Uzasadnienie
W dniu 20 listopada 2008 r. W.G. i R.G. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] października 2008 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego złożyli wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych. We wniosku oświadczyli, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, ich miesięczny dochód wynosi [...] zł brutto i stanowi go renta skarżącej w wysokości [...] zł, emerytura skarżącego w wysokości [...] oraz dochód z najmu w wysokości [...] zł. W skład majątku skarżących wchodzi dom o powierzchni 141,75 m2, nieruchomość rolna, w tym 1,99 ha nieużytków, jak również budynek gospodarczy oraz kiosk o powierzchni 67,09 m2.
Skarżący nie posiadają oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Są właścicielami samochodu osobowego - rok produkcji [...]. - o wartości 3500 zł. Wydatki miesięczne skarżących to: opłata za nieruchomość 110 zł, gaz 70 zł, energia 80 zł, woda i ścieki 60 zł, wywóz śmieci 15 zł, telefon 55 zł, spłata kredytu zaciągniętego na zakup opału 140 zł, lekarstwa 140 zł, utrzymanie samochodu 130 zł. Pozostałą część dochodu przeznaczana jest na życie oraz zakup środków czystości.
Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 27 lutego 2009 r. zwolnił skarżących od kosztów sądowych w 1/4 części, w pozostałej części wniosek oddalił. W uzasadnieniu podał, że skarżący nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym własnym utrzymaniu, natomiast posiadany majątek oraz uzyskiwane stałe dochody pozwalają na częściowe poniesienie kosztów sądowych.
Od ww. postanowienia, w wymaganym terminie, skarżący wnieśli sprzeciw. Wskazali w nim, że podając ponoszone miesięcznie wydatki, pominęli opłaty związane z ogrzewaniem domu w kwocie 500 zł miesięcznie. Dodatkowo podnieśli, że w związku z decyzją rozbiórki kiosku nie prowadzą działalności gospodarczej od końca 2006 r. Natomiast posiadana przez nich działka rolna położona jest w terenie górzystym i osuwiskowym, a zatem jest bezużyteczna. Nie mają zdolności kredytowej, a posiadany majątek nie może służyć jako zabezpieczenie pożyczki, czy kredytu. Wskazali, że ponoszą duże koszty na leczenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Art. 245 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) stanowi, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub rzecznika patentowego. Przesłanki przyznania osobie fizycznej prawa pomocy uregulowane są w art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 ppsa. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy ubiegający się o nią wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy dowiedzie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W orzecznictwie sądowym konsekwentnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w faktycznym ubóstwie. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r.,GZ 61/04, GZ 64/04, niepubl.). Wymaga się, aby ubiegający się o pomoc prawną w pierwszej kolejności poczynił oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, którego domagają się skarżący ma charakter wyjątkowy i jest stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się faktycznym ubóstwem - przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia.
Nie ulega wątpliwości, że skarżący nie należą do powyższej grupy, skoro uzyskują oni stałe, choć niewysokie dochody. W ocenie Sądu, sytuacja finansowa skarżących uzasadnia zwolnienie ich z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych jedynie w połowie. Skarżący uzyskują miesięczny dochód w wysokości [...] brutto. Ich wydatki kształtują się w wysokości około 800 zł. W sprzeciwie dodatkowo wskazali, że ponoszą również opłaty związane z ogrzewaniem domu w kwocie 500 zł miesięcznie. Ze względu na zakończenie sezonu grzewczego, jak również informację zawartą we wniosku o spłacie "kredytu na opał" w wysokości 140 zł miesięcznie, Sąd dokonując ustaleń w zakresie aktualnej kondycji finansowej skarżących nie wziął pod uwagę wskazanej w sprzeciwie kwoty 500 zł. Skarżący mają do dyspozycji kwotę ponad 1000 zł z przeznaczeniem na bieżące wydatki, w tym wyżywienie.
Należy zatem uznać, że uiszczenie kosztów sądowych w pełnej wysokości mogłoby stanowić dla rodziny zbyt duże obciążenie finansowe. Natomiast, zdaniem Sądu, posiadane środki finansowe pozwalają na częściowe partycypowanie w kosztach zainicjowanego przez siebie postępowania sądowoadministracyjnego.
Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd uznał, że rozpatrywany wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje na częściowe uwzględnienie poprzez zwolnienie od koszów sądowych w 1/2 części. W pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych należało oddalić.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 1, 3 i 4 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji.