Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...].09.2006 r. (znak: [...]) Burmistrz, działając na podstawie art. 46a ust. l i 7 pkt 4, art. 48 ust. l i 2 pkt l oraz i art. 56 ustawy z dnia 27.04. 2001 r. prawo ochrony środowiska (tj. Dz. U. z 2006 r. nr 129 z 2006 r., poz. 902 z późn. zm. - zwaną dalej w skrócie POŚ) określił środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia polegającego na "zmianie sposobu użytkowania byłej stołówki na potrzeby produkcyjne, produkcji siatek z drutu oraz przetwórstwa tworzyw sztucznych", na działce położonej w A., oznaczonej numerem ewidencyjnym [...], dla Spółki z o.o. "A." z siedzibą w A. Odwołanie od tej decyzji złożyła "[...]" S.A. z siedzibą w A. a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...].01.2007 r. (znak: [...]) działając na podstawie art. art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 105 § 1 oraz art. 28 oraz art. 127 § 1 kpa umorzyło postępowanie odwoławcze podnosząc w uzasadnieniu, co następuje.
1/ Kolegium zgodnie z zajętym stanowiskiem w swoim postanowieniu z dnia [...].06.2006 r. stwierdza, że nie ma podstaw do przyjęcia, że "[...]" jest stroną w toczącym się postępowaniu.
2/ godząc się z ogólną zasadą przyjętą w prawie ochrony środowiska a dotyczącą uczestnictwa społeczeństwa w postępowaniach w sprawie wydania decyzji z zakresu ochrony środowiska, należy mieć na uwadze, że problematyka udziału społeczeństwa w postępowaniach w sprawach wydania decyzji z zakresu ochrony środowiska jest uregulowana w art. 31-39 POŚ.
3/ prawo do udziału społeczeństwa przybiera dwojakiego rodzaju formę:
- a. zapewnienie każdemu prawa do składania uwag i wniosków w postępowaniach prowadzonych z udziałem społeczeństwa;
- b. uczestnictwo organizacji ekologicznych w postępowaniach prowadzonych z udziałem społeczeństwa, na prawach strony tego postępowania.
W analizowanej sprawie mamy do czynienia z pierwszym przypadkiem. Wskazana forma uczestnictwa ma szeroki zakres podmiotowy przy bardzo ograniczonych uprawnieniach. Prawo do składania wniosków i uwag przysługuje każdemu. Uczestnictwo w takim postępowaniu ogranicza się jedynie do składania wniosków. Nie ma możliwości do wzięcia udziału w postępowaniu na prawach strony. Te minimalne uprawnienia przysługujące mieszkańcom sąsiadującej z planowaną inwestycją nieruchomości zostały w pełni uwzględnione przez organ l instancji. Zostały przeprowadzone rozmowy w UM w [...] ([...] i [...] września 2006 r.) pomiędzy uczestnikami postępowania, z których to rozmów sporządzono protokoły dołączone do akt sprawy, a w uzasadnieniu zakwestionowanej decyzji organ l instancji zawarł informacje o sposobie wykorzystania uwag i wniosków zgłoszonych w związku z udziałem społeczeństwa (art. 56 ust. 8 cyt. ustawy).
4/ z treści art. 28 k.p.a., wynika, że stroną postępowania mogą być tylko osoby fizyczne, które legitymują się interesem prawnym wynikającym z przepisów prawa materialnego. Pojęcie "interes prawny" pozwala na ścisłe oddzielenie interesu prawnego wynikającego z przepisów prawa od interesu faktycznego (zainteresowanie daną sprawą czy też własne korzyści związane z daną sprawą), skądinąd uzasadnionego lecz nie opartego na wyraźnym przepisie prawa. Tylko osoby legitymujące się interesem prawnym doznają ochrony w postępowaniu administracyjnym poprzez uzyskanie statusu strony w tym postępowaniu i związanych z tym uprawnień o charakterze procesowym. Zarówno w doktrynie jak i judykaturze przyjęło się, iż stronami postępowania w sprawie sporządzenia raportu na oddziaływanie na środowisko, jak również wydania przedmiotowej decyzji, są podmioty znajdujące się na obszarze wskazanym jako obszar oddziaływania przedsięwzięcia.
