Uzasadnienie
Decyzją z dnia 21.11.2002r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpoznaniu odwołania E. B. od decyzji Wójta Gminy z dnia [...].09.2002r. znak: V w sprawie nakazania przywrócenia do stanu poprzedniego pasa drogi gminnej oznaczonej nr [...], ul. [...] - uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i w to miejsce orzekło, że nakłada na E. B. obowiązek przywrócenia do stanu pierwotnego samowolnie naruszonego pasa drogowego drogi gminnej Nr [...] (ul. [...]) poprzez usunięcie wykonanego ogrodzenia w poprzek tej drogi, w terminie 7 dni od daty doręczenia niniejszej decyzji.
Na uzasadnienie podano, że w dniu [...].08.2002r. organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie przywrócenia do stanu pierwotnego pasa drogi gminnej, oznaczonej Nr [...][...] - [...] i wyznaczył na dzień [...].08.2002r. wizję lokalną wraz z rozprawą administracyjną na działce nr ewid. [...]. Zawiadomienia o powyższym E. B. nie odebrał odmawiając jego przyjęcia. W wyniku przeprowadzonych oględzin ustalono, że E. B. wybudował w poprzek drogi gminnej ogrodzenie drewniane o długości [...]m składające się z pięciu przęseł na słupkach stalowych, które zostały zabetonowane w istniejącej nawierzchni bitumicznej. W wyniku tych ustaleń organ I instancji decyzją z dnia [...].09.2002r. orzekł o przywróceniu do stanu pierwotnego pasa drogi gminnej oznaczonej Nr [...] w ten sposób, że należy usunąć wykonane ogrodzenie w poprzek drogi w terminie 7 dni od uprawomocnienia się decyzji. Jako podstawę prawna podano art. 36 ustawy z dnia 21.03.1985r o drogach publicznych (Dz.U. z 2000r. nr 71, poz. 838 z późn. zm.) i stosowne przepisy kpa.
Organ II instancji rozpoznając odwołanie E. B., w którym odwołujący się zarzucił, że ogrodzenie wybudował wzdłuż swojej działki o nr ewid. [...], a nie w poprzek drogi gminnej, że do postawienia tego płotu zmusił go Wójt Gminy, który 2 lata wcześniej bezprawnie przeprowadził kanał sanitarny przez jego działkę niszcząc ją, a także zezwolił na wywóz piachu do osób prywatnych na budowę oraz nie chciał rozmawiać na temat rozwiązania tego problemu - nie podzielił argumentów odwołującego się i uznał posadowienie ogrodzenia przez E. B. w poprzek drogi gminnej za samowolne naruszenie pasa drogowego. Organ ten podał, że podstawą zaliczenia drogi gminnej Nr [...] do dróg publicznych jest Uchwała Nr XIV/138/86 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Kielcach z dnia 18 lipca 1986r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych na terenie województwa kieleckiego, opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Kieleckiego z 1986r.
Nr 12, poz. 102 (przy czym w Uchwale mowa jest nie o Osiedlu Kaniów, a o Osiedlu 40-lecia PRL). Ponieważ działka nr ewid. [...] stanowiąca część działki nr [...] w dniu 31.12.1998r. stanowiła własność E. B., ale była we władaniu Gminy i była zajęta pod drogę gminną Nr [...] - Wojewoda decyzją z dnia [...].09.2002r. stwierdził, że nieruchomość położona w[...], Osiedle [...] w pasie drogowym drogi gminnej Nr [...], oznaczona w ewid. gruntu jako działka [...], stała się z dniem 1 stycznia 1999r. z mocy prawa własnością Gminy [...]. Podano także, że zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy droga lub pas drogowy to wydzielony pas terenu, przeznaczony do ruchu lub postoju pojazdów oraz ruchu pieszych wraz z leżącymi w jego ciągu obiektami inżynierskimi, placami, zatokami postojowymi oraz znajdującymi się w wydzielonym pasie terenu chodnikami, ścieżkami rowerowymi, drogami zbiorczymi, drzewami i krzewami oraz urządzeniami technicznymi związanymi z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu, że na podstawie art. 19 ust. 2 pkt 4 tej ustawy zarządcą dróg gminnych jest wójt / burmistrz / prezydent miasta.
Organ ten wyjaśnił, że organ I instancji nieprecyzyjnie sformułował osnowę decyzji, gdyż nie określono, na kogo nałożono obowiązek wynikający z art. 36 ustawy o drogach publicznych i dlatego w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 kpa orzeczono jak w sentencji decyzji.
Na decyzję tę złożył skargę E. B., który podał, że w tej sprawie nie było z nim żadnych uzgodnień, że z informacji, którą uzyskał w organie II instancji wynika, że decyzję wydano na podstawie pisma Gminy [...], ale w Kolegium Odwoławczym "dokładnie też nie wiedzieli o co chodzi". Podał, że w Gminie [...] nie udzielono mu wyjaśnień, a jedynie w formie nakazu przekazano informację, że ma "rozebrać płot, bo Gmina Będzie przeprowadzać drogę" przez jego własność. W konsekwencji skarga zmierza do uchylenia zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ administracyjny wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podtrzymano argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i podano, że w dniu [...].08.2002r. usiłowano doręczyć skarżącemu zawiadomienie o wszczęciu postępowania i wizji lokalnej, jednak skarżący odmówił odbioru przesyłki. W odwołaniu skarżący nie kwestionował faktu postawienia płotu i wyjaśnił przyczyny takiego jego działania. Podano, że już w pozwie przeciwko Gminie skierowanym w dniu [...].05.2001r. do Sądu Rejonowego w [...], Wydział Cywilny skarżący wniósł o usunięcie drogi asfaltowej znajdującej się z południowo - wschodniej części działki nr ewid. [...] podając, że narożna część działki nr ewid. [...] jego własności przylega do drogi gminnej i że budując drogę Gmina przekroczyła granicę jego działki i "wjechała" asfaltem na teren działki. W sprawie poza sporem jest okoliczność, że skarżący wybudował ogrodzenie w poprzek drogi gminnej oraz, że na wykonanie tych prac nie uzyskał zgody właściwego zarządu drogi, a tym samym właściwy zarządca drogi stosownie do art. 36 cyt. ustawy o drogach publicznych miał obowiązek orzec o przywróceniu ich do stanu poprzedniego. Odrębną sprawą jest roszczenie o odszkodowanie przysługujące byłym właścicielom.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia. 2002r - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone przed tą datą, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz.U. nr 153, poz.1270) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.)
Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi - zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.
Stosownie do treści art. 7 i 77 § 1 kpa organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak też obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Bezspornym jest, że organy administracyjne tylko jeden raz podjęły próbę zawiadomienia skarżącego o wszczęciu postępowania w tej sprawie i w żaden sposób nie próbowały zapoznać skarżącego z zebranym materiałem celem umożliwienia stronie ustosunkowania się do zebranych dowodów. Już tylko ta okoliczność powoduje stwierdzenie, że organy naruszyły art. 9 kpa zobowiązujący do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a także naruszyły art. 10 § 1 kpa, bowiem: "organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zwraca także uwagę, że z treści zaskarżonej decyzji wynika, iż oględziny miały miejsce w dniu [...] sierpnia 2002r. na działce ewidencyjnej nr [...] i odnośnie tej działki ponad miesiąc później Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2002r. stwierdził, że stała się z dniem [...] stycznia 1999r. z mocy prawa własnością Gminy [...]. Na mapie sytuacyjnej zalegającej na k. 9 akt administracyjnych wskazano, że "ustawiane ogrodzenie" znajduje się w poprzek drogi stanowiącej działkę nr [...] - dr., co uniemożliwiłoby przejazd tą drogą. Na kolejnej mapie zalegającej na k. 8 tych akt nie ujęto w ogóle działki nr [...], a kolorem żółtym oznaczono działkę nr [...].
Skarżący na rozprawie złożył oświadczenie, że okazanych mu map nie widział wcześniej. Z załączonego do akt odpisu pozwu skarżącego przeciwko Urzędowi Gminy w [...] skierowanego do sądu powszechnego - Sądu Rejonowego w [...] wynika, że toczy się spór "o wydanie nieruchomości i przywrócenie stanu poprzedniego działki o nr [...]".
Z przedstawionych przez skarżącego dokumentów dołączonych do akt - k. 17 - 20 wynika, że - odnośnie k. 17: na mapie z 1998r. odnośnie nieruchomości własności w - części skarżącego - brak działki oznaczonej [...]; odnośnie k. 18: z treści pisma Starostwa Powiatowego z dnia 22 marca 2004r. wynika, że kolektor sanitarny miał przebiegać przez drogę gminną dz. nr [...] i nie naruszać działki nr [...] własności E. B.; a odnośnie k. 19 - 20: z decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2003r. po wznowieniu postępowania wynika, że decyzja, na którą organy administracyjne powołały się w swoich decyzjach została uchylona w całości, a "nieruchomość położona w [...], gm. [...], oznaczona w ewidencji gruntów jako działka Nr 971/8 o pow. 0,0074 ha, będąca w dniu [...] grudnia 1998r. własnością Pana E. B., nie stała się z dniem [...] stycznia 1999r. z mocy prawa własnością Gminy [...] ". W tej sytuacji i wobec oświadczenia skarżącego złożonego na rozprawie, że do chwili obecnej płot nie został usunięty - brak wyjaśnienia, czego dotyczy spór i jakiego przedmiotu sprawy dotyczą wydane przez organy administracyjne decyzje sprawie, a tym samym brak jest wyjaśnienia stany faktycznego.
Powoduje to uznanie, że organy administracyjne naruszyły art. 7 i 77 kpa, bowiem nie zebrano materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie przebiegu pasa drogowego, a także tego czy istotnie skarżący naruszył pas drogowy, w jaki sposób i na jakim odcinku. Dopiero ustalenie powyższego i ustalenie faktu samowolnego naruszenia przez skarżącego - skonkretyzowanego w sposób umożliwiający kontrolę Sądu - pasa drogowego zobligowałoby zarządcę drogi - w tym wypadku Wójta Gminy do orzeczenia o przywróceniu naruszonego samowolnie pasa drogowego do stanu poprzedniego, bezwarunkowo i bez względu na powód, z jakiego dokonano tej samowoli, a to zgodnie z art. 36 cyt. ustawy o drogach publicznych w brzmieniu na dzień wydania zaskarżonej decyzji: "w razie samowolnego naruszenia pasa drogowego lub zarezerwowanego pasa terenu właściwy zarządca drogi orzeka o przywróceniu ich do stanu poprzedniego".
Mając powyższe na względzie - Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę jako w pełni uzasadnioną i uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i na mocy powołanych przepisów oraz art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. - orzekł jak w pkt I wyroku.
W oparciu o treść art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane - jak w pkt. II wyroku.
Na mocy art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę (...) (Dz.U. nr 153, poz. 1271) w związku z art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. nr 74, poz. 368) o kosztach orzeczono jak w pkt III wyroku.