Uzasadnienie
Starosta Tatrzańska decyzją z dnia 24 kwietnia 2019 r., na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3, art. 130 ust. 1 i 2, art. 132 ust. 1a, 2, 3 i 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z roku 2018, poz. 2204 ze zm.) orzekł o ustaleniu odszkodowania za pozbawienie praw do nieruchomości, oznaczonej jako działka ewid. [...] obr. N., w udziale 7/16 części wskutek wydania przez Naczelnika Miasta Zakopanego i Gminy Tatrzańskiej decyzji z dnia 17 września 1983 r., Nr [...], zezwalającej Zakładowi [...] w K. na wybudowanie linii 110 kV Gubałówka – Skibówki, w kwocie 62.622,00 zł oraz o wypłacie ww. kwoty odszkodowania na rzecz S. S.. Do wypłaty odszkodowania zobowiązany został Firma A z siedzibą w K..
W uzasadnieniu organ podał, że postępowanie o ustalenie i wypłatę odszkodowania zostało wszczęte na wniosek S. S. z dnia 27 października 2016 r.
Organ przywołał treść art. 129 ust. 5 pkt. 3, art. 130 ust 1 i 2, art. 132 ust 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Następnie wskazał, że decyzja Naczelnika Miasta Zakopanego i Gminy Tatrzańskiej z dnia 17 września 1983 r., Nr [...] wydana została w trybie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t.j. Dz. U z 1974r., Nr 10 poz. 64 ze zm.). Na jej podstawie Zakład Energetyczny w K. uzyskał zezwolenie na wybudowanie linii 110 kV Gubałówka - Skibówki, w obszarze nieruchomości, oznaczonej m. in. jako działka ewid. [...] obr. N.. Decyzja nie zawierała rozstrzygnięcia w przedmiocie odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości. Inwestycja została zrealizowana.
Organ ustalił, że w oparciu o Akt Własności Ziemi Nr [...] z dnia 30 listopada 1979 r., wydany przez Naczelnika Miasta Zakopanego i Gminy Tatrzańskiej J. S. nabył z mocy prawa własność nieruchomości, oznaczone m. in. jako działka ewid. [...] obr. N.. Powyższy fakt został ujawniony w księdze wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości w dniu 21 stycznia 1993 r.
J. S. zmarł. Spadek po nim na podstawie ustawy nabyli: B. S. - w 4/16 części, J. S. - w 3/16 części, S. S. - w 3/16 części, J. S. - w 3/16 części, M. S. - w 3/16 części. W oparciu o umowę cesji wierzytelności z dnia 1 października 2016 r. ustalono, że B. S. przelała na S. S. wierzytelność przysługującą jej wobec Firma A z siedzibą w K. z tytułu pozbawienia praw do nieruchomości oznaczonej m. in. jako działka ewid [...] obr. N., wskutek wydania ostatecznej decyzji z dnia 17 września 1983 r.
W związku z powyższym organ uznał, że S. S. jest podmiotem uprawnionym do występowania z roszczeniem o ustalenie i wypłatę odszkodowania z tytułu pozbawienia/ograniczenia praw do nieruchomości, oznaczonej jako działka ewid. [...] obr. N., a przedmiotowe roszczenie przysługuje w wysokości 7/16 części. Dodatkowo w oparciu o odpis z księgi wieczystej [...] ustalono, że aktualnie właścicielem nieruchomości, oznaczonej m. in. jako działka ewid. [...] obr. N. pozostaje S. S., a co za tym idzie, nie doszło do wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości na rzecz Państwa ani też operatora sieci przesyłowej wysokiego napięcia 110 Kv (całkowitego pozbawienia praw do nieruchomości).
Należne odszkodowanie ustalono w oparciu o sporządzony w sprawie operat szacunkowy.