Wobec określenia przedmiotowego obszaru w granicach działki nr [...], stronami postępowania nie będą właściciele (użytkownicy) działek sąsiednich w stosunku do działki objętej zamierzeniem inwestycyjnym. W analizowanej sprawie nie będzie zatem stroną postępowania "[...]".
6/ odwołanie złożone przez "[...]" może co najwyżej opierać się na istnieniu interesu faktycznego, który dopuszcza zainteresowane osoby do udziału w tymże postępowaniu. Analiza materiału zgromadzonego w sprawie nie uzasadnia zatem przyznania "[...]" indywidualnego, konkretnego, aktualnego i obiektywnego interesu prawnego, który wynikałby z normy prawnej.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożyła "[...]" S.A. z siedzibą w A. i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania zarzuciła, że:
- - potrzeba sporządzenia raportu nie była jednoznaczna,
- - ostatecznie, Burmistrz [...] w postanowieniu z dnia [...].03.2006 r., określił środowiskowe uwarunkowania realizacji przedmiotowej inwestycji ale postanowienie to wydane zostało z pominięciem kilku istotnych czynników, które wpływają na zależność pomiędzy przedsięwzięciem a środowiskiem, a które były znane organowi w momencie orzekania. W uzasadnieniu postanowienia z dnia [...].03.2006 r., podniesiono, że hala produkcyjna podłączona jest do systemu kanalizacji, który odprowadza ścieki do oczyszczalni, zaś wody opadowe odprowadzane są do kanalizacji wód opadowych. Stan rzeczywisty jest jednak inny, co wyrażone zostało w protokole z dnia [...] marca 2006 r. Urzędu Miasta w [...], Wydział Ochrony Środowiska, Rolnictwa i Leśnictwa oraz piśmie "[...]" załączonym do protokołu. W protokole tym J. K., kierownik utrzymania ruchu skarżącej oświadczył, że ścieki i wody opadowe nie są odprowadzane do kanalizacji miejskich a do instalacji skarżącej "[...]". Zaznaczono także, że w miesiącach wiosenno-letnich 2005 r. z zakładu "A." sp. z o. o. wydobywały się uciążliwe gazy i spaliny uniemożliwiające pracę w części biurowca skarżącego. Powodem takiego stanu rzeczy jest brak odpowiednich instalacji wentylacyjnych. Zgłoszono także zastrzeżenia co do kompletności i rzetelności opisu przedsięwzięcia. Pomimo podniesienia tychże faktów w odwołaniu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], nie zostały one uwzględnione.
- - w decyzji z dnia [...].09.2006 r. Burmistrz [...] określił środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia polegającego na "zmianie sposobu użytkowania byłej stołówki na potrzeby produkcyjne, produkcji siatek z drutu oraz przetwórstwa tworzyw sztucznych". Uwzględniono postulaty dotyczące emisji zanieczyszczeń poza działkę o numerze [...], Braku odpowiedniej instalacji wentylacyjnej w budynku przeznaczonym przez A., sp. z o. o. do produkcji przemysłowej, a także niewłaściwego postępowania z odpadami. Odmówiono natomiast t zasadności stanowisku skarżącej w części dotyczącej konieczności zmiany sposobu odprowadzania ścieków przez A.,
- - Kolegium w zaskarżonej decyzji stwierdziło, że "[...]" S. A. nie może legitymować się statusem strony w postępowaniu, zaś "minimalne uprawnienia przysługujące mieszkańcom sąsiadującej z planowaną inwestycją nieruchomości zostały w pełni uwzględnione przez organ l instancji". Skarżąca kwestionuje właśnie tę część postępowania, ponieważ nie została ona przeprowadzona w sposób gwarantujący ochronę jego praw. Istotne fakty przytaczane wyżej zostały zignorowane, dlatego też powinny zostać ponownie poddane analizie przez organ l instancji,
- - wbrew stanowisku Kolegium, obszar oddziaływania przedsięwzięcia nie ogranicza się jedynie do działki o numerze [...]. Inwestycja oddziałuje bezpośrednio na nieruchomość "[...]" poprzez wprowadzanie ścieków do jej kanalizacji, tym samym skarżąca powinna zostać uznana za stronę postępowania.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanego przepisu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania powyższej decyzji. Stosownie jednak do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 - dalej zwaną p.o.p.s.a.) rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Istota sprawy niniejszej sprowadza się do odpowiedzi na pytanie jaki podmiot może być uznany za stronę postępowania w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia polegającego na "zmianie sposobu użytkowania byłej stołówki na potrzeby produkcyjne, produkcji siatek z drutu oraz przetwórstwa tworzyw sztucznych", na nieruchomości szczegółowo opisanej decyzją organu l instancji.
