przepisach art. 3 § 2 i 3 oraz art. 4 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - zwanej dalej "p.p.s.a."), jak również wynikają ze szczególnych przepisów zawartych w innych aktach prawnych.
Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (art. § 2a); w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3); a także rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej (art. 4).
Powyższe wyszczególnienie aktów i czynności jest wyczerpujące i stanowi katalog zamknięty, co oznacza, że skarga wniesiona w jakichkolwiek innych przypadkach działalności administracji publicznej, niż określone powyżej, nie podlega kontroli sądów administracyjnych i zostanie odrzucona w myśl art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Będące przedmiotem skargi "działanie" Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w K., polegające na rozpoznaniu skargi M. P. z dnia 5 sierpnia 2020 r. nie należy do żadnej kategorii wymienionych aktów i czynności administracyjnych podlegających kognicji sądów administracyjnych.
Stwierdzenie, że sprawa nie mieści się we właściwości sądu administracyjnego wyklucza możliwość rozpoznania sprawy merytorycznie. Sąd nie jest zatem władny dokonywać oceny, czy będące zaskarżenia działanie organu znajdowało umocowanie w obowiązujących przepisach prawa.
Mimo takiego stanu rzeczy Sąd dostrzega potrzebę wyjaśnienia, że faktycznie w myśl art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325). Wbrew jednak temu co zdaje się uważać skarżący, kontroli sądu nie podlegają wszelkie czynności powiązane z wystąpieniem o udzielenie informacji publicznej. Uruchomienie kontroli sądu ograniczone jest bowiem do przypadków o których mowa w zacytowanym wyżej art. 3 ust. 2 p.p.s.a., a ściślej mówiąc podlegają jej decyzje orzekające o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz o umorzeniu postępowania (art. 16 ww. ustawy), a także skargi na bezczynność w razie zaniechania organu udostępnienia żądanej informacji w zakreślonym ustawą terminie (art.
13) i nie wydania w tym czasie decyzji odmownej. Natomiast kwestie rozpoznawania skarg skazanych (osadzonych) na jednostkę organizacyjną Służby Więziennej regulują przepisy kodeksu karnego wykonawczego oraz wydane na podstawie tej ustawy powołane wyżej rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 647).
Mając na uwadze powyższe, wobec uznania, że skarga nie podlega właściwości sądów administracyjnych, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.