Odwołanie od decyzji wniósł Firma A, zarzucając naruszenie:
- 1. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że w operacie szacunkowym została prawidłowo ustalona powierzchnia strefy zajętości, podczas gdy biegły niezasadnie uwzględnił pas techniczny linii elektroenergetycznej 110kV, który posiada szerokość 20m od osi linii; łączna szerokość pasa wynosi zatem 40 metrów;
- 2. art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w części dotyczącej podstawy prawnej rozstrzygnięcia:
- - na jakiej podstawie organ l instancji przyjął, że roszczenie o odszkodowanie mające charakter publicznoprawny przechodzi na spadkobierców, skoro przepisy kodeksu cywilnego - w tym o spadkobraniu (art. 922 i n. k.c.) dotyczą jedynie praw i obowiązków o charakterze cywilnym w rozumieniu art. 1 k.c.,
- - na jakiej podstawie organ l instancji przyjął, że art. 129 ust. 5 pkt. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami znajduje zastosowanie również do stanów faktycznych sprzed wejścia w życie tej ustawy, a zatem do spraw, w których przed tą datą wydano decyzję o wywłaszczeniu,
- - całkowite pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji kwestii przedawnienia roszczenia o odszkodowanie, w kontekście argumentacji, wedle której stosowanie kodeksu cywilnego w zakresie spadkobrania wymusza jednocześnie stosowanie kodeksu cywilnego także w zakresie przedawnienia (art. 118 k.c.);
- 3. art. 36 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że nie doszło do przedawnienia roszczenia o zapłatę odszkodowania w związku z wydaniem decyzji wywłaszczeniowej na podstawie art. 35 ust. 1 tej ustawy, podczas gdy w przepisie tym został określony 3 - letni termin przedawnienia liczony od momentu powstania szkody,
- 4. art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że przepis ten znajduje zastosowanie także do ograniczenia praw, w sytuacji, gdy literalne brzmienie przepisu wskazuje jedynie odszkodowanie za pozbawienie praw,
- 5. art. 128 ust. 1 i 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że osobą uprawnioną do żądania ustalenia i wypłaty odszkodowania jest także spadkobierca osoby wywłaszczonej, podczas gdy przepis ten jako uprawnioną wskazuje wyłącznie osobę wywłaszczoną,
- 6. art. 922 k.c. w zw. z art. 1 k.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że prawo do odszkodowania jako prawo o charakterze publicznoprawnym wchodzi w skład spadku po osobie wywłaszczonej, w sytuacji, gdy kodeks cywilny znajduje zastosowanie jedynie do stosunków cywilnoprawnych (praw o charakterze cywilnym),
- 7. art. 118 k.c. poprzez jego niezastosowanie w przypadku przyjęcia, że roszczenie o zapłatę odszkodowania podlega spadkobraniu, a związku z tym ma charakter cywilny.
Firma A wniósł o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji.
Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 6 lutego 2020 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935), uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie przed organem I instancji w całości.
W uzasadnieniu organ II podzielił ustalenia faktyczne organu I instancji. W ocenie organu odwoławczy zaszła jednak podstawa do umorzenia postępowania ze względu na fakt, że odszkodowanie o którym mowa w art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest odszkodowaniem należnym tylko podmiotowi wywłaszczonemu. Prawo to nie przechodzi co do zasady na następców syngularnych ani uniwersalnych. Stanowisko takie zostało wyrażone w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 27 lutego 2019 r. sygn. akt I OSK 875/17, 11 grudnia 2018 r. sygn. akt I OSK 4191/18, 24 maja 2019 r. sygn. akt 1905/17, 28 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 993/19 i 29 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 740/19. W dniu wydania decyzji Naczelnika Miasta Zakopanego Gminy Tatrzańskie z dnia 17 września 1983 r. [...], właścicielem przedmiotowej działki był J. S.. Zgodnie zatem z brzmieniem art. 128 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami to J. S. byłby uprawniony do odszkodowania, o którym mowa wart. 129 ust. 5 pkt 3. Natomiast S. S., wnioskujący o ustalenie i wypłatę odszkodowania za zajęcie nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...], obr.
