Uzasadnienie
IISA/Kr 3143/02
Decyzją z dnia [...].08.2002r, wydaną na podstawie art. 11 pkt l, art.27 a ust. l, art.43 ust.l ustawy o pomocy społecznej z dnia 29 listopada 1990r (tekst jednolity Dz.U. z 1998r Nr 64 oiz.414 z późn.zm. oraz art.104 kpa, Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. odmówił J.G. przyznania pomocy finansowej w postaci renty socjalnej.
W uzasadnieniu decyzji podał, że zgodnie z art.27 a ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej renta socjalna przysługuje m.in. osobie pełnoletniej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu inwalidztwa powstałego przed ukończeniem 18 roku życia.
J.G. jest co prawda osobą pełnoletnią, całkowicie niezdolną do pracy, lecz zgodnie z orzeczeniem Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia w O., została zaliczona do I grupy inwalidzkiej w dniu [...].08.1992r, czyli wtedy, kiedy miała 54 lata. Zgodnie z oświadczeniem J.G., nie posiada ona wcześniejszych orzeczeń o zaliczeniu jej do jednej z grup inwalidów, które mogłoby potwierdzić, że jej inwalidztwo powstało przed ukończeniem 18 roku życia.
W odwołaniu od tej decyzji J.G. podniosła, że w cytowanym przez organ orzeczeniu podano, że inwalidztwo istniało przed 1.04.1992r. Zarzuciła, że organ nie ustalił, od jakiej daty istniało inwalidztwo. Dlatego decyzja jest przedwczesna, gdyż brak orzeczenia w zakresie ustalenia daty inwalidztwa nie został uzupełniony.
Decyzją z dnia [...] października 2002r znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., na podstawie art. 138 § l pkt l kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji wskazało, że zgodnie z orzeczeniem Obwodowej Komisji Lekarskiej do Sprawa Inwalidztwa i Zatrudnienia z dnia [...]1992r inwalidztwo odwołującej się istniało przed 1.04.1992r. Jest to inwalidztwo spowodowane stanem narządu wzroku. Oznacza to, że inwalidztwo powstało przed 55 rokiem życia J.G.
Kolegium podniosło, że w aktach znajduje się podpisana przez odwołującą się notatka, z której wynika, że pierwszy raz przed komisją lekarską J.G. stawała w 1992r. Dlatego też uznano, że J.G. nie posiada wcześniejszych orzeczeń lekarskich potwierdzających jej inwalidztwo.
Wyjaśniło również, że podstawą przyznania pomocy finansowej w postaci renty socjalnej są obowiązujące dokumenty składane przez wnioskodawcę, a przyznanie renty socjalnej następuje w sposób ściśle określony w przepisach prawa. Kolegium stwierdziło również, że organ I instancji winien rozważyć możliwość udzielenia skarżącej innej pomocy, np. zasiłku stałego wyrównawczego.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na tę decyzję J.G. wniosła o jej uchylenie, podnosząc, że jej inwalidztwo powstało przed ukończeniem 18 roku życia, że odwoływała się od orzeczenia Obwodowej Komisji Lekarskiej, a organy nie zbadały jej dokumentacji medycznej i nie przesłuchały świadków.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Sąd zważył, co następuje
Zgodnie z przepisem art.97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dlatego też właściwym do rozpoznania skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie.
Zgodnie z treścią art.3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi / art. 134 ustawy/.
W myśl przepisu art.27 a ust. l ustawy o pomocy społecznej w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji renta socjalna przysługuje osobie pełnoletniej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu inwalidztwa powstałego przed ukończeniem 18 roku życia, niezależnie od dochodu, z zastrzeżeniem ust. 4a i 5.
Stosownie do przepisu art.36 ustawy do postępowania w sprawie świadczeń pomocy społecznej, z wyjątkiem przyznawanych na podstawie umów, o których mowa w art. 24 ust. 2 i art. 33c ust. 3, mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego ze zmianami wynikającymi z niniejszej ustawy. Zwrot "mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego ze zmianami wynikającymi z niniejszej ustawy" oznacza, że przepisy k.p.a. stosuje się w sposób bezpośredni, a odstępstwa od ogólnych rozwiązań zawiera ustawa o pomocy społecznej.
Zauważyć należy, że podstawą ustaleń organu była notatka sporządzona w dniu 30.07.2002r - k.[...] akt administracyjnych.
Po pierwsze, w notatce podano, że J.G. w dniu 17.07.2002r złożyła wniosek w sprawie wydania ponownego orzeczenia o niepełnosprawności. W związku z tym stwierdzić należy, że organ winien zawiesić postępowanie na podstawie art.97 § l pkt 4 kpa.
