Uzasadnienie
Ostateczną decyzją z dnia [...] r. (znak: [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność orzeczenia [...] Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] r. znak: [...] w części dotyczącej przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości ziemskiej położonej w gm. kat. S., powiat [...] stanowiącej w dacie przejęcia własność E. S. i P. S. Skarb Państwa Lasy Państwowe – Nadleśnictwo [...] w L. pismem z dnia [...] czerwca 2007 r. zwróciło się o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Kolegium z dnia [...] r. na zasadzie art. 145 § 1 pkt 4 i 148 § 1 i 2 kpa i nieuwzględnienie wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] r. W uzasadnieniu wskazano, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem art. 28 kpa, gdyż postępowanie w sprawie dotyczyło interesu prawnego Nadleśnictwa jako "aktualnego hipotecznego właściciela nieruchomości". Nadleśnictwo nie zostało zawiadomione o toczącym się postępowaniu administracyjnym, nie doręczono mu również decyzji.
Wiadomość o wydaniu decyzji Nadleśnictwo uzyskało dopiero w dniu [...] maja 2007 r., kiedy to doręczono mu zawiadomienie Sądu Rejonowego w G. o terminie rozprawy w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej. Wraz z zawiadomieniem doręczono też odpis wniosku, w którym A. S. powołał się na decyzję z dnia [...] r.
Decyzją z dnia [...] r. (znak: [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie. W ocenie Kolegium brak było podstaw prawnych do wznowienia postępowania, gdyż ustalono, że Nadleśnictwo [...] nie miało przymiotu strony w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] r. Organ wyjaśnił, że interesy Skarbu Państwa były w postępowaniu reprezentowane, stosownie do treści art. 11 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przez Starostę. Orzeczenie nie dotyczyło w dacie jego wydania interesu prawnego Nadleśnictwa [...].
Skarb Państwa – Lasy Państwowe Nadleśnictwa [...] wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Strona odwołująca się wskazała na treść art. 4 i art. 5 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach zgodnie z którymi lasami stanowiącymi własność Skarbu Państwa zarządza [...] Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe, zaś nadzór nad Lasami Państwowymi sprawuje minister właściwy ds. środowiska, natomiast starosta sprawuje nadzór nad gospodarką leśną jedynie w lasach nie stanowiących własności Skarbu Państwa. Powyższa regulacja, w ocenie strony odwołującej się, wyłącza starostę jako organ reprezentujący Skarb Państwa.
Decyzją Kolegium z dnia [...] r. (znak: [...]) decyzja z dnia [...] r. została utrzymana w mocy.
Skarb Państwa – Nadleśnictwo [...] w L. złożyło, za pośrednictwem Kolegium, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Kolegium z dnia [...] r. domagając się "zmiany decyzji w całości względnie jej uchylenia". Zarzuciło naruszenie art. 28 i art. 148 § 1 i 2 kpa, art. 4i 5 ustawy o lasach, art. 11 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Decyzją z dnia [...] r. (znak: [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 02.153.1270) uwzględniło skargę Skarbu Państwa Lasy Państwowe Nadleśnictwa [...] i uchyliło własną decyzję z dnia [...] r., jak również własną decyzję z dnia [...] r. oraz orzekło o wznowieniu postępowania zakończonego ostateczną decyzją Kolegium z dnia [...] r.
W uzasadnieniu organ przedstawił wydane w sprawie decyzje. Podał, że po zapoznaniu się ponownie z aktami sprawy w wyniku wniesionej skargi, doszło do wniosku, że podniesione w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie. Odmowa wznowienia postępowania z tego powodu, że wnioskodawca nie jest stroną postępowania może nastąpić tylko wtedy, gdy okoliczność ta nie budzi żadnych wątpliwości. Natomiast w sytuacji, gdy brak przymiotu strony nie jest oczywisty "nie można wypowiadać się co do nieistnienia interesu prawnego wnioskodawcy w złożeniu wniosku o wznowienie postępowania bez wszechstronnego zbadania sprawy".
