Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek skarżących A. i W. H. zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, uzupełniony pismem z dnia 3 czerwca 2016 r., w sprawie skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 stycznia 2016 r.
We wniosku skarżący oświadczyli, iż prowadzą wspólne gospodarstwo domowe z pełnoletnim synem B. H. Ich miesięczny dochód wynosi 840 zł i stanowi go świadczenie rentowe skarżącego. Skarżąca A. H. nie pracuje, zajmuje się domem. Również syn skarżących B. H. nie posiada żadnego miesięcznego dochodu. Według oświadczenia w skład majątku skarżących wchodzi dom o pow. 125 m2, nieruchomość rolna skarżącej o pow. 36 arów oraz samochód osobowy marki [...] z 1999 r.
Na uzasadnienie wniosku skarżący podali, iż z uwagi na trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego. Skarżący niedawno uległ wypadkowi i jest w trakcie rehabilitacji. Pobiera z tego tytułu rentę chorobową w wysokości 840 zł. Skarżący nie posiadają żadnych oszczędności. Określi swoje stałe zobowiązania i wydatki miesięczne na łączną kwotę około [...] zł.
W opinii referendarza informacje przekazane przez skarżących we wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające do oceny ich rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej, w związku z czym, działając na zasadzie art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pismem z dnia 20 maja 2016 r., skarżący zostali wezwani do jego uzupełnienia.
W piśmie z dnia 3 czerwca 2016 r uzupełniającym wniosek skarżący wyjaśnili, iż nie posiadają konta bankowego ani żadnych oszczędności. Nie korzystają też z pomocy opieki społecznej. Syn B. H. na chwilę obecną, pozostaje na utrzymaniu żony. Skarżący korzystają z pomocy rodziców gdyż sami nie byliby w stanie sprostać wszystkim wydatkom.
Do pisma skarżący dołączyli kserokopie następujących dokumentów:
Fakturę VAT za odprowadzanie ścieków z 18 kwietnia 2016 r. na kwotę [...] zł, opłatę za Cyfrowy Polsat – [...] zł, rachunek za gospodarowanie odpadami komunalnymi – [...] zł, rachunek za telefon- [...] zł, PIT-40 A za rok 2015 skarżącego, orzeczenie lekarza orzecznik o całkowitej niezdolności do pracy skarżącego do dnia 31 maja 2017 r., polisa ubezpieczeniowa domu ze składką [...] zł, dowód wpłaty podatku od nieruchomości [...] zł i [...] zł.
Rozpoznając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu lub w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W przedmiotowej sprawie skarżący wystąpili o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Zatem wniosek skarżących należy rozpatrywać w kontekście przesłanek zawartych w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Zgodnie z wyżej powołanym artykułem przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek postępowania.
Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn, akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz.8). Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy rozpatruje się w dwóch aspektach – z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. H. Knysiak – Molczyk, Prawo pomocy w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, PS 2003, nr 11-12, s.85).
Oceniając sytuację materialną i życiową wnioskodawcy bierze się pod uwagę również sposób w jaki wnioskodawca gospodarował swoim majątkiem do chwili złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Niewątpliwe i ta okoliczność wpływa, i kształtuje obecną sytuację materialną wnioskodawcy.
W przedmiotowej sprawie po dokonaniu analizy informacji wynikających z oświadczeń skarżących, referendarz sądowy uznał, iż nie zachodzą szczególne okoliczności, określone w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Jak wynika z wniosku skarżący utrzymują się ze świadczenia rentowego w wysokości 840 zł. Ich miesięczne wydatki według przedstawionych faktur i rachunków zamykają się kwotą 595,46 zł (w tym uwzględniono kwotę 250 zł za zakup węgla). Skarżący nie wyjaśniają dlaczego A.H. nie pracuje i nie podejmuje żadnych działań, żeby tą sytuacje zmienić. We wniosku wskazują tylko na złą sytuacje zdrowotną skarżącego, o skarżącej nie wspominają. Podobnie sprawa ma się z ich synem B. H., który nie pracuje, nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna i według oświadczenia pozostaje na utrzymaniu żony. Żona skarżącego nie został wymieniona we wniosku jako osoba, z którą skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe co wydaje się być oczywiste skoro wymieniają syna, wiec można domniemywać, że wspólnie zamieszkują. Nie przedstawiają oni żadnych informacji o jej miesięcznym dochodzi do czego zostali zobligowani we wniosku.
Nie uściślają też w jakim zakresie uzyskują pomoc finansowa od rodziców. Z jednej strony wskazują, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej, z drugiej w zestawieniu wydatków znajdują się takie, które trudno uznać za konieczne.
W opinii orzekającego skarżący nie wykazali skutecznie, iż znajdują się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z wyboru.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).