Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M.S. i R.S. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sadowych w sprawie skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] stycznia 2011 r. Nr: [...] w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.
Z oświadczenia zawartego w formularzu wniosku wynika, iż skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe z dwójką dzieci: 6-letnim M. i 20-miesięcznym P. Ich miesięczny dochód brutto wynosi [...] zł i stanowi go wynagrodzenie za pracę skarżącego w wysokości [...] zł oraz zasiłki wychowawczy i rodzinny w wysokości 559 zł. W skład majątku skarżących wchodzi dom murowany o powierzchni 80 m², obciążony służebnością dożywotniego nieodpłatnego mieszkania na rzecz rodziców i rodzeństwa, stuletni dom drewniany o powierzchni 45 m² we współwłasności oraz nieruchomość rolna wielkości 1,80 ha. Wnioskodawcy nie posiadają zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych.
Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podnieśli, iż dysponują bardzo skromnym dochodem. Środki uzyskiwane w miesiącu w całości przeznaczane są na bieżące wydatki, wśród których podstawową pozycję stanowi opłata za energię elektryczną, kanalizację, gaz, telefon, środki czystości, zakup ubrań dla dzieci oraz zakup żywności. Skarżący spłacają zadłużenie kredytowe zaciągnięte w banku [...] S.A. w kwocie [...] zł (do spłaty pozostało [...] zł), kredyt w [...] Banku S.A. (do spłaty pozostała kwota [...] zł) oraz pożyczkę w zakładzie pracy skarżącego w kwocie [...] zł. Do wniosku skarżący załączyli potwierdzenie przelewu wynagrodzenia za pracę za miesiąc styczeń 2011 roku w kwocie 1.445,54 zł oraz potwierdzenie przelewu świadczenia z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. za miesiąc styczeń 2011 roku w kwocie 559 zł.
Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje:
Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem instytucja prawa pomocy winna być stosowana jedynie w przypadkach wyjątkowych, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania.
Zgodnie z art. 246 § 1 przedmiotowej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domagają się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 w/w ustawy).
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Zwolnienie od kosztów sądowych - co do zasady - powinno dotyczyć przede wszystkim osoby fizyczne znajdujące się w ubóstwie, które z uwagi na swoją sytuację materialną i życiową nie są w stanie ponieść kosztów sądowych i dlatego postępowanie z ich udziałem winno kredytować państwo. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa.
W ocenie orzekającego skarżący uwiarygodnili w sposób wystarczający i skuteczny, że nie posiadają dostatecznych środków na pokrycie kosztów zainicjowanego postępowania sądowego. Źródłem dochodu małżonków S. jest wynagrodzenie za pracę skarżącego w wysokości 1.445,54 zł netto oraz świadczenia z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. w formie zasiłków: wychowawczego i rodzinnego w łącznej wysokości 559 zł. Miesięczne dochody rodziny wynoszą zatem 2.004,54 zł i przypadają one na cztery osoby, skarżący mają bowiem na utrzymaniu dwoje małych dzieci. Nie są to dochody wysokie zważywszy na wydatki związane z utrzymaniem dzieci oraz aktualne ceny produktów żywnościowych, sanitarnych, czy też mediów. Wystarczają one jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych rodziny.
Skarżący nie posiadają przy tym przedmiotów wartościowych, ani oszczędności, które mogłyby zostać przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Dom, w którym zamieszkują jest w złym stanie – brak w nim bieżącej wody, a kuchnia i łazienka nie mają ogrzewania.
Przedstawiona sytuacja materialna pozwala na stwierdzenie, że skarżący spełniają przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości.
Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).