Uzasadnienie
IISA/Kr 3213/01
Decyzją z dnia 7.08.2001 r, wydaną na podstawie art. 4 ust. l, art.33 p ust. l pkt 2,3,5,8 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r o pomocy społecznej(tekst jednolity DZ.U. z 1998r Nr 64 poz.414 z późn.zm.), par.5, 7 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 września 2000r (Dz.U. z 2000r Nr 81 poz.906) oraz art. 104 kpa Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. odmówił P.U. miesięcznej pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki.
W uzasadnieniu decyzji podał, że wnioskodawca na mocy postanowienia sądu przebywał w rodzinie zastępczej u Z.K. i E.K. Zgodnie z przepisem art.33 p ust.3 cytowanej ustawy o pomocy społecznej, osobie, która osiągnęła pełnoletniość w rodzinie zastępczej, jeżeli kontynuuje ona naukę w gimnazjum, szkole ponadpodstawowej, szkole ponadgimnazjalnej lub w szkole wyższej przysługuje pomoc pieniężna na kontynuowanie nauki. W myśl § 5 ust.2 cytowanego rozporządzenia pomoc pieniężna na kontynuowanie nauki przysługuje osobie usamodzielnianej, której rodzice osiągaj ą dochód nie przekraczający 200% dochodu określonego zgodnie z art. 4 ust. l ustawy, a ponadto gdy osoba usamodzielniana zamieszkuje z rodziną, która na podstawie przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego może być zobowiązana do dostarczania środków utrzymania, i dochód tej rodziny nie przekracza 200% dochodu określonego zgodnie z art. 4 ust. l ustawy.
Organ ustalił, że wnioskodawca kontynuuje naukę w liceum ogólnokształcącym w K. Zamieszkuje z rodziną, która nie może być zobowiązana do dostarczania środków utrzymania. Dochód własny P.U. wynosi [....] zł i nie przekracza 200 % dochodu obliczonego jak dla osoby samotnie gospodarującej, określonego w art.4 ust. l ustawy o pomocy społecznej, tj. kwoty 894 zł. Dochód Z.U., ojca wnioskodawcy, wynosi [....] zł (po odliczeniu 200 zł alimentów na rzecz wnioskodawcy) i przekracza 200 % dochodu określonego w art.4 ust. l ustawy o pomocy społecznej. Tym samym wnioskodawca nie spełnia warunków określonych w par.5 cytowanego rozporządzenia z dnia 14 września 2000r.
W odwołaniu od tej decyzji P.U. zarzucił, że jego ojciec Z.U. nie utrzymuje z nim żadnych kontaktów i poza zasądzonymi alimentami nie przyczynia się do zaspokajania jego potrzeb. Wnioskodawca jest w klasie maturalnej i jego dochody nie wystarczają na kontynuowanie nauki.
Decyzją z dnia 19 września 2001 r znak:......, po rozpatrzeniu odwołania P.U., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., na podstawie art. 138 par.l pkt l kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji wskazało, że organ I instancji dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych i na ich podstawie zastosował adekwatne przepisy prawa. Wyjaśniło, że kryterium dochodowe dla Z.U., obliczone zgodnie z art.4 ust. l ustawy o pomocy społecznej wynosi [....] zł, czyli 200 % tej kwoty stanowi kwota 894 zł. Skoro dochód ojca wnioskodawcy przekracza 200 % dochodu obliczonego stosownie do art.4 ust. l ustawy o pomocy społecznej, to wnioskodawca nie spełnia przesłanek do korzystania z pomocy określonej w art.33 p ust.3 ustawy o pomocy społecznej.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję P.U. podtrzymał swoje wcześniejsze zarzuty, a nadto podniósł, że organy obliczając kryterium dochodowe jego ojca nie uwzględniło dochodów lub ich braku pozostałych członków jego rodziny.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nadto wyjaśniło, że przepisy cytowanego rozporządzenia odnoszą się w przedmiotowej kwestii do "dochodów rodziców", a nie do "dochodów przypadających na osobę w rodzinie osobno każdego z rodziców".