N., nabył przedmiotową działkę skutkiem umowy darowizny sporządzonej aktem notarialnym z dnia 1 kwietnia 1993 r. Jeżeli zatem z wnioskiem o ustalenie odszkodowania wystąpiła osoba, która nie legitymuje się w tym zakresie interesem prawnym, wszczęte w ten sposób postępowanie należało uznać za bezprzedmiotowe.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł S. S.. Skarżący domagał się uchylenia decyzji Wojewody Małopolskiego i zobowiązania organu do wydania w określonym terminie decyzji lub postanowienia, ze wskazaniem sposobu załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcia, a także zasądzenia kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
- - art. 128 ust. 4 w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego błędną wykładnię, w szczególności przyjęcie, że prawo do odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości przysługuje tylko podmiotowi, do którego skierowana była decyzja administracyjna, gdy tymczasem prawidłowa wykładnia wskazanego przepisu, aprobowana powszechnie w orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego, prowadzi do wniosku, że uprawnienie to przysługuje również następcom prawnym ograniczonego w prawie własności właściciela nieruchomości, jeżeli ten uprzednio nie uzyskał takiego odszkodowania;
- - art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez niewywiązanie się przez wojewodę z obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nierozpatrzenie całego zebranego materiału dowodowego, jak również zaniechanie wszechstronnej, całościowej oceny materiału dowodowego, przez oparcie się jedynie na jego części i uznanie, że skarżący przysługujące mu prawo do odszkodowania za ograniczenie w prawie własności nieruchomości wywodzi w całości z faktu syngularnego nabycia nieruchomości w drodze umowy darowizny, gdy tymczasem skarżący wykazał, że: jest bezpośrednim spadkobiercą z mocy ustawy poprzedniego właściciela nieruchomości, którego prawo własności zostało ograniczone, co oznacza, że prawo do odszkodowania skarżący uzyskał w drodze sukcesji uniwersalnej w chwili śmierci spadkodawcy, prawo do odszkodowania nabył w drodze cesji wierzytelności od pozostałych spadkobierców z mocy ustawy właściciela nieruchomości, którego prawo własności zostało ograniczone decyzją administracyjną;
- - art. 107 § 3 k.p.a., które pozostaje w związku z naruszeniem przepisów przywołanych w pkt. 2.a powyżej, poprzez brak odniesienia się przez organ do dokumentów przedstawionych przez skarżącego oraz pominięcie w uzasadnieniu decyzji wskazania przyczyn, dla których organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej dokumentom w postaci postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z dnia 8 maja 2001 r., I Ns 314/01 o stwierdzeniu nabycia spadku po J. S. oraz umowom cesji wierzytelności z dnia 16 października 2016 r. i 17 listopada 2018 r.
- - art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w przyjęciu przez organ, że skarżący nie legitymuje się w niniejszej sprawie interesem prawnym, a co za tym idzie nie jest stroną postępowania administracyjnego, co skutkowało wydaniem decyzji o uchyleniu decyzji organu I instancji oraz umorzenia postępowania przed organem I instancji, gdy tymczasem skarżący jest spadkobiercą ustawowym poprzedniego właściciela nieruchomości wobec którego wydano decyzję o ograniczeniu prawa własności, co przesądza, że legitymuje się on interesem prawnym, a więc posiada atrybut strony umorzonego postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu przytoczone wyżej zarzuty zostały rozwinięte.
Skarżący wyjaśnił, że decyzja z 1983 r. została skierowana do J. S., ówczesnego właściciela nieruchomości. Skarżący przedmiotową nieruchomość nabył w drodze umowy darowizny z dnia 1 kwietnia 1993 r. Postanowieniem z dnia 8 maja 2001 r. Sąd Rejonowy w Z., sygn. akt I Ns 314/01, stwierdził, że spadek po J. S. skarżący nabył z mocy ustawy w 3/16 części. W oparciu o umowę cesji wierzytelności z dnia 1 października 2016 r. skarżący nabył od spadkobierczyni J. S., B. S., wierzytelność przysługującą jej względem Firma A w K. z tytułu pozbawienia praw do nieruchomości oznaczonej jako działka ewid. [...] obr. N. w wysokości 4/16, tj. części odpowiadającej wysokości udziału cedenta w spadku.
Niezależnie od tego, w dniu 17 listopada 2018 r., skarżący zawarł dwie umowy cesji wierzytelności z kolejnymi spadkobiercami ustawowymi J. S., mocą których również nabył wierzytelność przysługującą cedentom względem Firma A z tytułu pozbawienia praw do nieruchomości oznaczonej jako działka ewid. [...] obr. N. w wysokości 6/16, tj. w wysokości odpowiadającej udziałom każdego z cedentów w spadku po J. S.. Na skutek zawartych umów, skarżącemu przysługuje obecnie wierzytelność w stosunku do uczestnika w wysokości 13/16 części.
Zgodnie z art. 129 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami zasadą jest w obecnym stanie prawnym jednoczesność orzekania o pozbawieniu prawa własności oraz o ustaleniu z tego tytułu stosownego odszkodowania. Wskazany przepis na mocy odesłania zawartego w art. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami ma zastosowanie do ograniczenia w drodze decyzji administracyjnych zakresu korzystania z nieruchomości przez jej właściciela poprzez udzielenie zezwolenia na przeprowadzenie na nieruchomości m.in. przewodów i urządzeń służących do przesyłania i dystrybucji energii elektrycznej. W czasie orzekania o pozbawieniu prawa do nieruchomości w stosunku do J. S. obowiązywała, nie mająca już dzisiaj mocy prawnej, ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Ograniczenie prawa własności nastąpiło w oparciu o treść art. 35 i n. tej ustawy. Regulacja ta nie zawierała zasady jednoczesności orzekania o wywłaszczeniu i odszkodowaniu z tego tytułu.
Przyznawała jedynie właścicielowi prawo zwrócenia się do prezydium powiatowej rady narodowej o orzeczenie odszkodowania z tego tytułu (art. 35 ust. 3). Jakkolwiek ustawa przewidywała prawo do odszkodowania, to jednak postępowanie w tym przedmiocie nigdy się nie toczyło. Wobec tego, poprzednik prawny skarżącego nie zrealizował swojego prawa i nie otrzymał należnego mu wynagrodzenia z tytułu pozbawienia go prawa własności, co oznacza to, że do wygaśnięcia tego uprawnienia poprzez jego zaspokojenie nie doszło.
W art. 128 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wskazano się, że odszkodowanie przysługuje właścicielowi wywłaszczonej nieruchomości. Mimo, że wskazany przepis nie wyraża tego wprost w doktrynie prawa administracyjnego dominuje szeroka wykładnia tej normy, przyznająca rzeczone uprawnienie także następcom prawnym wywłaszczonego właściciela. Do czasu spełnienia świadczenia odszkodowawczego, uprawnienie do jego domagania się istnieje i może przejść w drodze określonego zdarzenia prawnego na następców prawnych osoby wywłaszczonej. Tożsame stanowisko zajmuje aktualne orzecznictwo sądów administracyjnych, gdzie podkreśla się, że uprawnionymi do odszkodowania są także następcy pod tytułem ogólnym wywłaszczonego właściciela, tj. jego spadkobiercy. Skarżący odwołał się do stanowiska wyrażonego w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 27 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1840/19 i 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1735/17.
Ponadto w sytuacji gdy następcom prawnym pod tytułem ogólnym przysługuje uprawnienie do ustalenia odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości o którym mowa w art. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami to osoby te mogą wskazaną wierzytelność o odszkodowanie przenieść na inne podmioty w drodze umowy przelewu. Na temat dopuszczalności cesji w takim przypadku wypowiedziały się już z aprobatą sądy administracyjne np. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 9 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Bk 157/19, wyrok WSA w Lublinie z dnia 16 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Lu 811/17.
Na marginesie skarżący zwrócił uwagę, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykształcił się pogląd, że uprawnienie do dochodzenia odszkodowania z tytułu pozbawienia prawa własności nieruchomości przysługują nie tylko wywłaszczonemu właścicielowi i jego spadkobiercom ale również nabywcom pod tytułem szczególnym nieruchomości, której część została wywłaszczona, jak np. nabywcy w drodze umowy sprzedaży czy też darowizny. Wskazane stanowisko zostało wnikliwie przedstawione przez NSA w wyroku z dnia 27 października 2017 r., sygn. akt I OSK 3158/15.
Skarżący podkreślił również, że organ pomimo przedstawionych mu dowodów, w tym w postaci dokumentów urzędowych, zaniechał wszechstronnej i całościowej oceny materiału dowodowego, lecz błędnie oparł się jedynie na jego części uznając, że skarżący swoje uprawnienie do ustalenia odszkodowania w całości wywodzi z faktu nabycia nieruchomości w drodze umowy darowizny. Tymczasem swój interes prawny skarżący wywiódł także z faktu bycia spadkobiercą poprzedniego właściciela nieruchomości. Ponadto, skarżący przedłożył do akt postępowania dokumenty, w postaci umów cesji.
Skarżący, z daleko posuniętej ostrożności procesowej, odniósł się do również do zarzutu przedawnienia podniesionego w odwołaniu. Wskazał, że charakter prawny odszkodowania nie jest jednolicie traktowany zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie. Część autorów zajmuje stanowisko odnośnie cywilnoprawnego charakteru odszkodowania o którym mowa w art. 128 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Konsekwencją przyjęcia poglądu o cywilnoprawnym charakterze roszczenia odszkodowawczego jest stosowanie do niego instytucji przedawnienia roszczeń (art. 117 i n. k.c.). Zgodnie z art. 120 § 1 k.c. bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie.
Wobec tego, dla ustalenia rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia zasadnicze znaczenie ma ustalenie terminu wymagalności roszczenia. Nie można jednak stracić z pola widzenia faktu, że odszkodowania takie ustalane jest w postępowaniu administracyjnym, zaś tryb jego ustalania uregulowany został w art. 128 i n. ustawy o gospodarce nieruchomościami, wobec czego przepisy tej ustawy należy traktować jako lex specialis w stosunku do ogólnych przepisów prawa zobowiązań dotyczących szkody i zasad jej wynagradzania. Natomiast zgodnie z treścią art. 132 ust. 1a cyt. ustawy w sprawach w których wydano odrębną decyzję o odszkodowaniu, zapłata odszkodowania następuje jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o odszkodowaniu stała się ostateczna (art. 16 k.p.a.). Zasadnym jest zatem przyjęcie, że dopiero upływ wskazanego 14 dniowego terminu statuuje postawienie roszczenia w stan wymagalności, będąc jednocześnie początkiem biegu jego przedawnienia.
Dopiero bowiem wtedy wierzyciel ma prawną możliwość skutecznego dochodzenia swojego roszczenia (tak również WSA w Krakowie w wyroku z 16 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 194/13; P. Wojciechowski [w:] Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, red. P. Czechowski, 2015 LEX). Powyższe oznacza, że jakkolwiek roszczenie odszkodowawcze powstaje z chwilą ograniczenia prawa własności to jednak wymagalne staje się dopiero z upływem terminu zapłaty określonego w art. 132 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Skarżący podkreślił przy tym, że do roszczenia odszkodowawczego o którym mowa w art. 128 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie ma zastosowania regulacja określona w art. 120 § 1 zd. 2 k.c. Dotyczy ona bowiem tylko roszczeń o działanie, których wymagalność zależy tylko od woli uprawnionego. W konsekwencji, przedawnieniu ulega roszczenie o zapłatę odszkodowania, które zostało już ustalone w postępowaniu administracyjnym zgodnie przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nie ma natomiast żadnych obiektywnych podstaw do stawiania tez, że także nieustalone roszczenie ulega przedawnieniu. Taki wniosek jawnie kłóci się z przywołaną wyżej, prezentowaną w orzecznictwie SN definicją wymagalności roszczeń. Trafnie powyższą kwestię rozstrzygnął i wyłożył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 16 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 194/13.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.
