Uzasadnienie
Przedmiotem skargi A. T. jest postanowienie Wojewody M. z [...] 2004r. Nr [...] w przedmiocie wezwania do wykonania obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej. W sprawie tej Starosta G. jako organ egzekucji w egzekucji obowiązków niepieniężnych postanowieniem z [...] 2003r. wezwał A. T. do wykonania obowiązku określonego w wystawionym tytule wykonawczym przez Zakład Energetyczny Spółka Akcyjna. polegającym na udostępnieniu działki nr [...] położonej w G. celem usunięcia awarii podziemnej linii energetycznej [...] poprzez wymianę kabla. W postanowieniu tym jako jego podstawę prawną wskazano art.17 i 150 § 1 pkt 2 i § 2 ustawy z 17.06.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 110 z 2002r., poz.968 ze zm., zwana dalej Upe). Uzasadniając wydane postanowienie starosta wywodził, iż w dn. [...] 2003r. zobowiązany został wezwany przez Zakład Energetyczny SA. Rejon Dystrybucji w N. Oddział Terenowy w G. do udostępnienia nieruchomości, wezwanie to okazało się bezskuteczne.
Postanowienie zawiera pouczenie o prawie do wniesienia zażalenia do Wojewody M. Podaniem z dnia [...] 2003r. A. T. zwrócił się do Wojewody M. wnosząc zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji, a także zaskarżył zażaleniem postanowienie Starosty G. z [...] 2003r., wnosząc o jego uchylenie i umorzenie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu zażalenia wnoszący zarzucał wystawienie tytułu wykonawczego przez podmiot nieuprawniony, wadliwe oznaczenie numeru działki w upomnieniu z [...] 2003r., brak podstawy prawnej do prowadzenia egzekucji, wadliwość odnośnie podpisania samego tytułu wykonawczego, a także zastosowanie środka egzekucyjnego zbyt uciążliwego.
Z akt sprawy wynika, że w dn. [...] 2003r. obowiązek został zrealizowany, a w wyniku udostępnienia nieruchomości przez zobowiązanego wykonano prace ziemne związane z wymianą kabla energetycznego.
Opisanym na wstępie postanowieniem Wojewoda M. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji z [...].2003r. Przywołując treść art.7 § 2 oraz art.148 § 2 Upe wojewoda wskazał na sposób stosowania środków egzekucyjnych, zastrzegając się, iż przedmiotem rozpoznania przez niego może być wyłącznie kwestia rodzaju zastosowanego środka egzekucyjnego. Organ II instancji wskazując na treść obowiązku uznał, iż wezwanie do udostępnienia nieruchomości w przypadku, gdy awaria kabla energetycznego skutkowała brakiem zasilania dla wielu mieszkańców miasta oraz wielu instytucji, było zgodne z prawem, a zastosowany środek egzekucyjny w postaci przymusu bezpośredniego prowadzi do wykonania obowiązku. Odrębnym postanowieniem wojewoda zawiadomił zobowiązanego, że w sprawie zarzutów winien wnieść odrębne podanie do starosty, jako organu egzekucyjnego.
Skargę na powyższe postanowienie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A.T., zarzucając rażące naruszenie przepisów Upe, w szczególności poprzez nieuwzględnienie nieistnienia obowiązku, zastosowanie środka zbyt uciążliwego, a także naruszenie art.124 ustawy z 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Nr 46 z 2000r., poz.543, zwana dalej Ugn). W petitum skargi wniesiono o uchylenie postanowień obu instancji oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego. Skarżący naprowadzał, iż błędne są ustalenia organów egzekucyjnych odnośnie pilnego charakteru sprawy udostępnienia nieruchomości, skoro linia energetyczna była nieczynna od kilku miesięcy i podlegała przebudowie.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, podnosząc iż zarzuty musi rozpoznać w pierwszej kolejności organ egzekucyjny I instancji, podtrzymano wywody odnośnie braku podstaw do przyjęcia, iżby zastosowany środek egzekucyjny był zbyt uciążliwy.
Wojewódzki sąd administracyjny zważył, co następuje
Skarga podlega rozpatrzeniu w trybie przepisów ustawy z dn.30.08.2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm., zwana dalej Ppsa), a kryterium kontroli zaskarżonego postanowienia jest jego legalność, czyli zgodność z obowiązującym prawem (por. art.1 § 2 ustawy z dn.25.07.2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz.U. Nr 153, poz.1269). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 Ppsa), stosując środki przewidziane ustawą w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art.135 Ppsa).
Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie przepisów o postępowaniu, dające podstawę do wznowienia postępowania, wreszcie inne, niż dające podstawę do wznowienia postępowania naruszenie przepisów o postępowaniu, o ile mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 Ppsa). Ponadto Sąd stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art.145 § 1 pkt 2 Ppsa).
Nie będąc związanym zarzutami skargi Sąd doszedł do przekonania, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z wadą kwalifikowaną, o jakiej mowa w art.156 § 1 pkt 1 ustawy z 14.06.1960r. – kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 98 z 2000r., poz.1071 ze zm., zwana dalej k.p.a.).
W myśl art.17 § 1 Upe o ile przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli Upe lub k.p.a. tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Art.23 § 1 Upe stanowi, że nadzór nad egzekucją administracyjną sprawują organy wyższego stopnia w stosunku do organów właściwych do wykonywania tej egzekucji. W myśl art.23 § 4 pkt 1 Upe organy sprawujące nadzór są jednocześnie "organami odwoławczymi dla postanowień wydanych przez nadzorowane organy egzekucyjne".
Niewątpliwie na postanowienie wydane na podstawie art.150 § 1 Upe zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem zastosowania przymusu bezpośredniego służy zażalenie. Skoro postanowienie to wydał jako organ egzekucyjny Starosta G., należało rozważyć właściwość organu wyższego stopnia w rozumieniu art.23 § 1 Upe, który byłby właściwy do rozpatrzenia wniesionego zażalenia. Starosta jako organ właściwy do rozpatrzenia zażalenia wskazał na Wojewodę Małopolskiego, ten właściwość swą uznał rozpatrując wniesione zażalenie. Zdaniem Sądu pogląd o właściwości wojewody jako organu wyższego stopnia wobec starosty, w przypadku prowadzenia egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym, jest nietrafny.
Upe nie definiuje wprost pojęcia "organu wyższego stopnia" wobec organu egzekucyjnego, odpowiedzi należy zatem poszukiwać na gruncie k.p.a., pamiętając iż art.18 Upe nakazuje stosować przepisy tego kodeksu odpowiednio w sprawach nienormowanych w ustawie egzekucyjnej. Z mocy art.17 pkt 1 k.p.a. organami wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego jest samorządowe kolegium odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej. Pod pojęciem organu jednostki samorządu terytorialnego k.p.a. rozumie także starostę (art.5 § 2 pkt 6 k.p.a.). Upe nie jest "ustawą szczególną stanowiącą inaczej" w kwestii organu wyższego stopnia.
Należy także zaznaczyć, iż z mocy art.1 ust.1 ustawy z 12.10.1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. Nr 79 z 2010r., poz.856 ze zm., zwana dalej Usko) samorządowe kolegia odwoławcze są organami wyższego stopnia w rozumieniu m.in. k.p.a. w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej należących do właściwości organów jednostek samorządu terytorialnego, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Z mocy art.2 Usko kolegia są właściwe w sprawach, o których mowa w art.1 ust.1 Usko, m.in. do rozpatrywania zażaleń na postanowienia.
Z mocy art.19 k.p.a. organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swej właściwości rzeczowej i miejscowej, nakaz ten ma w pełni zastosowanie także na gruncie Upe. Mimo błędnego pouczenia zawartego w postanowieniu Starosty G. odnośnie właściwego organu do rozpatrzenia zażalenia, Wojewoda M. w pierwszej kolejności winien rozważyć swą właściwość do rozpatrzenia środka zaskarżenia, a uznając swa niewłaściwość winien przekazać to podanie wg właściwości odpowiedniemu samorządowemu kolegium odwoławczego na zasadzie art.65 § 1 k.p.a. w zw. z art.18 Upe. Tym kolegium właściwym miejscowo jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N., uwzględniając treść § 1 pkt 6 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 17.11.2003r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz.U. Nr 198, poz.1925).
Wojewoda M. nie będąc właściwym rzeczowo do rozpatrzenia zażalenia na postanowienie wydane przez starostę jako organ egzekucyjny I instancji, dopuścił się wydania postanowienia z naruszeniem właściwości, zatem zachodziła sytuacja opisana dyspozycją art.156 § 1 pkt 1 k.p.a.. W myśl tego ostatniego przepisu organ stwierdza nieważność wydanej decyzji, która wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, tryb stwierdzenia nieważności decyzji ma zastosowanie do postanowień zaskarżalnych zażaleniowo z mocy art.126 k.p.a..
Z tych przyczyn należało orzec jak w sentencji wyroku, na podstawie art.145 § 2 Ppsa. Wyrok opatrzono klauzulą ochrony tymczasowej, na zasadzie art.152 Ppsa.