Sąd zważył co następuje
Skarga jest uzasadniona
Stosownie do treści art. 33p ust. l ustawy o pomocy społecznej, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, osoba, która osiągnęła pełnoletność w rodzinie zastępczej, zostaje objęta pomocą mającą na celu jej życiowe usamodzielnienie i integrację ze środowiskiem poprzez pracę socjalną, a także pomocą pieniężną na kontynuowanie nauki. Pomoc pieniężna na kontynuowanie nauki przysługuje osobie, o której mowa w ust. l, jeżeli kontynuuje ona naukę w gimnazjum, szkole ponadpodstawowej, szkole ponadgimnazjalnej lub w szkole wyższej. Pomoc w. miesięcznej wysokości 30% kwoty 1387 zł przyznaje się do czasu ukończenia nauki, nie dłużej jednak niż do ukończenia 25 lat.
Pomoc przysługuje osobom, o których mowa w ust. l, znajdującym się w trudnej sytuacji dochodowej.
Organy I i II instancji powołały się na rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 września 2000 r. w sprawie udzielania pomocy na kontynuowanie nauki, usamodzielnienie i integrację ze środowiskiem osobom opuszczającym rodziny zastępcze, niektóre typy placówek opiekuńczo-wychowawczych i domów pomocy społecznej, zakłady poprawcze, schroniska dla nieletnich oraz specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze, a w szczególności na jego przepis § 5, stanowiący, że pomoc pieniężna na usamodzielnienie i pomoc pieniężna na kontynuowanie nauki przysługuje osobie usamodzielnianej, której rodzice osiągają dochód nie przekraczający 200% dochodu określonego zgodnie z art. 4 ust. l ustawy.
Podnieść jednakże należy, że rozporządzenie to zostało wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w przepisie art.33 p ust. 10 ustawy o pomocy społecznej w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U.00.19.238):
"Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw oświaty i wychowania oraz Ministrem Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia:
- 1) warunki i kryteria dochodowe, jakie powinna spełnić osoba opuszczająca rodzinę zastępczą, niektóre typy placówek opiekuńczo-wychowawczych i domów pomocy społecznej, zakład poprawczy, schronisko dla nieletnich, specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze, oraz kryteria dochodowe rodziny zobowiązanej do dostarczania środków utrzymania na podstawie przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego uprawniające do pomocy, o której mowa w ust. l pkt l,
- 2) szczegółowe zasady przyznania, zawieszenia lub odmowy pomocy, o której mowa w ust. l, wysokość pomocy pieniężnej na usamodzielnienie i kontynuowanie nauki oraz wartość i składniki pomocy na zagospodarowanie, tryb postępowania w sprawie,
- 3) typy placówek opiekuńczo-wychowawczych oraz domów pomocy społecznej, których wychowankowie są uprawnieni do korzystania z pomocy, o której mowa w ust. 1.
Przepis art.33 p ust. l O, po zmianie ustawy dokonanej ustawą z dnia 8 czerwca 2001 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych ustaw, która weszła w życie w dniu 28.07.2001 r uzyskał treść:
Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw oświaty i wychowania oraz Ministrem Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia:
- 1) warunki i kryteria dochodowe, jakie powinna spełnić osoba, która osiągnęła pełnoletność w rodzinie zastępczej, lub osoba opuszczająca niektóre typy placówek opiekuńczo-wychowawczych i domów pomocy społecznej oraz zakłady poprawcze, schroniska dla nieletnich i specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze, uprawniające do pomocy, o której mowa w ust. l pkt l i 2,
- 2) szczegółowe zasady i tryb przyznania, zawieszenia, zaprzestania udzielania lub odmowy przyznania pomocy, o której mowa w ust. l pkt l i 2, wysokość pomocy pieniężnej na usamodzielnienie i pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki oraz wartości i składniki pomocy na zagospodarowanie,
- 3) typy placówek opiekuńczo-wychowawczych oraz domów pomocy społecznej, z których osoby je opuszczające są uprawnione do korzystania z pomocy, o której mowa w ust. l pkt l i 2.
Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych ustaw, przepisy wykonawcze wydane przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, na podstawie upoważnień zmienionych tą ustawą, zachowują moc do czasu wydania przepisów wykonawczych na podstawie upoważnień w brzmieniu ustalonym niniejszą ustawą, o ile nie są sprzeczne z tą ustawą.
Dlatego też należało odpowiedzieć na pytanie, czy rozporządzenie z dnia 14 września 2000r, wydane na podstawie upoważnienia zmienionego powyższą ustawą, nie jest sprzeczne z ustawą o pomocy społecznej w brzmieniu obowiązującym w dniu 28.07.2001 r.
Na wstępie stwierdzić należy, że ustawa o pomocy społecznej w brzmieniu nadanym jej przez art. l pkt 25 ustawy z dnia z dnia 8 czerwca 2001 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych ustaw udzielenie pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki przewidywała dla osoby, która osiągnęła pełnoletność w rodzinie zastępczej, jeżeli kontynuowała ona naukę w gimnazjum, szkole ponadpodstawowej, szkole ponadgimnazjalnej lub w szkole wyższej, znajdującej się w trudnej sytuacji dochodowej. Ustawa nie określała dalszych przesłanek, których zaistnienie warunkowało przyznanie pomocy.
Dlatego też przepis § 5 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 września 2000 r. w sprawie udzielania pomocy na kontynuowanie nauki, usamodzielnienie i integrację ze środowiskiem osobom opuszczającym rodziny zastępcze, niektóre typy placówek opiekuńczo-wychowawczych i domów pomocy społecznej, zakłady poprawcze, schroniska dla nieletnich oraz specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze wykonawczego (Dz.U. z 2000r Nr 81 poz.906), uzależniający przyznanie pomocy od spełnienia przez osobę uprawniona dodatkowej przesłanki: by jej rodzice osiągali dochód nie przekraczający 200% dochodu określonego zgodnie z art. 4 ust, l ustawy, jest sprzeczny z przepisem art.33 p ust.l pkt 2 w zw. z ust.3 i 5 ustawy z dnia 29 listopada 1990r o pomocy społecznej w brzmieniu obowiązującym od 28.07.2001 r.
Ponadto, skoro delegacja ustawowa zawarta w art.33 p ust. l O w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U.00.19.238) przewidywała, że "Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw oświaty i wychowania oraz Ministrem Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia warunki i kryteria dochodowe, jakie powinna spełnić osoba opuszczająca rodzinę zastępczą, niektóre typy placówek opiekuńczo-wychowawczych i domów pomocy społecznej, zakład poprawczy, schronisko dla nieletnich, specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze, oraz kryteria dochodowe rodziny zobowiązanej do dostarczania środków utrzymania na podstawie przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego uprawniające do pomocy, to przesłanka wymieniona w § 5 rozporządzenia z dnia 14 września 2000r: pomoc pieniężna na kontynuowanie nauki przysługuje osobie usamodzielnianej, której rodzice osiągają dochód nie przekraczający 200% dochodu określonego zgodnie z art. 4 ust. l ustawy, wykracza poza ramy ustawowego upoważnienia.
Wobec powyższego stwierdzono, że przepis § 5 rozporządzenia z dnia 14 września 2000r, zgodnie z treścią art.4 ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych ustaw, nie zachował mocy obowiązującej do czasu wydania przepisów wykonawczych na podstawie upoważnień w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 8 czerwca 2001 r, gdyż jest sprzeczny z tą ustawą.
Stosownie do treści art. 145 § l pkt a ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
Dlatego też, na podstawie powołanego wcześniej przepisu i art. 135 ustawy orzeczono jak w punkcie I wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.200 ustawy.