Stosownie do zawartego w decyzji pouczenia A. S. złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Zarzucił, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie zbadało, czy Nadleśnictwo zachowało termin do wznowienia postępowania określony w art. 148 § 1 kpa. Wskazał, że Nadleśnictwo posiadało wiedzę o toczącym się przez 7 lat postępowaniu, które dotyczyło kilkudziesięciu osób, celowo nie wykazując żadnego zainteresowania. Stosowne informacje przekazywał sam odwołujący się jak również – co niewątpliwe - Starostwo. Nadto podniósł, że "właścicielem lasów był Skarb Państwa w imieniu którego Nadleśnictwo sprawowało zarząd i nie można przyjąć, że strona niniejszego postępowania nie została powiadomiona o wydaniu decyzji, gdyż stroną było i jest Starosta".
Decyzją z dnia [...] r. (znak: [...]), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 kpa, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Ustosunkowując się do zarzutów odwołującego się Kolegium stwierdziło, że okoliczność, że Nadleśnictwo mogło posiadać wiedzę co do toczącego się postępowania o zwrot lasów nie może mieć wpływu na ustalenie, czy został zachowany termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, gdyż termin do złożenia podania o wznowienie postępowania biegł od dnia w którym strona dowiedziała się o wydaniu decyzji, a nie od dnia w którym miała taką możliwość (art. 148 § 2 kpa).
Natomiast okoliczność, że strona nie dołożyła w tym zakresie należytej staranności pozostaje bez znaczenia. Nadto Kolegium podało, że w analogicznej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 października 2007 r. sygn. II SA/Kr 280/07 uchylił decyzje Kolegium, zobowiązując organ do ustalenia, czy przejęte orzeczeniem Powiatowej Rady Narodowej nieruchomości pozostają w zarządzie Lasów Państwowych.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Kolegium z dnia [...] r. wniósł A. S. Podniósł w niej, że stronami postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] r. był Skarb Państwa oraz E. S. i P. S., zatem stronami postępowania o stwierdzenie nieważności tej decyzji jest Skarb Państwa reprezentowany przez starostę, którego odpowiednikiem wcześniej było Powiatowej Rady Narodowej oraz następcy prawni właścicieli. W ocenie skarżącego, inne podmioty nie mogą być stronami tego postępowania skoro nie brały udziału w wcześniejszym postępowaniu niezależnie od dalszych losów przedmiotowej nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację przedstawioną już w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:
Zaskarżona decyzja jest obarczona wadą kwalifikowaną.
Przepis art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ppsa) wyposaża organ administracji w instrument pozwalający zweryfikować własną decyzję. Z takiej możliwości organ może skorzystać jednak tylko i wyłącznie po wniesieniu skargi na jego decyzję. Uwzględniając skargę "w całości" organ zastępuje niejako Sąd, czyniąc to w momencie, kiedy postępowanie sądowe zostało już wszczęte, a więc kiedy uruchomiona została zewnętrzna (sądowa) kontrola aktu, następująca po ostatecznym zakończeniu trybu administracyjnego. Decyzja na podstawie art. 54 § 3 ppsa wydawana jest poza tymże trybem administracyjnym i jako taka nie uruchamia nowego toku instancji: tym bardziej nie może być ponownie oceniana w trybie wewnątrzadministracyjnym. Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy jako administracyjny środek zaskarżenia decyzji był więc wnioskiem niedopuszczalnym, a zapadła w wyniku jego merytorycznego rozpoznania decyzja, jako wydana bez podstawy prawnej (art. 156 § 1 pkt 2 kpa) jest decyzją nieważną.
Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. przysługiwała skarżącemu (składana za pośrednictwem organu) skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Opisany stan obliguje Sąd do zastosowania przepisu art. 145 § 1 pkt 2 ppsa.
Bez wpływu na powyższą ocenę zaskarżonej decyzji pozostaje fakt wadliwego pouczenia skarżącego o przysługującym mu środku. Ta okoliczność niewątpliwie będzie musiała być rozważona przy rozpoznaniu ewentualnego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, o ile taki wniosek wraz ze skargą zostanie przez skarżącego złożony.