Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2002 r. znak [...], wydanym na podstawie art. 80 ust. 2 pkt l w związku z art. 83 ust. l oraz art. 50 ust. l pkt l i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. nr 89, poz. 414 z późn. zm.) oraz art. 123 kpa, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. nakazał T. J. wstrzymać prowadzenie robót budowlanych, w tym rozbiórkowych, związanych z modernizacja i przebudową budynku gospodarczo - garażowego położonego na działce nr [...] przy ul. K. w C.. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że w wyniku oględzin przeprowadzonych w dniu [...] czerwca 2002 r. na nieruchomości będącej własnością T. J. stwierdzono rozebranie elementów konstrukcyjnych więźby dachowej (dach jednospadowy) budynku gospodarczego znajdującego się na działce wymienionej w postanowieniu. Na wykonanie tych robót niezbędne było uzyskanie ze Starostwa Powiatowego w C. stosownego pozwolenia na budowę, zgodnie z art. 31 ust. l pkt. l Prawa budowlanego.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że rozebranie elementów konstrukcyjnych więźby dachowej budynku gospodarczego miało miejsce w 2000 r. W związku z tym postanowiono wstrzymać wszelkie roboty budowlane do czasu wydania stosownej decyzji. W uzasadnieniu określono również termin ważności postanowienia: dwa miesiące od dnia jego doręczenia.
Na powyższe postanowienie zażalenie złożyły M. M., H. M. i M. B., wnosząc o jego uchylenie w oparciu o art. 144 kpa w zw. z art. 138 § l kpa. Zarzuciły naruszenie przepisów art. 123 kpa w zw. z art. 104 kpa i art. 107 kpa przez określenie terminu ważności postanowienia w jego uzasadnieniu, podczas gdy powinien on być określony w sentencji. Z zażalenia wynikało jednocześnie, że skarżące uważały za właściwe i prawidłowe rozstrzygnięcie w zakresie nakazu wstrzymania robót budowlanych. Składające zażalenie zarzucały, że organ I instancji pominął fakt, iż T. J. nie tylko rozebrał elementy konstrukcyjne budynku, ale dokonał także samowolnej nadbudowy, na co wskazuje dokumentacja fotograficzna znajdująca się w aktach sprawy, a załączona do zażalenia z dnia [...] sierpnia 2000 r. W związku z tym organ I instancji powołując podstawę prawną nieprawidłowo określił charakter robót budowlanych. Kolejne zarzuty dotyczyły oględzin przeprowadzonych w trakcie postępowania administracyjnego, a mianowicie niewpuszczenia stron na teren nieruchomości, co uniemożliwiło im wzięcie udziału w tej czynności i w konsekwencji naruszyło ich uprawnienia wynikające z art. 28 kpa.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 7 października 2002 r. utrzymał powyższe postanowienie w mocy stwierdzając, iż organ I instancji uczynił zadość przepisom kpa i ustawy - Prawo budowlane. Zachowano uprawnienia procesowe wszystkim stronom postępowania, które miały zapewniony udział w każdej fazie postępowania, wymagającej ich udziału, a także możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz okoliczności faktycznych sprawy przed wydaniem decyzji przez organ I instancji. Organ ten dokonał trafnej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Z dowodów tych zaś wynika, iż roboty budowlane, których dotyczy zaskarżone postanowienie, nie zostały ostatecznie wykonane przed jego wydaniem, a zatem zachodzą przesłanki uzasadniające utrzymanie tego postanowienia w mocy.
