Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł od skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia 2 lutego 2015 roku w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wykonanie robót budowlanych skarżący Z. J. złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
We wniosku skarżący oświadczył, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną B. J.. Ich miesięczny dochód wynosi 3.340 zł i stanowi go emerytura skarżącego w wysokości 1.758 zł (w tym dodatek pielęgnacyjny w kwocie 208,17 zł) i emerytura jego żony w wysokości 1.582 zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi dom o powierzchni 150 m². Strona nie posiada oszczędności, ani cennych przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro.
Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy Z. J. podniósł, iż jest inwalidą [...] grupy z ogólnego stanu zdrowia. Przeszedł [...] zawały serca. Często przebywa w szpitalu i ponosi duże koszty zakupu leków. Ponadto pokrywa koszty utrzymania domu.
W związku z tym, że wniosek obarczony był brakiem formalnym, nie był bowiem przez stronę podpisany, a ponadto dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie miały cechy "dokładności", o której mowa w art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Z. J. został wezwany do ich uzupełnienia w terminie 7 dni poprzez: własnoręczne podpisanie wniosku, a ponadto o udokumentowanie wysokości świadczenia emerytalnego pobieranego przez skarżącego oraz jego żonę (odcinki emerytur za kwiecień 2015 roku lub wyciągi z rachunków bankowych, jeśli świadczenia wpływają na konto bankowe), przesłanie wykazów wszystkich posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych i wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem, udokumentowanie rachunkami za ostatni okres rozliczeniowy wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny (opłaty za prąd, gaz, wodę, wywóz śmieci, opał, itp.), a także określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, telefon, ubezpieczenie, itp. oraz udokumentowanie wydatków ponoszonych na leczenie.
W dniu 26 maja 2015 roku do tut. sądu wpłynął formularz "PPF" opatrzony podpisem strony. Skarżący nie dołączył do wniosku żadnych dokumentów, ani oświadczeń, o które był wzywany. Biorąc jednak pod uwagę fakt, iż w tym samym dniu (26 maja 2015 roku) do tut. sądu wpłynęły dokumenty źródłowe przesłane przez żonę skarżącego, B. J., do sprawy o sygn. II SA/Kr 414/15 stanowiące uzupełnienie złożonego przez nią wniosku o przyznanie prawa pomocy, orzekający dokonał oceny tych właśnie dokumentów, jako odnoszących się również do sytuacji materialnej skarżącego.
Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:
Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego.
Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 roku, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony, iż nie byłaby ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.).
Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Zgodnie z treścią art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Aby dokonać rzetelnej, wolnej od wątpliwości oceny możliwości płatniczych strony orzekający musi dysponować dokładnymi informacjami na temat jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Informacje te winien przedstawić wnioskodawca. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenia strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajdują odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo).
W niniejszej sprawie skarżący Z. J. nie przekonał orzekającego o niemożliwości uiszczenia przez niego kosztów sądowych we własnym zakresie. Ze złożonego we wniosku oświadczenia wynika, że skarżący jest inwalidą [...] grupy, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną B., a jedynym źródłem utrzymania małżonków są świadczenia emerytalne w łącznej wysokości 3.340 zł. Oświadczenie to jest zbyt ogólne, dlatego w sprawie należało ustalić przede wszystkim wysokość wydatków ponoszonych miesięcznie na utrzymanie strony, jak również potwierdzenie wydatków na konieczne leczenie. Dane, którymi dysponował orzekający nie pozwoliły bowiem na dokonanie sumarycznego zestawienia wykazanych dochodów z emerytur i ponoszonych przez wnioskodawcę kosztów, koniecznych do ustalenia czy pozostają mu jakiekolwiek wolne środki finansowe, którymi mógłby pokryć - choćby w części - należne w sprawie koszty sądowe.
Do niniejszej sprawy skarżący – pomimo wezwania - nie nadesłał żadnych dokumentów źródłowych, ani oświadczeń. Natomiast przesłanych do sprawy o sygn. II SA/Kr 414/15 przez B. J. dokumentów nie można uznać za prawidłowe wykonanie wezwania. Po pierwsze, większość nadesłanych kserokopii dokumentów jest nieczytelna. Ze szczątkowych informacji, które na nich widnieją można wnioskować, że stanowią one potwierdzenie stanu zdrowia Z. J.. Kopie faktur nie pozwalają na analizę jakich płatności dotyczą, kto jest sprzedawcą, ani kto nabywcą. Jedynym dokumentem, którego treść można odczytać to paragon wraz z załącznikiem potwierdzające dokonanie płatności w kwocie 100 zł za wizytę Z. J. w dniu 11 maja 2015 roku u lekarza [...] A. M..
Po drugie, wśród przesłanych dokumentów brakuje tych, które potwierdzają wysokość kosztów związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny. Nie ma tam potwierdzenia wysokości ponoszonych opłat za energię elektryczną, gaz, wodę, opał, itp., ani informacji o wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, telefon, ubezpieczenie, itp. Brak nawet szacunkowych danych w tym przedmiocie. Orzekający w dalszym ciągu nie dysponuje zatem danymi dotyczącymi faktycznych wydatków związanych z bieżącymi potrzebami wnioskodawcy i jego żony. Ponadto - pomimo wezwania - nie odniesiono się także do kwestii posiadania rachunku bankowego, nie przesłano wyciągów z tego rachunku, ani oświadczenia, że takim rachunkiem strona nie dysponuje.
W przedstawionej sytuacji orzekający posiada jedynie wiedzę o wysokości dochodów skarżącego i jego żony z tytułu pobieranych świadczeń emerytalnych. Dane te jednak nie są wystarczające do oceny, czy skarżący spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy w przedmiotowej sprawie. Skoro w dalszym ciągu nie wiadomo jakie w istocie są możliwości finansowe skarżącego, tym samym niemożliwe jest stwierdzenie, czy rzeczywiście koszty niniejszego postępowania pozostają poza zakresem tych możliwości.
Skoro w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przez skarżącego przesłanki, od których zależy przyznanie prawa pomocy należało orzec jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.