Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł od skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] stycznia 2013 roku w przedmiocie nakazu przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania, skarżąca K.K. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu.
Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawartego w formularzu "PPF" wynika, że skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jej miesięczny dochód wynosi 1.630,99 zł i stanowi go renta rodzinna po mężu. W skład majątku wnioskodawczyni wchodzi 1/3 domu jednorodzinnego, mieszkanie o powierzchni 35 m². Skarżąca nie posiada zasobów pieniężnych w postaci oszczędności, czy papierów wartościowych, ani przedmiotów wartościowych.
Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżąca podniosła, iż jest 78 letnią wdową. Choruje na cukrzycę, nadciśnienie, chorobę wieńcową serca i astmę. Sama pokrywa koszty utrzymania, które wystarczają jedynie na skromną egzystencję. Od czterech lat walczy z Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego o prawo do spokojnego życia na starość.
W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie miały cechy "dokładności", o której mowa w art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżąca została wezwana do złożenia wyjaśnień i stosownych dokumentów na okoliczność wykazania jej stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, a to: wyjaśnienia czy jest właścicielką 1/3 domu jednorodzinnego oraz mieszkania o powierzchni 35 m², czy też wymienione w pkt. 7.1 formularza "PPF" mieszkanie jest częścią owego domu jednorodzinnego, potwierdzenia wysokości pobieranej renty rodzinnej po mężu, oświadczenia, jaki dochód uzyskuje z wynajmu pokoi w [...] w Z., w [...], przedłożenia wykazów wszystkich posiadanych rachunków bankowych i wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy, a także udokumentowanie aktualnymi rachunkami wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem skarżącej (opłaty za prąd, gaz, wodę, opał, podatki, wywóz ścieków, ubezpieczenie itp.) oraz określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, telefon, telewizję, ewentualne leczenie itp.
Odnosząc się do wezwania K.K. wyjaśniła, że mieszkanie o powierzchni 35 m² w którym zamieszkuje jest częścią domu jednorodzinnego o nazwie [...] w Z.. Wysokość pobieranego świadczenia rentowego po waloryzacji wynosi 1.694,44 zł. W poprzednich latach przez okres około 3 miesięcy w roku skarżąca wynajmowała 1 pokój o powierzchni 15 m². Z powodu zadymiania mieszkania przez sąsiadów strona zmuszona była zawiesić tę działalność. K.K. oświadczyła, że nie wynajmuje aktualnie pokoi w [...] i nie uzyskuje z tego tytułu dochodu. Miesięczne wydatki skarżącej przedstawiają się następująco: utrzymanie domu ok. 600 zł, leczenie ok. 200 zł, utrzymanie ok. 200 zł. Do pisma skarżąca załączyła następujące dokumenty: decyzję ZUS o waloryzacji renty z dnia 1 marca 2013 roku oraz pięć wyciągów z rachunku bankowego prowadzonego przez [...] S.A. za okres od 14 listopada 2012 roku do 13 kwietnia 2013 roku.
Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje:
Na wstępie należy podnieść, iż instytucja przyznania prawa pomocy wprowadzona została do postępowania sądowoadministracyjnego celem umożliwienia obrony swoich praw przed sądem osobom o znikomych dochodach lub dochodów tych pozbawionym i znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Do osób takich zaliczyć można m. in. bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe.
W niniejszej sprawie skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu. W świetle powołanych wyżej przepisów strona obowiązana jest zatem wykazać, że nie posiada jakichkolwiek możliwości partycypowania w kosztach zainicjowanego postępowania sądowoadminiatracyjnego.
Ze złożonego we wniosku oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest osobą starszą, liczącą 78 lat i schorowaną. Stan jej zdrowia wymaga przyjmowania leków, na które według oświadczenia, przeznacza kwotę ok. 200 zł miesięcznie. Wnioskodawczyni samodzielnie ponosi koszty utrzymania domu. Według załączonych wyciągów z rachunku bankowego (dane za okres od 14 marca do 13 kwietnia 2013 roku) wydatki te przedstawiają się następująco: [...]85,80 zł, usługi telekomunikacyjne 89,47 zł, woda i ścieki 70,35 zł, gaz 704,73 zł, energia elektryczna 146,38 zł, I rata podatku od nieruchomości 124 zł, ubezpieczenie domu 294 zł, doładowanie telefonu 50 zł. O ile wydatków na usługi telekomunikacyjne, telewizję cyfrową i dobrowolne ubezpieczenie orzekający nie uznał za niezbędne do utrzymania, to suma pozostałych wydatków wynosi 1.045,46 zł. Po uwzględnieniu kosztów leczenia (200 zł) i wydatków m. in. na wyżywienie, ubranie, środki czystości (wg. oświadczenia ok. 700 zł) z otrzymywanego świadczenia rentowego skarżąca nie zdoła poczynić żadnych oszczędności celem pokrycia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Stąd decyzja o zwolnieniu skarżącej z kosztów sądowych.
Wniosek o przyznanie prawa pomocy z zakresie całkowitym nie mógł został uwzględniony z następujących powodów. Skoro przesłanką uzasadniającą uwzględnienia wniosku w takim zakresie jest brak jakichkolwiek możliwości uzyskania środków finansowych, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. Sytuacja majątkowa skarżącej nie nosi bowiem znamion ubóstwa, czy biedy. Strona uzyskuje stałe, pewne dochody w postaci świadczenia rentowego w wysokości 1.694,44 zł. Wydatki związane z utrzymaniem domu, w szczególności wysokie rachunki za gaz, związane są z okresem grzewczym i w pozostałej części roku zapewne będą niższe, a zatem skarżącej pozostaną do dyspozycji wolne środki finansowe.
Ponadto, jak wynika z załączonego zestawienia operacji na rachunku bankowym wynika, że jego saldo jest dodatnie. Na dzień 14 kwietnia 2013 roku K.K. posiadała wolne środki finansowe w wysokości 5.795,30 zł. Przedstawiona sytuacja pozwala zdaniem orzekającego na pokrycie wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru, jeżeli jego udział, w ocenie wnioskodawczyni, jest konieczny. Dlatego orzekający nie przychylił się do wniosku skarżącej o ustanowienie pełnomocnika w ramach prawa pomocy.
Wygospodarowanie środków finansowych na wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru oraz pokrycie kosztów sądowych byłoby dla skarżącej zbyt dużym obciążeniem. Stąd decyzja o zwolnieniu wnioskodawczyni od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Wydając takie rozstrzygnięcie orzekający kierował się tym, aby nie zamykać skarżącej drogi postępowania sądowoadministracyjnego w dochodzeniu swoich roszczeń.
Z tych względów orzeczono w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 1-3, art. 246 § 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270).