Na wymienione powyżej postanowienie skargę do sądu administracyjnego wniosły H. M., S. Ż. i M. B.. Skarżące orzeczeniu temu zarzuciły:
- - rażące naruszenie zasady wymienionej w art. 10 § l kpa odnoszącej się do zapewnienia czynnego udziału stron w postępowaniu przez to, że przed wydaniem postanowienia Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. nie umożliwił stronom wypowiedzenia się co do zebranych materiałów oraz zgłoszonych żądań oraz przez uniemożliwienie stronom udziału w oględzinach przeprowadzonych w dniu [...] czerwca 2002 r. na posesji T. J.,
- - rażące naruszenie zasady wymienionej w art. 7 § l kpa w zw. z art. 77 kpa przez niewłaściwe przeprowadzenie dowodu z oględzin oraz niewłaściwą ocenę materiału dowodowego. Obok zarzutu niezapewnienia stronom udziału w oględzinach podniesiono, iż w protokole z tej czynności nie zostały zamieszczone ich wszystkie zastrzeżenia i uwagi oraz, że niedokładnie wyjaśniono stan faktyczny sprawy,
- - naruszenie zasady wymienionej w art. 6 kpa i 7 kpa w zw. z art. 28 kpa przez rozpatrywanie niniejszej sprawy mimo złożenia przez strony skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2002 r., w której strony podniosły istotne zastrzeżenia faktyczne i prawne w stosunku do wydanej decyzji,
- - naruszenie art. 107 § 3 kpa przez niewłaściwe sporządzenie uzasadnienia przez organy obu instancji,
- - naruszenie przepisu art. 50 prawa budowlanego przez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie może być przepis ten stosowany, przy całkowitym pominięciu faktu, że w maju 2000 r. inwestor dokonał samowolnej nadbudowy elementów ścian (w świetle art. 48 prawa budowlanego), a zatem organ nie powinien stosować tego przepisu,
- - naruszenie przepisu art. 3 ust. 2 prawa budowlanego przez bezpodstawne przyjęcie, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z budynkiem z pominięciem faktu samowolnego rozebrania istotnych elementów konstrukcyjnych budynku, przez co przestał on nim być.
W oparciu o te zarzuty skarżące wniosły o uchylenie postanowienia w całości, ewentualnie o stwierdzenie jego niezgodności z prawem.
W odpowiedzi na zarzuty zawarte w skardze Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał stanowisko zajęte w rozstrzygnięciu zaskarżonego postanowienia i podniesioną tam argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
zaskarżone postanowienie dotknięte jest wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § l pkt 3 kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten przewiduje nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Z mocy art. 126 kpa przepisy dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji odnoszą się także do postanowień.
Przedmiotem skargi H. M., M. B. i S. Ż. było postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 października 2002 r. nr [...]. Zostało ono wydane na skutek rozpatrzenia zażalenia wniesionego przez M. M., H. M., M. B. i S. Ż. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia [...] czerwca 2002 r. znak [...]. Jednakże zażalenie to było już wcześniej przedmiotem rozpoznania przez organ drugiej instancji. W dniu [...] września 2002 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał postanowienie utrzymujące w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. Fakt wydania dwóch postanowień w tej kwestii potwierdził na rozprawie uczestnik postępowania T. J.. Postanowienie organu drugiej instancji jest ostateczne z chwilą jego wydania.
Zatem w sytuacji, gdy organ administracyjny wydał ponownie postanowienie, chociaż sprawa została już uprzednio ostatecznie rozstrzygnięta wcześniejszym postanowieniem - późniejsze postanowienie jest nieważne. Nieważne jest zatem postanowienie, którego dotyczy skarga.
Wprawdzie skarżący nie podnieśli zarzutu nieważności zaskarżonego postanowienia, jednakże sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, o czym stanowi art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).
W przypadku stwierdzenia okoliczności powodującej nieważność zaskarżonego postanowienia, sąd zobowiązany jest stwierdzić jego nieważność. Wskazuje na to art. 145 § l pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), mający w niniejszej sprawie zastosowanie na podstawie art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.). W oparciu o wymienione przepisy, w zw. z art. 156 § l pkt. 3 kpa i art. 126 kpa należało więc orzec w pkt I sentencji wyroku.
W orzeczeniu uwzględniającym skargę sąd orzeka o zwrocie kosztów na rzecz skarżącego od organu, który wydał zaskarżony akt, o czym orzeczono na podstawie art. 55 ust. l ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74 poz. 368 z późn. zm.) w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.).