Organ podał, że pogląd, że odszkodowanie o którym mowa w art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest odszkodowaniem należnym tylko podmiotowi wywłaszczonemu i prawo to nie przechodzi co do zasady na następców syngularnych ani uniwersalnych, został wyrażony w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 27 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 875/17, 11 grudnia 2018 r. sygn. akt I OSK 4191/18; 24 maja 2019 r. sygn. akt 1905/17; 28 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 993/19 i 29 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 740/19.
Skarżący, S. S., wnioskujący o ustalenie i wypłatę odszkodowania za zajęcie nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...], obr. N. nabył przedmiotową działkę skutkiem umowy darowizny sporządzonej aktem notarialnym z dnia 1 kwietnia 1993 r. Rep. A nr [...], a zatem w dniu wydania decyzji Naczelnika Miasta Zakopanego i Gminy Tatrzańskie z dnia 17 września 1983 r. [...] S. S. nie mógł był właścicielem przedmiotowej nieruchomości, bowiem wówczas prawo własności przedmiotowej działki należało do J. S., co potwierdzają dokumenty zgromadzone w aktach organu I instancji. Ponieważ roszczenie dotyczące przyznania odszkodowania nie ma w tym wypadku charakteru cywilnego tym samym powoduje to, że wprawdzie -jako prawo publicznoprawne, realizowane na drodze administracyjnej - nie podlega przedawnieniu, tym niemniej należy w takiej sytuacji wskazać na jakiej podstawie prawnej to prawo przysługuje następcy prawnemu.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 4191/18) w przypadku praw o charakterze publicznoprawnym musi bowiem istnieć podstawa prawna wskazująca na przejście tego prawa na następców prawnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z przepisem art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy).
Z art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Wskazać również należy, że zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji lub postanowienia bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (wyrok NSA W-wa z dnia 9.07.2008 r., sygn. II OSK 795/07, LEX nr 483232).
Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że wydana ona została z rażącym naruszeniem przepisów prawa, uzasadniającym jej uchylenie.
Na podstawie akt administracyjnych stwierdzić bowiem należy, że decyzja organu I instancji doręczona została Firma A w dniu 6 maja 2019 r. (k.235 a.a. I instancji).
Przesyłka zaadresowana do Starostwa Tatrzańskiego zawierająca odwołanie od tej decyzji została nadana w dniu 21 maja 2019 r. – we wtorek. (k.1 a.a. II instancji). Czternastodniowy termin do wniesienia odwołania upłynął zatem w dniu 20 maja 2019 r. – w poniedziałek. Nie był to dzień wolny od pracy. Odwołanie nie zawierało wniosku o przywrócenie terminu.
Jak stanowi przepis art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Termin określony w tym przepisie ma charakter zawity, co oznacza, że czynność procesowa, dla której termin ten ustanowiono, dokonana po tym terminie, nie może być skuteczna. W przypadku wniesienia odwołania z uchybieniem terminu organ odwoławczy nie może merytorycznie go rozpatrzyć, ale ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi.
Warunkiem merytorycznego rozpatrzenia odwołania jest w takiej sytuacji przywrócenie – na wniosek odwołującego się - terminu do jego wniesienia.
Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który to termin nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu drugoinstancyjnym rozstrzygnięcia ostatecznego, takiego, które korzysta z ochrony trwałości - por. szerzej np. B. Adamiak (w) B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006 r., s.598; G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom I, Zakamycze, 2005 r., s. 210 i nast.; por. też np. wyrok NSA z dnia 18 listopada 1999 r., sygn. akt I SA 330/99; wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 1999 r., sygn. akt I SA 1823/98; uchwałę NSA z dnia 12 października 1998 r., sygn. akt OPS 11/98; wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 1998 r., sygn. akt IV SA 1006/96).
Wobec powyższego, na podstawie art.145 § 1 pkt 2) p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
O kosztach orzeczono na podstawie art.200 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę składają się: 200 zł tytułem wpisu uiszczonego od skargi, 17 zł tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kwota 483 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika skarżącego będącego adwokatem (§ 14 pkt 1 lit.c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2015.1800).