Uzasadnienie
W dniu 9 maja 2016r. skarżący R. K. złożył ponowny wniosek o ustanowienie adwokata w sprawie skargi na uchwałę Rady Miasta Zakopane z dnia 27 lutego 2014r. w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego " Skocznia".
Skarżący domaga się ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. W uzasadnieniu swego wniosku podaje, iż obecnie obydwoje z żoną nie pracują. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie.
Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z małżonką. Rodzina utrzymuje się z dochodów z dzierżawy w miesięcznej wysokości 90 zł (rocznie 1080 zł) oraz odsetek od lokat bankowych w wysokości zależnej od stopy procentowej NBP.
Z oświadczenia skarżącego, znajdującego się w aktach sprawy wynika, iż posiada on dom o pow. 760 m2, ½ mieszania o pow. 29 m2, nieruchomości rolne o pow. 1,4 ha, inne nieruchomości o pow. 0,51 ha. Wnioskodawca nie wykazuje faktu posiadania cennych ruchomości. Wskazuje natomiast, iż posiada lokaty bankowe na kwotę 50 000,00 zł oraz lokaty dewizowe.
Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.
Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny.
Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy.
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych.
Należy zaznaczyć, iż przedmiotowy wniosek jest kolejnym wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Poprzednie wnioski skarżącego złożone do przedmiotowej sprawy, w zakresie zwolnienia go od kosztów sądowych oraz ustanowienia dla niego adwokata z urzędu zostały rozpoznane odmowie (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 września 2015r. oddalające zażalenie skarżącego na postanowienie WSA w Krakowie wydane w przedmiocie oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz postanowienie WSA w Krakowie z dnia 1 marca 2016r. w sprawie oddalenia wniosku o ustanowienie adwokata z urzędu).
Zgodnie z art.165 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W związku z tym wnioskodawca ma prawo do składania wielokrotnie wniosków o przyznanie prawa pomocy, jednakże odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy przy rozpoznawaniu kolejnego wniosku możliwa jest wyłącznie po zmianie istotnych okoliczności mających wpływ na tę ocenę.
Mając na uwadze obecną sytuację finansową skarżącego należy stwierdzić, że wnioskodawca w żaden sposób nie wykazał aktualnie aby jego sytuacja zmieniła się i uprawniała w obecnym kształcie do otrzymania wnioskowanej pomocy.
Zdaniem orzekającego, uiszczenie zatem przez stronę kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru jest również obecnie możliwe bez uszczerbku w koniecznym jego utrzymaniu. W ocenie orzekającego, skarżący nie wykazał w sposób wystarczający i skuteczny ani też odmienny od poprzednio ocenianej jego sytuacji materialnej, iż nie jest w stanie uiścić tychże kosztów bez uszczerbku w koniecznym swoim utrzymaniu.
Biorąc pod uwagę w szczególności wysokość comiesięcznych, stałych dochodów rodziny strony z odsetek z lokat bankowych, niewskazanie nadzwyczajnych kosztów obciążających budżet domowy jak np. szczególne koszty leczenia czy konieczność utrzymania osób nie posiadających własnego dochodu, wysokie oszczędności na lokatach bankowych złotowych i dewizowych, ale również posiadany majątek nieruchomy (dom 760 m2, nieruchomości rolne, mieszkanie, inne działki), który zawsze może jego właścicielowi posłużyć jako zabezpieczenie ew. kredytu czy pożyczki w okolicznościach braku bieżących środków finansowych, czy też przynieść inne pożytki poprzez np. możliwość ich wynajmu, dzierżawy - nie zaistniały przesłanki uzasadniające zwolnienie strony od kosztów sądowych.
Skarżący podnosi, iż nie pracuje, natomiast w żaden sposób nie wykazał czy szuka pracy, czym jest spowodowany brak zatrudnienia, czy są np. przeciwwskazania zdrowotne ku temu. Jednocześnie brak pracy nie może być argumentem uzasadniającym przyznanie prawa pomocy, skoro skarżący podnosi, iż utrzymuje się z odsetek od lokat bankowych. Orzekający zatem wynosi z tegoż faktu, iż wysokość odsetek otrzymywanych przez skarżącego oraz jego małżonkę wystarcza na spokojne życie, nie wymaga od skarżącego aktywności zawodowej skoro wnioskodawca nie wskazuje aby był osobą poszukującą pracy bądź w trudnej sytuacji materialnej i życiowej. Nie znana jest wysokość lokat dewizowych skarżącego, a ma to istotne znaczenie dla oceny sytuacji majątkowej strony. Wreszcie skarżący posiada majątek, który nie służy zaspokojeniu jego podstawowych potrzeb życiowych. Posiadając taki majątek nieruchomy w żaden sposób nie można go uznać za osobę ubogą.
Zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych.
Zdaniem orzekającego, w przedmiotowej sprawie okoliczności takie, wobec wykazanych powyżej faktów tj. stałego dochodu wszystkich członków rodziny skarżącego przy faktycznej możliwości jego dysponowania, posiadanym majątku, znacznych oszczędnościach na lokatach bankowych złotowych i dewizowych - nawet wobec zwyczajowych, choć nieudokumentowanych kosztów utrzymania - nie zostały wykazane w stopniu uzasadniającym ustanowienie dla niego adwokata. Należy zaznaczyć, iż zgodnie z powszechnie obowiązującym poglądem w doktrynie i orzecznictwie, strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. W tym wypadku, skarżący ma środki na lokatach bankowych i żyje z odsetek bankowych od tychże środków, dzierżawi ponadto grunt.
Należy także podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący, ze względu na wykazane powyżej okoliczności, do takich osób nie należy. Trzeba również zaznaczyć, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Nie można pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200, 203 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania.
Podsumowując należy zaznaczyć, iż w aktualnej sytuacji finansowej skarżącego ustanowenie dla niego pełnomocnika byłoby niezasadne. Konieczność zaś poniesienia przez wnioskodawcę kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika nie naraża skarżącego na pogorszenie jego warunków bytowych, a z drugiej strony odpowiada fiskalnemu interesowi Państwa, które swoją pomoc powinno gwarantować tylko najbardziej potrzebującym.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270).