Uzasadnienie
IISA/Kr 3599/01
Decyzja z dnia 20.03.2001 r Nr [...], wydaną na podstawie art. 25 ust.2 pkt l lit.a w związku z art.21 ust.2 pkt 4 lit.c ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997r Nr 142 poz.950 z poźn. zm.), Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił S.K. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZBOWiD w B. decyzją z dnia 6.04.1976r z tytułu "walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej'1 w okresie od [...].12.1946r do [...].07.1947r.
W uzasadnieniu decyzji wskazał, że S.K. w okresie zaliczonym przez ZBOWiD jako działalność kombatancka pełnił służbę w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego, zaliczonym przez Sąd Najwyższy do aparatu bezpieczeństwa (uchwała SN z dnia 7.05.1992r sygn. akt II UZP 7/91). Jak wynika z akt sprawy S.K. podczas tej służby brał udział w operacji "[....] ". Zorganizowana ona była w 1951 r i miała na celu likwidację resztek podziemia niepodległościowego działającego w rejonie B. Udział w tej operacji zainteresowany potwierdził w życiorysie dołączonym do akt ZBOWiD-u. Podał w nim, że uczestniczył w likwidacji oddziałów "[....] " i "[....] ". Ten ostatni to P.B., który był dowódcą poakowskiego oddziału zbrojnego.
A powyższego wynika, że S.K. podczas służby w aparacie bezpieczeństwa poza strukturami Urzędów bezpieczeństwa Publicznego wykonywał zadania związane ze zwalczaniem organizacji i osób walczących o niepodległość Polski.
W myśl art.25 ust.2 pkt l lit.a ustawy w związku z art.21 ust.2 pkt 4 lit.c, osoby takie pozbawia się uprawnień kombatanckich, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywał}' zadania śledcze i operacyjne związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Osobom tym uprawnienia kombatanckie nie przysługują z żadnych tytułów.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy S.K. podniósł, że w decyzji podano, że okres zaliczony do uprawnień kombatanckich decyzją ZBOWiD to okres od dnia [....].12.1946 do [....].07.1947r. Powinien być to natomiast okres od dnia [....].1 1.1946r do [....].07.1947r. Podniósł, że w tym czasie nie był oficerem i nie uczestniczył w operacji "[....] ". Nieprawdą jest też, że uprawnienia otrzymał decyzją ZBOWiD z 1976r, gdyż uprawnienia te otrzymał decyzją ZBOWiD-u w J. z 1965r.
Nadto podał, że jako chorąży został oddelegowany do sztabu operacji "[....] "na okres niecałego miesiąca, do pomocy kierownika sekcji szkoleniowej. Sekcja ta zajmowała się wyłącznie szkoleniem ogólnowojskowym pododdziałów nie objętych działaniami operacyjnymi. W życiorysie nadmienił jedynie o zadaniach wykonywanych przez całość operacji.
Nieprawdziwe jest ustalenie organu, że wykonywał wówczas zadanie śledcze i operacyjne, co zresztą w decyzji nie zostało uzasadnione.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia 25 października 2001r Nr [....], wydaną na podstawie art.138 § l pkt l, art.127 § 3 i art.129 kpa oraz art.25 ust.2 pkt l lit.a w związku z art.21 ust.2 pkt 4 lit.c ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.LJ. z 1997r Nr 142 poz.950 z poźn. zm.), Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 20.03.2001 r Nr [....].
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że do deklaracji ZBOWiD dołączone zostało zaświadczenie podpisane przez dowódcę [....] Jednostki KBW ze stycznia 1965r stwierdzające, że w okresie [....].12.1946 do [....].07.1947r pełniąc służbę w [....] Jednostce KBW brał udział w walce zbrojnej z reakcyjnym podziemiem na terenie woj. [....] i w okresie 1.11.1947 do 31.12.1947r pełniąc służbę w Oficerskiej Szkole KBW w L. brał udział w walce zbrojnej z reakcyjnym podziemiem na terenie województwa [....].
Kierownik podał również, że otrzymał pismo CAW z dnia [....]..2000r, z którego nie wynika, by w trakcie pełnienia służby w KBW brał udział w zwalczaniu oddziałów UPA, grup Werwo l fu lub zbrojnego podziemia. Jednakże w deklaracji ZBOWiD zainteresowany, sygnując własnym podpisem, informował, że m.in. od [....].11.1949 do [....].03.1950 był oficerem w sztabie GO "[....] ", a w życiorysie podał, że w latach 1950-1951 brał udział w likwidacji bandy Cygana i Budryna w ramach operacji "[....] " w rejonie woj. [....].
Według Informatora Ministerstwa Spraw Wewnętrznych o nielegalnych antypaństwowych organizacjach i bandach zbrojnych oddział P.B. działał w latach 1949-1952 na terenie woj[....] i należał do poakowskiego podziemia zbrojnego.
Następnie organ stwierdził, że jak wynika z pisma CAW z dnia [....].05.2000r GO "[....] " uczestniczyła w zwalczaniu poakowskiego podziemia zbrojnego i NSZ.
Z powyższego jednoznacznie wynika, że S.K. pełnił służbę w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza struktura UB i w jej trakcie wykonywał zadania związane ze zwalczaniem organizacji walczących o suwerenność i niepodległość RP.
W myśl art.25 ust.2 pkt l lit.a w związku z art.21 ust.2 pkt 4 lit.c cytowanej ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które były zatrudnione, pełniły funkcję lub służbę w aparacie bezpieczeństwa publicznego, poza strukturami UB. w tym również żołnierzy pełniących służbę wojskową w KBW, jeżeli w jej trakcie wykonywali zadania związane ze zwalczaniem organizacji lub osób prowadzących działalność związaną z walką o suwerenność i niepodległość RP.
