Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu zażalenia W. i Z. małż. S., postanowieniem z dnia 22 października 2002 znak; [...], utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] lipca 2002 r znak [...], którym zawieszono postępowanie o rozgraniczenie nieruchomości stanowiącej działkę [...] z nieruchomościami stanowiącymi działki [...] i [...] położonymi w [...]. W podstawie prawnej postanowienia Kolegium Odwoławczego, powołano przepisy art. 144 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa.
W uzasadnieniu swego postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało następujące okoliczności faktyczne i motywy prawne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia.
Wnioskiem z dnia [...] września 2001 r W. i Z. małż. S. powołując się na prawo własności nieruchomości stanowiącej działkę Nr [...] nabytą aktem notarialnym Rep. [...] zdziałanym w K. W. wystąpili o jej rozgraniczenie z działką Nr [...], położoną w [...] przy ul. [...].
Burmistrz Miasta i Gminy [...] postanowieniem z dnia [...].07.2002 r wszczął postępowanie rozgraniczeniowe pomiędzy nieruchomością stanowiącą działkę [...], własności W. i Z. małż. S. na podstawie w/w umowy notarialnej, a nieruchomościami: stanowiącymi działkę [...] własności M. S. oraz [...] własności Skarbu Państwa.
Kolejnym postanowieniem z dnia [...] lipca 2002 r znak: [...], z powołaniem na art. 97 § 1 pkt 4 i 98 § 1 kpa Burmistrz Miasta i Gminy w [...] z urzędu zawiesił postępowanie rozgraniczeniowe między tymi nieruchomościami. Za podstawę rozstrzygnięcia przyjął organ I instancji ustalenie, że Prokurator Rejonowy w [...] pismem z dnia [...] maja 2002 r (z daty wpływu [...].06.02) zawiadomił o wyłączeniu do odrębnego postępowania materiałów w sprawie posłużenia się przez C. P.- zbywcę działki [...] w drodze umowy darowizny małż. W. i Z. S. z dnia [...] sierpnia 2001 Nr rep. [...], fałszywym aktem własności ziemi opatrzonym datą [...].04.1978 r.
Zdaniem Burmistrza posłużenie się zbywcy nieruchomości "dokumentem z dnia [...].08.2001" oraz pismo z Prokuratury znak [...] (zawiadamiające o umorzeniu śledztwa o sfałszowanie awz na działkę [...] wobec przedawnienia karalności) "może mieć istotny wpływ na dalszy przebieg sprawy".
W zażaleniu na to postanowienie W. i Z. małż. S. podnosili, że postępowanie prowadzone przez Prokuraturę dotyczy nie ich lecz zbywcy C. P., oraz powoływali się na założenie postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] czerwca 2002 r księgi wieczystej Nr [...] dla nabytej nieruchomości, w której wykazani zostali jako jej właściciele.
Rozpatrując zażalenie Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż postanowienie oparto z powołaniem na wzajemnie sprzeczne podstawy. Wskazując, że przepis art. 98 kpa nie miał zastosowania, gdyż nie było wniosku stron w przedmiocie zawieszenia postępowania, zarazem organ odwoławczy zajął stanowisko, że zachodziła przesłanka zawieszenia postępowania oparta na przepisie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, wskazanym w podstawie zaskarżonego postanowienia.
Kolegium Odwoławcze uzasadniając swoje rozstrzygnięcie przytoczyło treść uzasadnienia Postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] czerwca 2002 r Nr [...] w przedmiocie założenia księgi wieczystej, wskazało że Sąd ten ustalił, iż zbywająca umową darowizny działkę [...] C. P., powoływała się na akt własności ziemi z dnia [...] kwietnia 1978 r Nr [...].
Opisując treść pism pochodzących od Prokuratury Rejonowej w [...] wskazano, że według pisma z dnia [...].05.2002 Ds. [...], wyłączono naprzód do odrębnego postępowania materiały dotyczące posłużenia się faktycznym aktem własności ziemi opatrzonym właśnie datą [...].04.1978 r, oraz że pismem z dnia [...].08.2002 (już po zawieszeniu postępowania)zawiadomiono, że sprawę posłużenia się przez C. P. fałszywym aktem własności ziemi połączono ze sprawą podrobienia a.w.z. (Ds. [...]).
Zdaniem Kolegium, skoro w sprawie legalności tego istotnego dokumentu prowadzi się "postępowanie przygotowawcze", to do czasu jego zakończenia należało zawiesić. postępowanie w trybie art. 97 § 1 pkt 4 kpa do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Prokuratora, podkreślając, że legitymowanym do żądania rozgraniczenia jest właściciel nieruchomości.
Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie na powyższe postanowienia wnieśli W. i Z. małż. S.. Nie wskazując naruszonego przepisu prawa, skarżący podnieśli nierzetelność ustaleń i brak obiektywizmu. Zarzucano, że postępowanie o rozgraniczenie wszczęto i zawieszono znając treść pisma Prokuratury z [...] maja 2002r, które "zezwalało" na założenie księgi wieczystej.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Podtrzymując dotychczasowe stanowisko Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że "w niniejszej sprawie rozgraniczeniowej istotne znaczenie ma fakt bezspornego ustalenia właścicieli nieruchomości", których granice mają być wytyczone.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:
Skargę wniesiono do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie przed ta datą nie zostało zakończone. Zgodnie zatem z przepisem art. 97§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.), sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Stosownie do przepisu art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - dalej ustawa o p.s.a. - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowi, że powyższa kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W sprawowaniu tej kontroli, Sąd - zgodnie z art. 134 ustawy o p.s.a. - rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonana na tej płaszczyźnie kontrola zaskarżonego postanowienia prowadzi do wniosku, że skarga jest uzasadniona.