Zdaniem Kolegium skarżąca "[...]" S.A. stroną być nie może, gdyż przepisy art. 31-39 POŚ regulują uczestnictwo społeczeństwa w postępowaniach w sprawie wydania decyzji z zakresu ochrony środowiska,: z treści art. 28 k.p.a., wynika, że "stroną postępowania mogą być tylko osoby fizyczne które legitymują się interesem prawnym wynikającym z przepisów prawa materialnego", a w końcu, iż w doktrynie jak i judykaturze przyjęło się, iż stronami postępowania w sprawie sporządzenia raportu na oddziaływanie na środowisko, jak również wydania przedmiotowej decyzji, są podmioty znajdujące się na obszarze wskazanym jako obszar oddziaływania przedsięwzięcia. Wobec określenia przedmiotowego obszaru w granicach działki nr [...], stronami postępowania nie będą właściciele (użytkownicy) działek sąsiednich w stosunku do działki objętej zamierzeniem inwestycyjnym.
Przedstawione wyżej rozumowanie jest wadliwe a wnioski z niego wyprowadzone co najmniej przedwczesne. Argument, że stroną postępowania administracyjnego mogą być tylko osoby fizyczne - jest nie do przyjęcia i większego komentarza nie wymaga. Ustawa POŚ reguluje udział społeczeństwa w postępowaniu sprawie wydania decyzji z zakresu ochrony środowiska (art. 10, 31-33). Oczywiście użyte sformułowanie "każdy", nie oznacza, że stroną w takim postępowaniu jest każdy, kto wyrazi taka wolę. Ustawodawca wyraźnie powiedział "Każdy w przypadkach określonych w ustawie ma prawo do uczestniczenia w postępowaniu w sprawie wydania decyzji z zakresu ochrony środowiska..". A więc wyraźnie wskazał, że prawo do uczestniczenia ma każdy ale w przypadkach określonych w ustawie. Oczywiście nie chodzi tylko o ustawę POŚ ale o każdą inną, w tym kodeks postępowania administracyjnego. Inne formy udziału społeczeństwa w takim postępowaniu pozostają poza sferą niniejszego postępowania.
A więc odpowiedzi na pytanie, czy skarżąca "[...]" S.A. ma atrybut strony należy poszukiwać w treści art. 28 kpa. Zgodnie z tym przepisem stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo ten, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Norma materialnoprawna, z której strona postępowania administracyjnego wywodzi interes prawny, nie musi znajdować się w prawie administracyjnym, może mieć swoje źródło np. w prawie cywilnym (w przepisach o ochronie własności, czy przepisach dotyczących tzw. prawa sąsiedzkiego i innych). Interesu prawny to obiektywna, czyli rzeczywiście istniejąca potrzeba ochrony prawnej. Interes ten musi być osobisty, własny, indywidualny i konkretny, dający się obiektywnie stwierdzić oraz aktualny.
Odmawiając skarżącej atrybutu strony Kolegium nie poczyniło żadnych ustaleń (o których szeroko wspomina skarga) co do wpływu zamierzonej inwestycji i jej uwarunkowań środowiskowych na sąsiednią nieruchomość strony skarżącej.
Skoro więc, kontrola sądowa wykazała, że zaskarżona decyzja, narusza prawo na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. "c" i art. 200 p.o.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.