Uzasadnienie
A sp. z o.o. w K., złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych z uwagi na pogarszający się stan finansowy, brak wystarczających środków finansowych koniecznych do uiszczenia należnych opłat sądowych. W uzasadnieniu wskazano, iż spółka nie prowadzi obecnie działalności operacyjnej, powstała jako spółka celowa, a jej głównym aktywem była nieruchomość budowlana z przeznaczeniem na osiedle mieszkaniowe. Z uwagi na trudności z pozyskaniem środków na sfinansowanie projektu budowlanego przy jednoczesnym ponoszeniu nakładów na nieruchomość spółka postanowiła zbyć te aktywa. Udało się jej to, jednakże zmuszona była zaakceptować odległy termin płatności za przedmiotową nieruchomość.
W związku z tym, spółka obniżyła koszty funkcjonowania jednakże kosztem problemów z płynnością finansową. Spółka za 2015r. wykazała zysk w kwocie netto 370 tys. zł, jednakże nie ma on odzwierciedlenia w przepływach finansowych, a strata w ujęciu narastającym to kwota – 25 939 195,70 zł. Spółka nie posiada majątku trwałego, a główne aktywa stanowi obecnie inwestycja długoterminowa w udziały w spółce zależnej związanej z rynkiem budowlanym. Postanowieniem z dnia 4 lipca 2016r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. We wniesionym sprzeciwie spółka wskazała, iż referendarz nie przeanalizował w sposób prawidłowy stanu finansowego skarżącej, a swoje orzeczenie wydał jedynie na podstawie wybranych przez siebie danych. Skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy wyraźnie wskazała, że chociaż w zeszłym roku osiągnęła zysk w wysokości 370.717,68 zł to jednak ta wartość nie odzwierciedla jej faktycznego stanu finansowego, bowiem zeszłoroczny zysk nie ma żadnego odzwierciedlenia w przepływach finansowych.
Skarżąca zanotowała bowiem w ostatnich kilku latach stratę, która w ujęciu narastającym wyniosła w 2015 roku kwotę 25.939.195,70 zł, co 70-krotnie przewyższa kwotę osiągniętego zysku. Wskazana kwota to niepokryta strata z lat ubiegłych. Jedynie zatem całościowe spojrzenie na sytuacją finansową pozwala na określenie jej możliwości ponoszenia kosztów sądowych. Jak zostało wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca nie dość, że wykazuje ogromną stratę, to na swoim rachunku bankowym posiadała debet, ponadto nie posiada również majątku trwałego, który mogłaby uszczuplić, aby móc ponieść ciężar kosztów postępowania, a w kasie skarżącej znajduje się jedynie 18,71 zł. W ocenie skarżącej ustawodawca dla przyznania prawa pomocy nie wprowadził wymogu braku jakiegokolwiek majątku, ale wymóg braku środków - uzależniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy od wykazania braku efektywnych aktywów (gotówka, zapasy, towary itp.), gdyż tylko za pomocą środków pieniężnych ponoszone są koszty postępowania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2008r. w sprawie o sygn. akt I GSK 1 199/07; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia l marca 2012 r. w sprawie o sygn. akt II OZ 123/12).
Wobec tego brak środków pieniężnych na rachunkach bankowych (a wręcz debet na rachunku bankowym), brak możliwości sprzedaży posiadanych zapasów oraz brak możliwości osiągnięcia jakichkolwiek środków ze sprzedaży pozostałego majątku wobec ich braku, w całości wypełniają przesłanki przyznania prawa pomocy. Dodatkowo wartość majątku trwałego wynosi 0 zł. Ocena sytuacji majątkowej strony w kontekście przesłanek przyznania prawa pomocy powinna opierać się wyłącznie na analizie kosztów postępowania sądowego i aktualnej kondycji finansowej strony, a nie planowania wydatków związanych z kosztami sądowymi - w normalnych warunkach obrotu gospodarczego przedsiębiorca a priori nie może zakładać, że jednym ze skutków prowadzenia przez niego działalności gospodarczej będzie konieczność prowadzenia spraw przed sądem administracyjnym lub powszechnym, celem dochodzenia jego praw naruszonych przez inne podmioty (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 września 2012r. w sprawie o sygn. akt II GZ 300/12).
Sąd zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 – oznaczana dalej jako p.p.s.a.) - od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż rozpoznając sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W myśl przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej może nastąpić: w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania.
Sprzeciw jest częściowo zasadny, co skutkuje zwolnieniem strony skarżącej od opłat sądowych będących wpisem od skargi.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż spółka przedstawiła dokumenty w postaci oświadczenia o braku przychodów z działalności operacyjnej w okresie ostatnich 6 miesięcy, zaświadczenie o wysokości funduszy w kasie spółki, informację o niepobieraniu przez prezesa wynagrodzenia w bieżącym roku, kserokopii zeznania podatkowego o wysokości dochodów osiągniętych w 2015r., kserokopię deklaracji VAT za 1 kwartał 2016r., oraz odpis ostatniego sprawozdania finansowego (bilans, rachunek zysków i strat, informacje dodatkowe). Z przedłożonych dokumentów wynika, że sytuacja finansowa spółki rzeczywiście uzasadnia udzielenie zwolnienia w części, a mianowicie w zakresie opłat będących wpisem sądowym. Istotne jest w szczególności, iż skarżąca o ile w zeszłym roku osiągnęła zysk w wysokości 370.717,68 zł to jednak ta wartość nie odzwierciedla jej faktycznego stanu finansowego, bowiem zeszłoroczny zysk nie ma żadnego odzwierciedlenia w przepływach finansowych skarżącej.
Skarżąca zanotowała bowiem w ostatnich kilku latach stratę, która w ujęciu narastającym wyniosła w 2015 roku kwotę 25.939.195,70 zł, co 70-krotnie przewyższa kwotę osiągniętego zysku. Nadto skarżąca nie posiada majątku trwałego, który mogłaby uszczuplić, a w kasie znajduje się tylko 18,71 zł. Wedle oświadczenia skarżącej, posiada ona także debet na swym rachunku bankowym. Skarżąca ograniczyła także koszty działalności do minimum w kwocie 5000 zł, co wykazuje oświadczeniem, podobnie jak wykazuje, że prezes spółki w roku 2016 nie pobiera wynagrodzenia. Z oświadczenia wynika także, że w okresie ostatnich 6 miesięcy Spółka nie uzyskiwała przychodów z działalności operacyjnej, co potwierdzone zostało złożona deklaracją VAT.
Zatem brak środków pieniężnych oraz brak możliwości osiągnięcia środków ze sprzedaży majątku trwałego wypełniają przesłanki zwolnienia od wpisu z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Jednocześnie koszty takie jak np. opłaty kancelaryjne, mogą być ze względu na ich nikłą wysokość, pokryte przez spółkę. Z tych przyczyn ograniczono zwolnienie od kosztów tylko do wpisu sądowego (art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 230 p.p.s.a.).