Jako podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia przyjęto przepis art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Przepis ten stanowi, że organ administracji publicznej zawiesza (a więc jest do tego zobowiązany) postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W świetle powyższej redakcji przesłanki zawieszenia postępowania na tej podstawie ujęte są w koniunkcji, gdyż rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego uzależnia (warunkuje) rozpatrzenie określonej sprawy administracyjnej i wydanie w niej decyzji. Przez pojęcie "zagadnienia wstępnego" rozumieć należy zatem sytuację, w której rozstrzygnięcie sprawy i wydanie decyzji wymaga rozstrzygnięcia przez inny organ lub sąd kwestii prawnej a więc stwierdzenia w drodze decyzji lub orzeczenia sądu, określonego i pewnego stanu prawnego lub stworzenia pewnej sytuacji prawnej, bez której nie jest możliwe rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji w innym postępowaniu, które z tej przyczyny ma ulec zawieszeniu.
Taka sytuacja w sprawie nie zachodziła.
Przede wszystkim, zawieszono postępowanie o rozgraniczenie, z uwagi na toczące się postępowanie przygotowawcze co do faktu posłużenia się przez zbywcę nieruchomości na rzecz skarżących fałszywym aktem własności ziemi. Ewentualny wynik takiego postępowania karnego, rozstrzygał by tylko o fakcie sfałszowania dokumentu i o czynie przestępczym określonej osoby. Wynik takiego postępowania wchodzi zatem tylko w sferę okoliczności faktycznych, których stwierdzenie może stanowić w postępowaniu administracyjnym podstawę wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 kpa). W sferze praw i obowiązków prawa cywilnego ustalenie takiego faktu może być ewentualną podstawą uchylenia się od skutków złożonych oświadczeń woli.
Toczące się w powyższym przedmiocie postępowanie uznały organy błędnie za równoważne z toczącym się przed Sądem (bo tylko ten organ jest w tym zakresie właściwy) postępowaniem o ustalenie właściciela działki [...], jako legitymowanego do żądania wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego.
Słuszne jest stanowisko organów, że legitymowanym do żądania rozgraniczenia nieruchomości, z nieruchomościami sąsiednimi jest ich właściciel. Znajduje ono oparcie w przepisach art. § 152 i 153 kod. cywilnego w zw. z art. 29 ust 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz. U. Nr 100, poz. 1086).
Jednakże podejmując zaskarżone postanowienie pominięto, że na podstawie Postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] czerwca 2002 (sygn. [...]), którego prawomocność nie jest kwestionowana, założono dla działki [...] w [...] Księgą Wieczystą Nr [...], w której jako właścicieli tej nieruchomości wpisano W. i Z. małż. S.. Podstawę wpisu stanowiła czynność prawna w postaci umowy notarialnej darowizny z dn. [...].08.2001 Nr [...].
Zgodnie z przepisem art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r o księgach wieczystych i hipotece (tj. z 2001 r Nr 124, poz. 1361 z późn. zm.), domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Domniemanie zgodności prawa wpisanego w księgę wieczystą z rzeczywistym stanem prawnym jest wzruszalne. Jednakże do czasu obalenia tego domniemania prawomocnym orzeczeniem sądu w procesie o uzgodnienie stanu prawnego księgi z rzeczywistym stanem prawnym lub w innym postępowaniu cywilnoprawnym, dokument stwierdzający wpis prawa własności działki [...] na skarżących, stanowi dla organów rozgraniczeniowych dokument urzędowy w rozumieniu art. 75 § 1 kpa, wiążący w postępowaniu administracyjnym.
Sama okoliczność, że toczy się postępowanie przygotowawcze, czy postępowanie karnosądowe w przedmiocie ustalenia okoliczności, która dopiero mogłaby stanowić w ewentualnym postępowaniu przed sądem cywilnym (a nie przed organami ścigania) przesłankę, do obalenia domniemania zgodności wpisu prawa własności skarżących z rzeczywistym stanem prawnym względem działki [...], nie stanowiła zatem zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa obligującego właściwy dla wszczęcia i prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego organ, do zawieszenia tego postępowania rozgraniczeniowego. Na marginesie rozstrzygnięcia należy zauważyć, że o zawieszeniu postępowania nie powiadomiono właściciela działki [...] - Skarbu Państwa.
Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Zawieszenie postępowania skutkuje bezczynność, spoczywanie postępowania. Mając na uwadze przepis art. 152 powołanej ustawy, orzeczono że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane, co oznacza obowiązek podjęcia czynności w postępowaniu administracyjnym, także przed uprawomocnieniem się niniejszego wyroku. Zgodnie ze zd. II art. 152 orzeczenie pkt II wyroku rozstrzygnięcie traci moc z chwilą jego uprawomocnienia się.
Orzeczenie w przedmiocie zwrotu na rzecz skarżących udokumentowanych poniesionych kosztów postępowania sądowo- administracyjnego oparto na przepisie art. 200 powołanej ustawy.