Dlatego też nie znaleziono podstaw do zmiany bądź uchylenia dotychczasowej decyzji.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzje S.K. podtrzymał wcześniejsze zarzut}'. Dodatkowo podniósł, że w myśl art.25 ust.l pkt 2 ustawy, jako żołnierz z poboru odbywający służbę w okresie od [....] maja 1945r do [....] czerwca 1947r, zachował dotychczasowe uprawnienia. Ponownie podkreślił, że nigdy nie wykonywał zadań śledczych i operacyjnych.
Uprawnienia stwierdzone decyzją ZBOWiD-u nie były uzyskane wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej, ale również z tytułu poboru do wojska.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, powołując się na stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Sąd zważył, co następuje
Zgodnie z przepisem art.97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dlatego też właściwym do rozpoznania skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie.
Zgodnie z treścią art.3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi / ait.134 ustawy/.
Skarga jest uzasadniona.
Stosownie do przepisu art.25 ust.2 pkt l lit.a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji (tekst jedn. Dz.U. z 1997r Nr 142 poz.950) m.in. pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby wymienione w art. 21 w ust. 2 w pkt l, 3 i 4, z zastrzeżeniem art. 21 ust.
- 3. Przepis art.21 ust.2 pkt 4 wymienia osoby, które w latach 1944-1956:
- a) pełniły służbę lub funkcję i były zatrudnione w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej,
- b) były zatrudnione, pełniły służbę lub funkcję w jednostkach organizacyjnych lub na stanowiskach związanych ze stosowaniem represji wobec osób podejrzanych lub skazanych za działalność podjętą na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej:
- - w organach prokuratury i prokuraturze wojskowej,
- - w sądownictwie powszechnym lub wojskowym,
- - w służbie więziennej,
- c) były zatrudnione, pełniły służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywały zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej,
- d) były funkcjonariuszami organów bądź jednostek organizacyjnych Polskiej Partii Robotniczej lub Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, do których właściwości rzeczowej - terenowej i centralnej - należał nadzór nad instytucjami, o których mowa w lit. a) i b), bądź nad zadaniami, o których mowa w lit. c).
Z przepisu art.25 ust.2 pkt 2 ustawy wynika, pozbawia się również uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. l ust. 2, w art. 2 oraz w art.
4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r.
Podsumowując powyższe stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób represjonowanych wtedy byłaby zgodna z prawem, gdyby organ ustalił, że skarżący S.K:
- - wykonywał w latach 1944-56,
- - pełniąc funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami urzędów bezpieczeństwa,
- - zadania śledcze i operacyjne,
- - związane bezpośrednio,
- - ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, a ustalenia te winny być dokonane zgodnie z dyrektywami wynikającymi z przepisu art.7 i 77 kpa.
Zgodnie z tymi przepisami, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Są przy tym zobowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Po pierwsze, zwrócić należy uwagę, że cytowana przez organ uchwała Sądu Najwyższego była podjęta na gruncie ustawy w jej pierwotnym brzmieniu. Jeżeli organ stwierdził, że KBW wchodziło w skład aparatu bezpieczeństwa (poglądu tego Sąd rozpoznający niniejszą skargę nie podziela), to należało twierdzenie to uzasadnić.
Po drugie, jeżeli z informacji uzyskanej przez organ z CAW wynikało, że brak jest dokumentów świadczących o udziale S.K. w walkach ze zbrojnym podziemiem, to jedyną podstawą takich ustaleń nie mogły być deklaracja członkowska ZBOWiDU wypełniona przez skarżącego i życiorys znajdujący się w tych aktach.
Z deklaracji tej wynika jedynie, że skarżący podał, iż od [....].11.1949 do [....].03.1950r był oficerem sztabu GO "[....] ". Zważywszy, że skarżący twierdził, iż był tam przydzielony do pomocy kierownikowi sekcji szkoleniowej, nie jest do dowód wystarczający do ustalenia, że podczas i w związku z tą działalnością wykonywał zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.
Z kolei w życiorysie napisanym [....].1977r S.K. podał: "w latach 1950-1951 brałem udział w likwidacji bandy "Cygana" i "Burdy na" w ramach operacji "[....] " w rejonie woj. [....] jako oficer sztabu.. Nie sposób jednak nie oceniać tego dowodu w oderwaniu od innych i od okoliczności w jakich został sporządzony.
Dokument ten pozostaje w sprzeczności z treścią wypełnionej przez skarżącego deklaracji członkowskiej, z której wynika, że w GO "[....] -- był do [....].03.1950r.
Rzeczą organu było również dokonanie oceny sprzecznych ze sobą: zaświadczenia dowódcy [....] Jednostki KBW ze stycznia 1965. wydanego na podstawie akt osobowych skarżącego oraz treści pisma CAW z dnia [....] 08.2000r, sporządzonego na podstawie akt personalnych i akt jednostek, w których służył skarżący.
Niedopuszczalne jest ustalenie stanu faktycznego na podstawie wybiórczo wybranego dokumentu, z pominięciem innym dowodów znajdujących się w aktach sprawy.
Ustalenia te winny być dokładnie przedstawione w uzasadnieniu decyzji, zgodnie z dyrektywami przepisu art. 107 § 3 kpa. Organ musi ocenić całokształt materiału dowodowego i podać na podstawie jakich dowodów dokonał ustaleń faktycznych Jakim dowodom odmówił wiarygodności i dlaczego.
Stosownie do treści art. 145 § l c ustawy o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzje w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Dlatego też, na podstawie powołanego wcześniej przepisu i art.135 ustawy orzeczono jak w punkcie I wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.200 ustawy.