Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek B. M. i B. M. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej.
We wniosku skarżący oświadczyli, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe wraz pięciorgiem dzieci: M. A. ur. 1992 r., I. M. ur. 1994 r., E. M. ur. 1995 r., E. M. ur. 2002 r. i K. M. ur. 2003 r. Źródłem utrzymania rodziny jest prowadzona przez skarżących działalność gospodarcza przynosząca miesięczny dochód netto w wysokości 14.500 zł. W skład majątku małżonków M. wchodzi nieruchomość rolna wielkości 8 ha stanowiąca nieużytki, obiekt usługowy oraz dom o powierzchni 200 m² w stanie do remontu, na zakup którego zaciągnięty został kredyt z miesięczną ratą 2.700 zł. Jako przedmiot wartościowy wnioskodawcy wskazali samochód [...] o wartości 15 tys. zł.
Uzasadniając wniosek o prawo pomocy B. i B. M. podnieśli, iż prowadzą działalność gospodarczą, jednak ich sytuacja materialna została zachwiana, gdyż [...] Sp. z o.o. jest im winna ponad 400 tys. zł, co jest przedmiotem rozstrzygnięcia przez Sąd Okręgowy w K. w sprawie pod sygn. [...]. Wydatki skarżących przedstawiają się następująco: kredyty ok. 11 tys. zł, utrzymanie domu ok. 2 tys. zł, utrzymanie dzieci ok. 1.500 zł.
W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie były wystarczające do oceny stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych skarżących, zostali oni wezwani do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni poprzez: udokumentowanie miesięcznych kosztów utrzymania, w szczególności opłat za media, za pomocą kserokopii faktur i rachunków, przedstawienie historii rachunków bankowych skarżących za ostatnie trzy miesiące, przedłożenie ich zeznań podatkowych za rok 2014 oraz deklaracji VAT za ostatnie trzy miesiące, przedłożenie kopii wszystkich umów kredytowych wraz z harmonogramami ich spłat, wyjaśnienie czy strony czerpią dochód z obiektu usługowego, a jeśli tak, jaka jest jego wysokość, oświadczenie czy skarżący prowadzą gospodarstwo rolne, a jeśli tak, jaki dochód uzyskują z tego źródła i czy korzystają z dopłat unijnych, a także oświadczenia czy skarżący korzystają z pomocy społecznej.
Wezwanie, jak wynika z nadesłanego przez właściwy urząd pocztowy potwierdzenia odbioru, zostało odebrane przez A. Z. - pracownika sekretariatu w Kancelarii W., K. Spółka Partnerska Adwokatów w O., w której wykonuje zawód pełnomocnik skarżących adwokat M. K., w dniu 12 października 2015 roku. Zatem termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy upływał z dniem 19 października 2015 roku.
Do dnia wydania niniejszego postanowienia skarżący nie odnieśli się do wezwania, nie przesłali dodatkowych oświadczeń, ani dokumentów.
Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje:
Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego.
Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym m. in. zwolnienie od opłat sądowych, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.), przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Aby dokonać rzetelnej oceny możliwości płatniczych strony orzekający musi dysponować dokładnymi informacjami na temat jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Informacje te winien przedstawić wnioskodawca. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości.
Zdaniem orzekającego B. M. i B. M. nie wykazali, że spełniają przesłanki przyznania im prawa pomocy. Dane zawarte w złożonym przez skarżących oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie są wystarczające do wolnej od wątpliwości oceny ich sytuacji materialnej, a wezwanie do uzupełnienia tych danych nie zostało przez strony wykonane. Wątpliwości orzekającego dotyczyły przede wszystkim wysokości środków finansowych, pozostających do dyspozycji skarżących, a także wysokości ponoszonych przez nich wydatków. Dane, którymi dysponował orzekający były zbyt ogólne i nie pozwoliły na dokonanie sumarycznego zestawienia dochodów uzyskiwanych z prowadzonej przez strony działalności gospodarczej i ponoszonych przez nich kosztów związanych z utrzymaniem rodziny, koniecznych do ustalenia czy skarżącym pozostają jakiekolwiek wolne środki finansowe, którymi mogliby pokryć należne w sprawie opłaty sądowe.
Wyjaśnienia wymagała także kwestia, czy nieruchomość rolna oraz obiekt usługowy, których są współwłaścicielami przynoszą jakiekolwiek dochody. Posiadanie dochodów z innych źródeł, niż wykazane we wniosku niewątpliwie rzutuje na sytuację materialną stron i na ich zdolność do ponoszenia kosztów sądowych.
Przedłożenie przez skarżących żądanych dokumentów i oświadczeń pozwoliłoby nie tylko na weryfikację danych wykazanych w formularzu "PPF", ale także potwierdziłoby ewentualną, trudną sytuację materialną, w jakiej znajdują się skarżący. B. i B. M. nie wykonali jednak skierowanego do nich wezwania.
Skoro wnioskodawcy nie uzupełnili wniosku o przyznanie prawa pomocy, to tym samym nie wykazali, że nie są w stanie ponieść wpisu sądowego od skargi kasacyjnej we własnym zakresie. W związku z tym ich wniosek należało oddalić na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.