Stosownie do tego przepisu organ zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zagadnienie wstępne w rozumieniu przepisu art. 97 § l pkt 4 kpa to okoliczność warunkująca (bądź jeden z warunków) rozstrzygnięcie merytoryczne w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, przy czym ocena tego zagadnienia należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ wydanie decyzji w danej sprawie jest przedwczesne.
Po drugie, podstawą sporządzenia notatki przez pracownika organu administracyjnego jest art. 72 k.p.a., który stanowi, że czynności organu administracyjnego, z których nie sporządza się protokołu, a które mają znaczenie dla sprawy lub toku postępowania, utrwala się w aktach w formie adnotacji podpisanej przez pracownika, który dokonał czynności. Zgodnie z art. 67 § l k.p.a. organ administracyjny sporządza protokół z każdej czynności postępowania, mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, chyba że czynność została w inny sposób utrwalona na piśmie.
Zatem, skoro wypowiedź skarżącej była istotna dla rozstrzygnięcia, to należało utrwalić jaw formie protokołu. Niedopuszczalne było utrwalenie jej w formie adnotacji podpisanej przez pracownika organu, gdyż w takiej formie mogą być utrwalone czynności, które mają znaczenie dla sprawy lub toku postępowania, nie zaś czynności postępowania, mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Przepisy k.p.a. o protokołach mają zastosowanie w postępowaniu w sprawie świadczeń z pomocy społecznej. Ustawa ta nie zawiera odmiennych przepisów regulujących przesłuchanie strony lub utrwalanie czynności procesowych w formie protokołów. Wprowadza ona jedynie w zakresie postępowania dowodowego szczególny dowód, jakim jest wywiad środowiskowy.
Z kolei, zgodnie z przepisem art.43 ust.6 ustawy świadczenia pieniężne pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją.
Stosownie do delegacji ustawowej zawartej w ustępie 6a tego przepisu wydane zostało rozporządzenie określające rodzaje dokumentów wymaganych do przyznania renty socjalnej.
Rozporządzeniem tym jest rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 września 2001 r. w sprawie wywiadu środowiskowego (rodzinnego) oraz rodzajów dokumentów wymaganych do przyznania renty socjalnej. W myśl przepisu § 10 rozporządzenia do przyznania renty socjalnej, o której mowa w art. 27a ustawy, wymagane są następujące dokumenty:
- 1) dowód osobisty,
- 2) decyzja organu rentowego przyznającego rentę lub emeryturę z ubezpieczenia społecznego albo orzeczenie komisji do spraw inwalidztwa i zatrudnienia wydane przed dniem l września 1997 r. lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, wydane przez zespół do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności,
- 3) zaświadczenie gimnazjum, szkoły ponadgimnazjalnej, szkoły ponadpodstawowej, szkoły wyższej lub jednostki prowadzącej studia doktoranckie stwierdzające, że osoba ubiegająca się o rentę socjalną w okresie powstania inwalidztwa powodującego całkowitą niezdolność do pracy uczęszczała do jednej z tych szkół albo była uczestnikiem studiów doktoranckich lub odbywała aspiranturę naukową,
- 4) oświadczenie osoby ubiegającej się o rentę socjalną, że nie jest uprawniona do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem renty rodzinnej,
- 5) oświadczenie osoby ubiegającej się o rentę socjalną, że nie otrzymuje wynagrodzenia z tytułu pracy i nie prowadzi działalności gospodarczej, albo zaświadczenie, o którym mowa w § 7 pkt 4 i 5, oraz oświadczenie, o którym mowa w § 7 pkt 13.
W przedłożonych aktach administracyjnych znajduje się jedynie wniosek skarżącej o przyznanie renty socjalnej i kserokopia wypisu z orzeczenia komisji lekarskiej z dnia [...].08.1992r. Organy nie ustaliły nawet, czy orzeczenie to jest ostateczne.
W aktach brak jest również dowodu, by skarżąca była wzywana o uzupełnienie dokumentów wymaganych przy wniosku o przyznanie renty socjalnej.
Organ pomocy społecznej, mając na uwadze art. 43 ust. 6 ustawy z 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej powinien określić zakres dokumentacji wymagającej ewentualnie uzupełnienia, wzywając stronę do jej przekazania. Zaniechanie tego obowiązku narusza naczelną zasadę postępowania wyrażoną w art.9 kpa, stanowiącym, iż organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
Zważywszy, że organ wydający znajdujące się w aktach orzeczenie lekarskie już nie istnieje, tym bardziej skarżąca winna być szczegółowo poinformowana, jakie dokumenty winna złożyć.
Stosownie do treści art. 145 § l pkt a i c ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Dlatego też, na podstawie powołanego wcześniej przepisu i art. 135 ustawy orzeczono jak w punkcie I wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.200 ustawy.